Кіріспе

Буддистік этикадағы төрт ізгілік – Брахмавихара (асыл көзқарастар, жарық. "Брахма мекендері") – төрт буддалық ізгілік және оларды дамытуға арналған медитациялық тәжірибелер. Олар төрт өлшеусіз (пали: appamaññā) немесе төрт шексіз сана (қытай: 四無量心) деп те аталады. Брахмавихара:
мейірімділік немесе игілік (метта)
қанағат ету (каруна)
қуанышпен бөлісу (мудита)
жайлылық (упэкха)

Метта Суттаға сәйкес, төрт өлшеусізді дамыту тәжірибешінің "Брахма әлеміне" (пали: Брахмалока) қайта тууына мүмкіндік беретін күшке ие.

Ертедегі буддизм

Брахмавихара – буддалық дәстүрдің өзіндік түсіндірмесін берген буддалық дәстүрге дейінгі брахмандық ұғым. Дигха Никая Будданың брахмавихараны «сол тәжірибе» деп атағанын, ал оны «менің тәжірибем» деп қарамастан айтқанын көрсетеді. Ричард Гомбричтің сөзіне сүйенсек, ол индуист және санскрит, пали тілін зерттеуші, буддалық қолданыстағы брахмавихара бастапқыда сананың ояну күйіне және басқа тіршілік иелеріне қатысты нақты көзқарасқа сіңген, «Брахманмен бірге өмір сүруге» тең болған. Кейінгі дәстүр бұл сипаттамаларды тым әдеби қабылдап, оларды космологиямен байланыстырып, Брахма әлемінде қайта туғанда «Брахманмен бірге өмір сүру» деп түсіндірді. Гомбричтің пікірінше, «Будда мейірімділік – христиандар махаббат деп атайтын нәрсе – құтқарылу жолы екенін үйреткен». Тевиджа суттасында, «Үштік білім» Дигха Никаяда немесе «Ұзын сөздер жинағында» жас брахмандар Буддаға Брахмамен байланыс орнатудың жолдары туралы кеңес сұрады. Ол Брахма әлемін және оған жету жолын жеке білетінін айтты және Аштамангаланың бұршаққабығының дыбысына теңеу арқылы оған жетудің медитативтік әдісін түсіндірді. Аггуттара Никаяның екі Метта суттасында Будда осы өмірде төрт өлшемсіздікті таратуды үйреніп, «оны жоғалтпай» өлгендердің келесі өмірінде көктегі әлемде қайта туатынын мәлімдеді. Сонымен қатар, егер мұндай адам буддалық шәкірт (пали: срвака) болса және бес жиынтықтың үш ерекшелігін түсіне алса, онда оның көктегі өмірі аяқталғаннан кейін ол нирванаға жетеді. Тіпті шәкірт болмаған жағдайда да, ол көктегі өмірге ие болады, бірақ одан кейін бұрынғы істеріне байланысты тозақ әлеміне, жануар немесе аштық рухы ретінде қайта тууы мүмкін. Ангуттара Никаядағы тағы бір сутта, Самавати әйелі мейірімділікке ерекше қабілетімен көзге түскен адамның мысалы ретінде айтылады. Буддалық дәстүрде ол осылай аталады, көбінесе оған атқан жебе оның рухани күшімен тойтарылған деген аңыз келтіріледі.

Висуддимагга

Төрт өлшеусіз нәрсе ғалым және түсіндіруші Буддагоша жазған "Тазалау жолы" (Висуддхимагга) кітабында түсіндірілген. Олар көбінесе өлшеусіздердің әрқайсысын кезекпен алып, өзіне қолданып (бұл практика Пали Сүтталары аяқталғаннан кейін қалыптасқан, көптеген қазіргі заманғы ұстаздар мен монахтар ұсынған тәсіл), содан кейін жақын маңдағы адамдарға, одан әрі әлемдегі барлық адамдарға және барлық ғаламдағы барлық тіршілік иелеріне таратылады.

Қазыналар үңгірі ()

Қазыналар үңгірі – XI ғасырдың басында Шенчен Луга ашқан Бонпо термисі. Оның бір бөлігінде төрт шексіз ізгілікке (немесе төрт өлшеусіздікке) қатысты Бонпо дұғасы сақталған. Мартин (к.ж.: 21 б.) бұл кітаптың Жанжун тілін зерттеу үшін маңызды екенін көрсетеді.