Британдық отарлау және Америка тарихы

Британдық Американы отарлау: Англия, Шотландия және Ұлыбританияның тарихы, алғашқы отарлар, үнді тайпалары және жаңа жерлерді мекендеу туралы ақпарат.

32 мин оқу

100%

Дереккөз: British colonization of the Americas — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Американы британдық колонизациялау – Американың Англия, Шотландия және 1707 жылдан кейін Ұлыбританияның континенттерін бақылау, қоныстану және колонизациялау тарихы. Колониялық күш-жігер 16 ғасырдың аяғында Англияның Солтүстік аймақта тұрақты колониялар құруға тырысуымен басталды. Америкадағы алғашқы тұрақты ағылшын отарлары 1607 жылы Вирджиния штатының Джеймстаун қаласында құрылды. Бұл аймақта шамамен 30 000 алгонкин халқы өмір сүрген. Солтүстік Америка, Орталық Америка, Оңтүстік Америка және Кариб бассейнінде отарлар құрылды. Америкадағы британдық колониялардың көпшілігі ақырында тәуелсіздік алғанмен, кейбір колониялар Британдық теңізден тыс аумақтар ретінде Ұлыбританияның юрисдикциясында қалды. Еуропалықтардың Америкадағы алғашқы құжатталған қонысы біздің заманымыздың 1000 жылы шамасында қазіргі Ньюфаундленд жерінде норвегтермен құрылған. Кейін Еуропалықтардың Солтүстік Американы зерттеуі 1492 жылы Испанияның қолдауымен Христофор Колумбтың экспедициясымен қайта жалғасты. Ағылшын қоныстары шамамен бір ғасырдан кейін пайда болды. Сэр Уолтер Рэли 1585 жылы Роанок колониясын құрды. 1607 жылы Джеймстаундағы колония Вирджиния колониясына айналды. Виргинола – 1609 жылы Вирджиния компаниясының «Sea Venture» кемесінің апатқа ұшырауынан кейін кездейсоқ құрылды және Сомерс аралдары деп аталды – әлі күнге дейін ескі испанша атауымен, Бермуда деп танымал. 1620 жылы негізінен Пилигримдер діни сепаратистер тобы материктегі Массачусетс жағалауында екінші тұрақты колония құрды. Солтүстік Америкада 17 және 18 ғасырларда тағы бірнеше ағылшын отарлары құрылды. Патша жарғысының рұқсатымен Гадсон шығанағы компаниясы Гадсон шығанағының су бассейнінде Руперт жерін құрды. Ағылшындықтар Кариб теңізінде бірнеше колониялар құрды немесе жаулап алды, соның ішінде Барбадос пен Ямайка. Англия 17 ғасырдың ортасында ағылшын-голландия соғыстарында Голландияның Жаңа Нидерланд колониясын басып алды, Солтүстік Американы ағылшын, испан және француз империяларына бөлді. Онжылдықтар бойы Францияға қарсы соғысқаннан кейін, 1763 жылы Британия Канададағы француз колониясын және Миссисипи өзенінің шығысындағы Франция аумағын, сондай-ақ Кариб теңізіндегі бірнеше аумақты өз бақылауына алды. Солтүстік Американың көптеген отарлары 1783 жылы аяқталған Америка Тәуелсіздік соғысындағы жеңісі арқылы Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды. Тарихшылар 1783 жылдан кейінгі Британ империясын «Екінші Британ империясы» деп атайды; бұл кезеңде Ұлыбритания Американың орнына Азия мен Африкаға көбірек көңіл бөлді және аумақтық иеліктерге қарағанда сауданың кеңейтуіне көбірек көңіл бөлді. Дегенмен, Ұлыбритания 19-ғасырда Американың кейбір бөліктерін отарлауды жалғастырды, Британ Колумбиясын өз бақылауына алды және Фолкленд аралдары мен Британдық Гондурас отарларын құрды. 1815 жылы Наполеон соғыстарында Франция жеңілгеннен кейін Британия бірнеше отарларын, соның ішінде Тринидад пен Британдық Гвиананы да өз бақылауына алды. XIX ғасырдың ортасында Ұлыбритания Солтүстік Америкадағы қалған отарларына өзін-өзі басқаруды беру үрдісін бастады. Бұл отарлардың көпшілігі Канада Конфедерациясына 1860-шы немесе 1870-ші жылдары қосылды, бірақ Ньюфаундленд Канадаға 1949 жылға дейін қосылмады. Канада Вестминстердің 1931 жылғы Статутының қабылдануынан кейін толық автономияға ие болды, бірақ ол Ұлыбританиямен әртүрлі байланыстарды сақтап қалды және әлі де британ монархын мемлекет басшысы ретінде таниды. Салқын соғыс басталғаннан кейін Америкадағы қалған британдық отарлардың көпшілігі 1962 және 1983 жылдар аралығында тәуелсіздік алды. Бұрынғы британдық отарлардың көбісі Британ империясының бұрынғы отарларынан тұратын саяси бірлестік – Ұлттар Достастығының құрамына кіреді.

