Кіріспе
Humani generis redemptionem – Рим папасы Бенедикт XV-нің 1917 жылғы 15 маусымда, Исаның қасиетті жүрегі мерекесі күні, Римдегі Санкт-Петерде жариялаған энцикликасы. Бұл энцикликада христиан уағыздаушыларының саны артып, уағыздарының тиімділігі төмендеп бара жатқаны көрсетілген. Ол епископтарды, ең алдымен, өздері уағыздаушы болуға, сондай-ақ уағыздаушылар мен сыр тыңдаушыларды таңдауда сақтық танытуға кеңес берді, себебі Humani generis redemptionem олар үшін негізгі талаптарды белгілеген.
Сипаттама
Бенедикт XV-нің айтуынша, Сөзді уағыздаушылар бұрынғыдан да көп, бірақ қоғамдық және жеке адамгершілік, халықтардың конституциялары мен заңдары жағдайында табиғаттан тыс нәрселерді жалпыға бірдей елемеу және ұмыту, христиандық ізгіліктің қатаң нормасынан біртіндеп алыстау және адамдар жалған діннің ұятты іс-әрекеттеріне қайта оралу байқалады. Рим папасы бұл мәселені дұрыс шешпеген Ізгі хабардың уағыздаушыларына бір бөлігін жүктеді. Кінәлі – қазіргі заман емес, құзырсыз христиан уағыздаушылары: себебі ешкім де елшілердің бізден жақсы заманда өмір сүргенін, олардың Ізгі хабарға көңіл бөлгенін немесе Құдайдың заңына қарсылық аз екенін айта алмайды. Бірінші кезекте католик епископтары тұр: Трент соборы уағыздаудың «епископтардың ең басты міндеті» екенін үйретті. Ал елшілердің орынбасарлары – епископтар, оны ерекше өздеріне тән деп қарастырды. Әулие Пауыл былай деп жазды: «Мәсіх бізді шомылдыру рәсімінен өткізуге емес, Ізгі хабарды уағыздауға жіберді». Трент соборы епископтары осы діни қызметке «қажет» адамдарды ғана, яғни «жандарға пайда әкелетін уағыз қызметін атқара алатын» адамдарды таңдауға міндетті. «Жанға пайда әкелу» – бұл айқын сөздермен немесе көпшіліктің мақтауымен емес, рухани жемістермен байланысты. Папа уағыздай алмайтын немесе мойындамайтын дін қызметкерлерін жоюды сұрайды. Діни қызметкерлер танымалдыққа емес, Құдай туралы сөзге көңіл бөлгені жөн: сондықтан сахнада немесе митингтерде көрінетін ұятсыз және лайықсыз қимылдар, дауыстың төмендеуі немесе қайғылы шақырулар, журналистикаға тән сөздік, Киелі кітаптарға немесе Әулие Әкелерге емес, құлшылыққа жат және католик емес әдебиеттерге жиі сілтеме жасау, сондай-ақ олардың жиі қолданатын, құлаққа әсер ететін, тыңдаушылардың құрметіне ие болатын, бірақ үйге алып кетуге ешқандай сабақ бермейтін сөйлеу өнерінен аулақ болу керек. Осы уағыздаушылардың жағдайы қаншалықты өкінішті! Олар білімсіздердің мақтауын іздеп, оған қол жеткізеді, соның арқасында қасиетті нәрселерді қорлайды. Бенедикт XV елші Пауылдың уағыздауға рухани дайындығын еске түсіріп, үш қасиетті атады. Уағыздаушы әрқашан Құдайдың еркіне толық бағынған адам болған. Мәсіх үшін ол кедейлік пен байлыққа, мақтау мен қорлауға, өмір мен өлімге бейтарап қараған. Ол еңбек пен қиындықтан қашқан емес. Ол дұғаның адамы, емес, зерттеулердің адамы. Сөздерге өмір мен күш-қуат сыйлап, жандардың құтқарылуын қамтамасыз ететін – Құдайдың рақымы: «Құдай өсімін берді» [I Кор. III:6]. Бірақ Құдайдың рақымы оқу мен тәжірибе арқылы емес, дұға арқылы қол жеткізіледі. Сондықтан дұғаға аз көңіл бөлген немесе оны мүлдем ұмытқан адам уағыздаумен айналысып, уақытын босқа жұмсайды, себебі Құдайдың алдында оның уағыздары өзіне де, оны тыңдағандарға да пайда бермейді.
Hence that unrestrained and undignified gesture such as may be seen on the stage or on the hustings, that effeminate lowering of the voice or those tragic outbursts; that diction peculiar to journalism; those frequent allusions to profane and non Catholic literature, but not to the Sacred Scriptures or the Holy Fathers; finally that volubility of utterance often affected by them, wherewith they strike the ears and gain their hearers' admiration, but give them no lesson to carry home. How sadly are those preachers deceived! Granted that they receive the applause of the uneducated, which they seek with such great favor, and not without sacrilege, is it really worthwhile when we consider that they are condemned by every prudent man, and, what is worse, have reason to fear the stern judgment of Christ? Benedict XV recalls the Apostle Paul’s spiritual preparation for preaching mentioning three qualities. A preacher was a man who always fully conformed himself to God's will. For Christ's sake he was indifferent to poverty or wealth, praise or contempt, life or death. He would not avoid labour or trouble of any kind. And he was a man of prayer not of studious preparation. What gives a man's words life and vigor and makes them promote wonderfully the salvation of souls is Divine grace: "God gave the increase." [I Cor. iii:6] But the grace of God is not gained by study and practice: it is won by prayer. Therefore, he who is little given to prayer or neglects it altogether, vainly spends his time and labor in preaching, for in God's sight his sermons profit neither himself nor those who hear him.