Кіріспе

Исландиялық канадалықтар - Исландиялық ата-бабалары бар немесе Канадада туылған Канада азаматтары. Канадада Исландиядан тыс ең көп этностық исландтық халық бар, Канада 2016 жылғы санақ бойынша 101,795 адам толық немесе ішінара исландтық тектес. Көптеген исландтық канадалықтар 1875 жылы исландтық Аскья жанартауының атылуынан қашып келген адамдардың ұрпақтары.

Орта ғасырлар

Исландиялықтар мен Солтүстік Америка арасындағы тарих шамамен мың жылға созылған. Солтүстік Америкаға алғаш келген еуропалықтар - Исландия мен Гренландияның норвегиялық халқы. Олардың қазіргі Ньюфаундленд (Л'Анс-окс-Медоус) жерінде қысқа уақытқа болған болуы археологтар 1960 жылдары растады. Исландияның екі сагасы, Eiríks saga rauða және Grænlendinga saga, Vínland деп аталатын жерде скандинавтық елді мекен құрудың сәтсіз әрекеттерін баяндайды. Сол сағалар бойынша, олар сипатталған оқиғалардан бірнеше жүз жыл өткеннен кейін жазылған, скандинавтық қоныстанушылар сол аймақтың индей халқымен елеулі қарым-қатынаста болды. Нордтардың Л'Анс-о-Медоус аймағынан қаншалықты алыс жерлерді барлағаны соңғы жүз жылда романтикалық және этникалық ұлтшылдар мен тарихшылар арасында талқыланып келеді.

1870-1914 жылдар

XIX ғасырдың соңғы үш онжылдығында Солтүстік Америкаға исландиялық иммигранттардың жаңа толқыны келді. 1875 жылы 200-ден астам исландиялықтар Манитобаға көшіп келді және Канада үкіметінің қолдауымен Манитобадағы Виннипег көлінің батыс жағалауында Жаңа Исландия колониясын құрды. Бұл Канада даласына қоныс аударған иммигранттардың алғашқы бөлігі болды, олардың көпшілігі Манитобадағы блок-орындарға қоныстанды. 1914 жылға қарай 14000-нан астам исландиялықтар, немесе Исландияның 75000 халқының шамамен 20% -ы Солтүстік Америкаға қоныс аударды. Дәлелдерге сүйенсек, шамамен 17000 исландиялық көшіп кеткен, бірақ шамамен 2000 адам Исландияға оралған. Тарихшы Гуннар Карлссонның айтуынша, "Айсландиядан көшіп-қонудың ерекшелігі - көпшілігі Канадаға, ал басқа Еуропа елдерінің басым көпшілігі немесе барлығы АҚШ-қа барды. Бұл ісландтық эмиграцияның кешіктірілуіне байланысты болды, өйткені Канада билігі 1873 жылы Исландияда агенті болған Allan Line компаниясымен бірлесіп, эмиграцияны көтермелей бастады. Еуропаның көптеген елдерінен айырмашылығы, бұл жарнамалық науқан Исландияда сәтті өтті, өйткені ондағы эмиграция тек басталды және Исландиялық эмигранттардың Құрама Штаттарда алғашқы қадамдарды жасауға көмектесетін туыстары болмады ".

1914 - қазіргі уақыт

1914 жылғы "Натурализация туралы" заң Канадада натурализация үшін қатаң талаптар енгізді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуымен бірге бұл Канадаға қоныс аударатын исландиялықтардың санының тез төмендеуіне әкелді. Соғыстың басталуы исландиялық канадалықтар үшін маңызды және өте даулы оқиға болды. Көптеген адамдар соғыс кезінде исландиялықтардың жаңа елге деген адалдықтарын көрсетуге мүмкіндік туды. Басқалары, мысалы ақын Степан Г. Степанссон, әсіресе 1917 жылғы Канадалық федералды сайлаудан кейін, соғысқа қарсы болды. Соңында, соғыс кезінде 1245 исландиялық, исландиялық америкалықтар және исландиялық канадалықтар солдат ретінде тіркелді. 989 адам Канада үшін, ал 256 адам АҚШ үшін шайқасты. 391 жауынгер Исландияда туған, қалғандары Исландия тегімен. Исландиялық 10 әйел және Исландияда туған 4 әйел Бірінші дүниежүзілік соғыста медбике болып қызмет етті. Бірінші дүниежүзілік соғыста 144 жауынгер қайтыс болды (96 жауынгер, 19 жарақаттанған, 2 апаттан, 27 аурудан), олардың 61-і Исландияда туған. Он адамды немістер тұтқынға алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 2100-ден астам исландтық ерлер мен әйелдер Канада мен Америка қарулы күштерінде қызмет етті.