none

The British colonization of the Americas is the history of establishment of control, settlement, and colonization of the continents of the Americas by England, Scotland and, after 1707, Great Britain. Colonization efforts began in the late 16th century with failed attempts by England to establish permanent colonies in the North. The first of the permanent English colonies in the Americas was established in Jamestown, Virginia, in 1607. Approximately 30,000 Algonquian peoples lived in the region at the time. Colonies were established in North America, Central America, South America, and the Caribbean. Though most British colonies in the Americas eventually gained independence, some colonies have remained under Britain's jurisdiction as British Overseas Territories. The first documented settlement of Europeans in the Americas was established by Norse people around 1000 AD in what is now Newfoundland, called Vinland by the Norse. Later European exploration of North America resumed with Christopher Columbus's 1492 expedition sponsored by Spain. English settlement began almost a century later. Sir Walter Raleigh established the short lived Roanoke Colony in 1585. The 1607 settlement of the Jamestown colony grew into the Colony of Virginia. Virgineola—settled unintentionally by the shipwreck of the Virginia Company's Sea Venture in 1609, and renamed The Somers Isles—is still known by its older Spanish name, Bermuda. In 1620, a group of mostly Pilgrim religious separatists established a second permanent colony on the mainland, on the coast of Massachusetts. Several other English colonies were established in North America during the 17th and 18th centuries. With the authorization of a royal charter, the Hudson's Bay Company established the territory of Rupert's Land in the Hudson Bay drainage basin. The English also established or conquered several colonies in the Caribbean, including Barbados and Jamaica. England captured the Dutch colony of New Netherland in the Anglo Dutch Wars of the mid 17th century, leaving North America divided amongst the English, Spanish, and French empires. After decades of warring with France, Britain took control of the French colony of Canada and France's territory east of the Mississippi River, as well as several Caribbean territories, in 1763. Many of the North American colonies gained independence from Britain through victory in the American Revolutionary War, which ended in 1783. Historians refer to the British Empire after 1783 as the "Second British Empire"; this period saw Britain increasingly focus on Asia and Africa instead of the Americas, and increasingly focus on the expansion of trade rather than territorial possessions. Nonetheless, Britain continued to colonize parts of the Americas in the 19th century, taking control of British Columbia and establishing the colonies of the Falkland Islands and British Honduras. Britain also gained control of several colonies, including Trinidad and British Guiana, following the 1815 defeat of France in the Napoleonic Wars. In the mid 19th century, Britain began the process of granting self government to its remaining colonies in North America. Most of these colonies joined the Confederation of Canada in the 1860s or 1870s, though Newfoundland would not join Canada until 1949. Canada gained full autonomy following the passage of the Statute of Westminster 1931, though it retained various ties to Britain and still recognizes the British monarch as head of state. Following the onset of the Cold War, most of the remaining British colonies in the Americas gained independence between 1962 and 1983. Many of the former British colonies are part of the Commonwealth of Nations, a political association chiefly consisting of former colonies of the British Empire.

