Кіріспе
Бұршақ тұқымдасына жататын гүлді өсімдік – Ononis spinosa, бұл өсімдік қалың қырлы жегіш (spiny restharrow) немесе жегіш (resthrow) деп белгілі. Ол Еуропаның көп бөлігінде, Ұлыбританияны қоса алғанда таралған, бірақ Шотландияға дейін сирек жетеді.
Ononis spinosa is a flowering plant belonging to the family Fabaceae, that is commonly known as spiny restharrow or just restharrow. It is found throughout much of Europe including Britain, but seldom as far north as Scotland.
Сипаттама
Қақырық қайың - тік өсетін, бұталы көпжылдық өсімдік. Сымбатты, тарамдалған сабағы жібектей жабық және көбінесе тікенекті болады, биіктігі ...-ға жетеді. Жапырақтары кішкентай, қою жасыл, жұмырша немесе үш жапырақшалы, түбінде тісті жапырақшалар орналасқан. Гүлдері ашық қызғылт және ақ түсті, қанаттары иілген қауырсыннан қысқа, ал тостағаншасы әдетте бұршақтан қысқа болады.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Қабықты қақыр (Spiny restharrow) Еуропа мен Сібірдің оңтүстік умерен аймақтарында таралған. Британ аралдарында ол негізінен Англияның орталық және оңтүстік-шығысында кездеседі. Оның әдеттегі өсетін жері – әкке бай, бірақ қоректік заттарға кедей шөптесін алқаптар, борпылдақ және әктасты топырақтар. Ол Линкольнширдегі Plaster's Green Meadows (Гипстің жасыл шалғынды жері) ерекше қорғалатын табиғи аумағында өседі.
Тарихи қолданысы
Орта ғасырдағы Ресейде Булат болат жасау үшін қолданылған. Нақты технология қазір жоғалған, бірақ дайын қаруды ерекше құрамында қызылқұрақ тұнбасы бар сұйықтыққа батырып, содан кейін атқа мініп шауып келе жатып, қылышты желге қарсы ұстап кептіріп, қатайту әдісі қолданылғандығы белгілі (орыс тіліндегі "стальник" атауы осы өсімдіктің тарихи маңызын көрсетеді). Традициялық орыс халық медицинасында бұл өсімдік ауырсық басуға, қабынуға қарсы, іш жүректі ашуға, қанды тоқтатуға және зәр айдауға пайдаланылған. Қызылқұрақтан жасалған тұндырма экзема және басқа да тері ауруларын, геморройды, созылмалы іш қатуды және қыбық инфекцияларын емдеу үшін қолданылған.