Кіріспе

Су тасқынынан қорғану үшін көтерілген жер.

Терп, сондай-ақ вирде, ворд, варф, варфт, верф, верв, вурт немесе варфт деп аталатын бұл жасанды үй-жай үйінділері Солтүстік Еуропа жазығында орналасқан. Олар дауылдық желдер, жоғары толқындар және теңіз немесе өзеннің тасқыны кезінде қауіпсіз жер беру үшін жасалған. Қолданылатын әртүрлі атаулар Солтүстік Еуропа аймағының жергілікті диалекттерін көрсетеді. Мұндай үйінділер Нидерландының жағалау аймақтарында (Зеланд, Фрисландия және Гронинген провинцияларында), Данияның оңтүстік бөлігінде және Германияның солтүстік-батыс бөлігінде кездеседі. Бөгеттер салынбастан бұрын, су тасқыны тұрғындардың күнделікті өміріне кедергі келтірген. Олар негізінен Германиядағы Остфризланд және Нордфризланд округтерінде таралған. Нордфризланд округіндегі Халлиген аралдарында адамдар әлі де бөгеттермен қорғалмаған терптерде тұрып жатыр. Терптер сонымен қатар Нидерландының орталық бөлігіндегі Рейн және Маас өзендерінің жазықтарында кездеседі. Сонымен қатар, оларды Солтүстік Голландия провинциясында, мысалы, Шаген қаласына жақын Авендорп және Бельгиядағы Остенде қаласына жақын Бредене-Леффинге елді мекендерінде табуға болады. Басқа терптерді Ыссық өзенінің сағасында, Камперейланд ауылында (Оверэйссел провинциясы) және бұрынғы Зюдерзеедегі Шокланд аралында (қазіргі Noordoostpolder құрғатылған жері) кездестіруге болады. Тіпті Солтүстік Голландия провинциясының солтүстігіндегі Ден-Хелдер қаласының астында Het Torp деп аталатын ежелгі терп жатыр.

Терпен, Фрисландия провинциясы

Голландияның Фрисландия провинциясында жасалма үйлер орналасқан төбелер терп (көпшесі – терпен) деп аталады. Терп сөзі көне фриз тілінде «ауыл» дегенді білдіреді және ағылшын тіліндегі thorp, даниялық torp, неміс тіліндегі Dorf, қазіргі батыс фриз тіліндегі doarp және голланд тіліндегі dorp сөздерімен туыс. Терпендер су тасқыны сияқты «табиғи әсерлерді» басу үшін салынған, себебі олар үлкен су тасқынын қайта бағыттаған терпендер желісінің бір бөлігі болды. Фризияның тарихи қоныстары теңіз деңгейінің көтерілу кезеңдерінде су тасқынынан қорғану үшін жасанды терпендерге салынып, биіктеп тұрды. Бірінші терп құрылысының кезеңі б.з.д. 500 жылға, екіншісі б.з.д. 200 жылдан б.з.д. 50 жылға дейін саяды. 3 ғасырдың ортасында теңіз деңгейінің көтерілуі соншалықты күрт болды, салдарынан балшық аймақ тастама болып қалды, ал қоныс салушылар тек 400 жылдары қайта оралды. Үшінші терп құрылысының кезеңі 700 жылға (Ескі фриз дәуірі) жатады. Бұл шамамен 1200 жылы бөгет салынуымен аяқталды. 18 және 19 ғасырларда көптеген терптер олардың құнарлы топырағын егістік жерлерді тыңайту үшін қолдану мақсатында жойылды. Терпендер ғасырлар бойы тұрғындары жинаған қоқыс пен жекелеген қалдықтардың шіруі арқасында әдетте жақсы тыңайтылды.

Вирден, Гронинген провинциясы

Голландияның Гронинген провинциясында жасанды тұрғын үй үйіндісі вирде (көпшесі – вирден) деп аталады. Фрисландиядағыдай, алғашқы вирде б.з. дейін 500 жыл шамасында немесе одан да ертерек салынған.

Жасанды үйінділердің тізімі

Фризия жағалауындағы жер атаулары werd, ward, uert сияқты сөздермен аяқталуы, ауылдың жасанды үйіндіге (wierde) салынғандығын көрсетеді. Алайда, терп ауылдарының көп бөлігінің атаулары "um" әрпімен аяқталады, бұл "heem" немесе "hiem" сөздерінен шыққан, яғни (шаруашылық) аула, жер мағынасын білдіреді. Фрисландияда "terp" (мысалы, Ureterp) сөзімен аяқталатын кейбір ауыл атаулары бар, олар тұрғын үйіндіні емес, ескі фриз тіліндегі "ауыл" деген сөзді білдіреді. Топонимдердің алғашқы бөлігі көбінесе адамның аты немесе елді мекеннің табиғи ерекшеліктерін сипаттайды (мысалы, Раскерт (Гронинген провинциясы) Riazuurđ: қамыс өсетін үйінді). Гронинген және Фрисландияда жалғыз 1200-ге жуық терпендер тіркелген. Олар тастап кетілген қоныстардан бастап, бір немесе бірнеше шаруашылық үйлері бар үйінділерге дейін, сондай-ақ ірі ауылдар мен ескі қалаларды қамтиды. Олардың бірнешеуі төменде тізілген.