Тақырыбы: Американы зерттеу және отарлау

1492 жылы Христофор Колумбтың алғашқы саяхатынан кейін Испания мен Португалия Жаңа әлемде колониялар құрып, Американы еуропалықтардың отарлауын бастады. 15 ғасырдағы Батыс Еуропаның тағы екі ірі державасы – Франция мен Англия Колумбтың алғашқы саяхатынан оралғаннан кейін көп ұзамай саяхатшыларды жұмысқа алды. 1497 жылы Англия королі Генрих VII Солтүстік Америка жағалауын зерттеу үшін Джон Кэбот басқаратын экспедицияны жіберді, бірақ құнды металдар мен басқа да байлықтардың жетіспеуі испандықтар мен ағылшындардың 17 ғасырдың басында Солтүстік Америкада тұрақты қоныс табуына кедерес келтірді. Кейіннен Мартин Фробишер мен Генрих Гудзон сияқты саяхатшылар Атлант мұхиты мен Азия арасындағы Солтүстік-Батыс жолын табу үшін Жаңа әлемге сапар шекті, бірақ тиімді маршрут таба алмады. Еуропалықтар Ньюфаундлендтің Гранд Банкісінде балық аулаумен айналысты және Солтүстік Американың тері саудасын бастау үшін азық-түлік пен теріге металл, шыны және мата саудалады. 1585 жылдың ортасында Бернард Дрейк Ньюфаундлендке экспедиция ұйымдастырды, ол испан және португалдық балық аулау флотын қиратты, олар ешқашан қалпына келмеді. Бұл ағылшын отарлауының кеңеюі мен қоныстануына әсер етті. Кариб теңізінде ағылшын теңізшілері испан сауда шектеулерін бұзып, испан қазына кемелерін тонады. Американы ағылшын отарлауы Ирландияны ағылшын отарлауының негізінде болды, атап айтқанда, Англияның алғашқы колониясы – Мунстер плантациясы, Ирландия плантациялары сияқты тактикаларды қолданды. Солтүстік Американың алғашқы отарлаушыларының көптегені Ирландияны отарлаудан бастады, оның ішінде Батыс елдерінен шыққандар тобы болды. Сер Уолтер Рэли Вирджинияға қонғанда, жергілікті американдықтарды ержүрек ирландтармен салыстырды. Роанок пен Джеймстаун екеуі де ирландиялық плантация үлгісіне негізделген. 16 ғасырдың соңында протестант Англиясы католик Испаниямен діни соғысқа қатысты. Испанияның экономикалық және әскери күшін әлсірету үшін Фрэнсис Дрейк және Хамфри Гилберт сияқты ағылшын каперлері испан кемелерін мазалады. Гилберт Солтүстік Американы испан үлгісінде отарлауды ұсынды, мақсаты – жекеменшік иелері үшін база ретінде қызмет ететін табысты ағылшын империясын құру болды. Гилберт қайтыс болғаннан кейін Уолтер Рэли Солтүстік Американы отарлау ісін қолға алып, 500 адамнан тұратын экспедицияны Роанок аралына жіберді. 1584 жылы отарлаушылар Солтүстік Америкада алғашқы тұрақты ағылшын отарларын құрды, бірақ отарлаушылар Жаңа әлемдегі өмірге жеткілікті дайындалмағандықтан, 1590 жылға қарай олар жоғалып кетті. Оларға не болғаны туралы әртүрлі теориялар бар. Ең танымал теория – отарлаушылар Чесапикке жаңа қоныс іздеп кетіп, қалғандары жергілікті американдық тайпаларға сіңіп кеткен. Ньюфаундлендте отарлауға жасалған тағы бір әрекет сәтсіз аяқталды. Осы алғашқы отарлардың сәтсіздігіне қарамастан, ағылшындар Солтүстік Американы отарлауға экономикалық және әскери себептермен қызығушылық танытты.