Тағам

Исландиялықтар Канадаға көптеген дәстүрлі тағамдық әдет-ғұрыптарын алып келді және сақтап қалды. Бұл салт-дәстүрлі тағамдар, мысалы, Хангикжот (түсірілген тоқты немесе қой еті) және Хардфискур (маймен желетін құрғатылған балық) сияқты дәмді тағамдарды қамтиды. Көптеген адамдар пісірген нанға кірпіш (клейнур), ругбрауд (тәмді қара бидай наны) және пёнкукур (қамырша сияқты жұқа, креп) сияқты тағамдар жатады. Исландиялық-канадтық (және исландиялық-американдық) қауымдастықпен байланысты ең күшті символикалық тағам - vínarterta (Вена торт). Қоғамдық іс-шаралардың ешқайсысы да кем дегенде бір рет осы жолақты жеміс торттарының болуымен аяқталмайды, бұл деликатестің дұрыс рецепті мен құрылымы туралы қызу пікір алысумен бірге жүреді.

Тіл

Солтүстік Американың исланд тілі негізінен Манитоба мен Солтүстік Дакотадағы исландтық елді мекендерде дамыды және исланд тілінің Исландияда айтылмайтын жалғыз нұсқасы болып табылады. Ағылшын тілінен қарызға алынған сөздердің көптігінен басқа, Солтүстік Америка Исланд тілінің ерекшеліктерінің бірі - фламели сөзін қолдану, бұл екі алдыңғы дауыстылардың бірігуін білдіреді. Фламели бір кездері дәстүрлі исланд тілінің бір бөлігі болғанмен, ол тым шатастыратын болып саналды және тілден жүйелі түрде жойылды. Бірақ Солтүстік Америкада фламели қолдануы бақылаусыз тарады. ХХІ ғасырдың басында Солтүстік Американың исланд тілінде сөйлейтіндер өте аз болды.

Баспа ісі

Канададағы исланд қауымы үшін бастапқы исланд тілінде басылған материалдарды шығару арқылы сауаттылықты сақтау өте маңызды болды. Солтүстік Америкада исланд иммигранттары шығарған алғашқы газетті 1876 жылы Джон Гудмундсон қолжазбасымен жазды. 1877 жылы Манитоба штатының Лунди қаласында 1877 және 1880 жылдар аралығында баспаханада басылған "Фрамфари" газетінің алғашқы басылымы жарық көрді. Кейін 1883 - 1886 жылдары Виннипегтен шығарылған, сондай-ақ қысқа өмір сүрген Лейфур пайда болды. Онжылдықтың соңында Исландияның ең үлкен және ең ұзақ мерзімді апталық газеттері құрылды, олар 1886 жылы Heimskringla және 1888 жылы Lögberg болды. Екі газет те Виннипегтен шығарылды, олар 1959 жылға дейін айналыста болды, содан кейін олар бірігіп, Лёгберг Хеймскрингласын құрды, ол әлі де басылымда, бірақ біртіндеп ағылшын тіліндегі газетке айналды.

Атау әдет-ғұрыптары

Айта кету керек, исландиялық канадалықтар дәстүрлі исландиялық атау салтын ұстанбайды, бұл тұрғыда адамдар тегін аттары жоқ, бірақ ата-анасының аты-жөнін патроним ретінде қолдану арқылы ерекшеленеді; оның орнына, Канадаға келген исландиялық иммигранттар Солтүстік Американың әдет-ғұрыптарына толығымен бейімделіп, шынайы тегін қабылдады. Канададағы исландтық тегі көбінесе Канадаға қоныс аударған адамның алғашқы ата-бабасының ата-бабасының атын білдіреді.

Манитобаның исландиялық фестивалі

Манитобаның исландтық фестивалі (осылай-ақ Íslendingadagurinn, исланд тілінде "Исланд күні") - Канаданың Манитоба штатының Гимли қаласында жыл сайын өткізілетін фестиваль. Солтүстік Америкадағы алғашқы исланд фестивалі 1874 жылы Милуокиде өтті. Манитобадағы алғашқы исландтық фестиваль 1890 жылы Виннипегте өтті; 1931 жылға дейін жыл сайын өткізіліп, 1932 жылдан бастап Гимлиде өткізілді. Фестивальде фьоллкона ("Тау қызы") болуға әйелді таңдау дәстүрі бар, онда фьоллкона Исландияны білдіреді, ал оның балалары исландиялықтар. Бұл мейрамда таңдалған әйел биік тақтаға отырады. Ол ақ көйлек, ермелі жасыл шапан, алтын белбеу, биік тәжді бас киім және иықтан белге дейін созылатын ақ парда киіп, Исландияның ресми киімін киеді. Бұрын қарапайым исландтық киім киген екі құрмет қыздары ақ киім киген.

Мұражайлар мен мұражайлар

Жаңа Исландия мұрасы мұражайы, сонымен қатар Манитоба штатының Гимли қаласында орналасқан. Бұл музей Манитобаның Интерлейк аймағына көшіп келген исландиялықтардың тарихы мен бұйымдарын сақтауға арналған. Мұнда тұрақты, уақытша және виртуалды көрмелер орналасқан. Сонымен қатар, ол жаңа Исландия мұрасы мұражайының мүшелерінің отбасылық өмірін жазу үшін басты ресурс болып табылатын цифрлық "Өмір кітабы" жобасын өткізеді. Манитобадағы Бифрост қаласындағы Исландиялық өзен мұралық орындары - жергілікті мұралық ғимараттар мен орындарды, тарихи зираттарды және басқа да жерлеу орындарын қалпына келтіру мен жақсартуға арналған, 2007 жылы құрылған, коммерциялық емес ұйым. Топ сонымен қатар исландиялық канадалықтарды және тарихи маңызы бар оқиғаларды еске алуға ресурстарды жұмсайды. Маркервиллдегі Стефансон үйі провинциялық тарихи орны, Альберта, 1853 жылы Исландияда туылған және 1873 жылы Солтүстік Америкаға көшіп келген "Сталин тауларының ақыны" деп аталатын исландиялық-канад ақыны Стефан Гудмундсон Стефансонмен байланысы үшін маңызды. Стефан Г. үйде тұрып жатқан тәжірибесі Альберта, Канада және Солтүстік Америкадағы исландтық қоныстанудың үлкен тарихы туралы айтады. Бұл жерде 1,7 гектар жерде орналасқан, Виктория стиліне тән, ландшафт ерекшеліктері бар бір жарым қабатты, ағаштан жасалған коттедж орналасқан. Ол провинциялық тарихи нысан ретінде Альберта Мәдениет және Қоғамдық Рух иелігінде және басқарылады. Исландиялық эмиграция орталығы (Vesturfarasetrið) - Исландияның Хофсос қаласында орналасқан үш ғимаратты қамтитын мұражай және генеалогия зерттеу орталығы. Орталықта Канада, Америка Құрама Штаттары және Бразилияға Исландия иммиграциясының тарихымен байланысты қызметтер және көрмелер ұйымдастырылған. Шығыс Исландия эмиграциялық орталығы - Исландияның Вопнафьёрдур қаласындағы Кауфвангур мәдени орталығында орналасқан, 19-шы ғасырдың соңында Шығыс және Солтүстік-Шығыс Исландиядан (негізінен Вопнафьёрдур, Солтүстік және Оңтүстік Муласласла, Тистилфьёрдур) Солтүстік және Оңтүстік Америкаға кеткен адамдардың ұрпақтарымен байланыс орнатуға мүдделі еріктілердің ұйымы. Хофсостағы орталық сияқты, Вопнафьёрдурдағы орталық та шежірелік қызмет көрсетеді және көрмелер өткізеді.

Спорт

Виннипег Фальконз хоккей командасы 1911 жылы құрылды. Оның құрамында этностық алалаушылыққа байланысты басқа Виннипег командаларына қосыла алмаған исландиялық-канад ойыншылардан тұратын. 1911-1912 жылдардағы алғашқы маусымда олар лиганың төменгі сатысында аяқтады. Алайда, "Фальконс" ақырында 1920 жылы Аллан кубогын жеңіп алады. Сол команда 1920 жылы Бельгияның Антверпен қаласында өткен Олимпиада ойындарында Канаданың атынан өнер көрсетті. Бұл жерде "Фальконс" командасы қарсыластарын қатты жеңіп, Канада үшін мұз хоккейінен алғашқы Олимпиадалық алтын медальді жеңіп алды.