Following the first voyage of Christopher Columbus in 1492, Spain and Portugal established colonies in the New World, beginning the European colonization of the Americas. France and England, the two other major powers of 15th century Western Europe, employed explorers soon after the return of Columbus's first voyage. In 1497, King Henry VII of England dispatched an expedition led by John Cabot to explore the coast of North America, but the lack of precious metals or other riches discouraged both the Spanish and English from permanently settling in North America during the early 17th century. Later explorers such as Martin Frobisher and Henry Hudson sailed to the New World in search of a Northwest Passage between the Atlantic Ocean and Asia, but were unable to find a viable route. Europeans established fisheries in the Grand Banks of Newfoundland, and traded metal, glass, and cloth for food and fur, beginning the North American fur trade. During mid 1585 Bernard Drake launched an expedition to Newfoundland which crippled the Spanish and Portuguese fishing fleets there from which they never recovered. This would have consequences in terms of English colonial expansion and settlement. In the Caribbean Sea, English sailors defied Spanish trade restrictions and preyed on Spanish treasure ships. The English colonization of America had been based on the English colonization of Ireland, specifically the Munster Plantation, England's first colony, using the same tactics as the Plantations of Ireland. Many of the early colonists of North America had their start in colonizing Ireland, including a group known as the West Country Men. When Sir Walter Raleigh landed in Virginia, he compared the Native Americans to the wild Irish. Both Roanoke and Jamestown had been based on the Irish plantation model. In the late sixteenth century, Protestant England became embroiled in a religious war with Catholic Spain. Seeking to weaken Spain's economic and military power, English privateers such as Francis Drake and Humphrey Gilbert harassed Spanish shipping. Gilbert proposed the colonization of North America on the Spanish model, with the goal of creating a profitable English empire that could also serve as a base for the privateers. After Gilbert's death, Walter Raleigh took up the cause of North American colonization, sponsoring an expedition of 500 men to Roanoke Island. In 1584, the colonists established the first permanent English colony in North America, but the colonists were poorly prepared for life in the New World, and by 1590, the colonists had disappeared. There are a variety of theories as to what happened to the colonists there. The most popular theory is that the colonists left in search of a new area to settle in the Chesapeake, leaving stragglers to integrate with local Native American tribes. A separate colonization attempt in Newfoundland also failed. Despite the failure of these early colonies, the English remained interested in the colonization of North America for economic and military reasons.

Ерте колонизация, 16071630

1606 жылы Англия королі Джеймс I Солтүстік Америкада тұрақты қоныстар құру мақсатында Плимут компаниясы мен Лондон компаниясына жарғы берді. 1607 жылы Лондон компаниясы Чесапик шығанағындағы Джеймстаун қаласында тұрақты колония құрды, бірақ Плимут компаниясының Попхэм колониясы аз ғана уақытқа созылды. Бұл аймақта шамамен 30 000 алгонкин тайпасының өкілдері тұрған. Джеймстаундағы отаршылар ауыр қиындықтарға тап болды, ал 1617 жылға қарай Джеймстаунға жеткізілген 1700 отаршының ішінде 351 ғана аман қалды. Вирджиниялықтар темекі өсірудің пайдалы екенін анықтағаннан кейін, қоныстың халқы 1617 жылы 400-ден 1622 жылы 1240-қа дейін өсті. Лондон компаниясы жақын маңдағы американдық үндістермен жиі соғысқандықтан құлдырап, ағылшын тәжі Вирджиния колониясын тікелей басқаруға көшті, себебі Джеймстаун және оның айналасы осылай аталатын болды. 1609 жылы Вирджиния компаниясының бөлімшесі – ағылшын Лондон компаниясының флагманы, Адмирал сэр Джордж Сомерс пен Джеймстаунның жаңа вице-губернаторы сэр Томас Гейтс отырған «Си Венчур» кемесі, 25 шілдеде болған дауыл кезінде суға батуын болдырмау үшін Бермуд аралдарының рифіне қасақана айдалды. 150 жолаушы мен экипаж екі жаңа кеме – «Деливеранс» және «Пейшенс» салды. Олардың көпшілігі 1610 жылдың 11 мамырында Бермудадан Джеймстаунға қайта оралды. Екі адам қалды, ал үшіншісі «Сабырлық» кемесі қайта келгеннен кейін қосылды, содан кейін Англияға кетті (Бермудада көбірек азық-түлік жинағаннан кейін Джеймстаунға оралу жоспарланған), Бермуданың орнықтырып, Англия мен Лондон компаниясының иелігінде қалуын қамтамасыз етті. 1609 жылдан 1612 жылға дейін Лондон компаниясының Корольдік жарғысы кеңейтілгеннен кейін Англиядан келген көптеген қоныс аударушылар мен бірінші лейтенант-губернатор Бермуданы Вирджиния аумағына ресми түрде қосу үшін келді. Архипелаг ресми түрде Виргинола деп аталды, бірақ бұл көп ұзамай Сомерс аралдары деп өзгертілді, бұл ресми атау болып қала береді, бірақ архипелаг ұзақ уақыттан бері Бермуда ретінде танымал болған және ескі испан атауы ауыстыруға қарсылық көрсетті. 1612 жылы келген лейтенант-губернатор мен қоныстанушылар қысқа уақытқа Смит аралына қоныстанды, онда «Си Венчур» кемесі қалдырып кеткен үш адам гүлденіп жатты, кейін олар Сент-Джордж аралына көшіп барды, онда олар Жаңа Лондон қаласын құрды, ол көп ұзамай Сент-Джордж қаласына қайта аталды (Жаңа әлемде ағылшындар табысты құрған алғашқы қала, себебі Джеймстаун шын мәнінде 1612 жылы қорғаныс құрылысы болған Джеймс Форт еді). Бермуда көп ұзамай Джеймстаундан да көп халқы бар, өзін-өзі қамтамасыз ететін және өркендеген аймаққа айналды. 1615 жылы Лондон компаниясынан Сомерс аралдарын плантациялау компаниясы (жақсырақ Сомерс аралдары компаниясы деп танылған) бөлініп шықты және 1624 жылы Лондон компаниясының Корольдік жарғысы жойылғаннан кейін Бермуданы басқаруды жалғастырды (Сомерс аралдары компаниясының Корольдік жарғысы 1684 жылы да жойылды). Бермудалықтар темекі өсіруді өзінің экономикалық өсуінің қозғалтқышы ретінде дамытты, бірақ 1620 жылдары Вирджинияның темекі шаруашылығы оны басып тастады, ал Батыс Үндістандағы жаңа отарлар да оның темекі өнеркәсібін үлгі етті, Бермуда темекісінің бағасы құлдырап, колония көптеген компания акционерлері үшін пайдасыз болды, олар негізінен Англияда қалды, ал менеджерлер немесе жалға алушылар өздерінің жерлерін Бермудада келісімшарт бойынша жұмыс істейтін қызметшілердің еңбегімен өңдеді. Бермуда Ассамблеясының Палатасы өзінің алғашқы сессиясын 1620 жылы өткізді (Виргинияның Бургесс Палатасы өзінің алғашқы сессиясын 1619 жылы өткізді), бірақ Бермудада тұратын жер иелері болмағандықтан, Қоғамдық палатаның жағдайынан айырмашылығы, мүлік талабы болған жоқ. Темекі өнімдерінің төмендеуіне байланысты көптеген қатысушылар (немесе Adventurers) өз үлестерін басқарған менеджерлерге немесе жалға алушыларға сатты, ал шаруашылық өсімдіктерді өсіретін отбасылық шаруашылықтарға көшті. Бермудалықтар көп ұзамай өздерінің артық азық-түліктерін Батыс Үндістанда сата алатынын анықтады, онда Барбадос сияқты колониялар тамақ өсіруді қоспағанда темекі өсірді. Компанияның журнал кемесі олардың Вест-Индияға азық-түлік экспортын тасымалдамайтындықтан, Бермудалықтар өз кемелерін Бермуда кедрінен құрастыруға кірісті, жылдам және икемді Бермуда шлюптері мен Бермуда платформасын жасады. 1610 жылдардың аяғы мен Америка революциясы аралығында ағылшындар өздерінің американдық колонияларына шамамен 50,000-120,000 сотталғандарды жіберді. Сонымен қатар, Плимут Кеңесі Жаңа Англияны бірнеше колонизация жобаларын демеушілік етті, соның ішінде бүгінде Паломниктер деп танылатын ағылшын пуритан тобы құрған колония. Пуритандықтар кальвинистік протестантизмнің өте эмоционалды түрін қабылдады және Англия шіркеуінен тәуелсіздік алғысы келді. 1620 жылы «Мэйфлауэр» кемесі Паломниктерді Атлант мұхиты арқылы тасымалдады, ал Паломниктер Кейп-Кодта Плимут колониясын құрды. Паломниктердің алғашқы қысы өте ауыр болды, жүз отаршының шамамен елуі қайтыс болды. 1621 жылы Плимут колониясы жақын маңдағы Вампаноаг тайпасымен одақтастық құрды, бұл Плимут колониясына тиімді шаруашылық тәжірибелерді қабылдауға көмектесті және тері және басқа материалдардың саудасына қатысты. Солтүстікке қарай, ағылшындар 1610 жылы Ньюфаундленд колониясын да құрды, ол негізінен треска балықтарын аулауға бағытталған. Кариб теңізі Англияның ең маңызды және пайдалы колонияларын ұсынар еді. Сент-Люсия (1605) және Гренада (1609) колониялары да тез құлдырады. Вирджинияның табысына ынталандырылған, 1627 жылы король Чарльз I Барбадос аралының қоныстануы үшін Барбадос компаниясына жарғы берді. Алғашқы қоныс аударушылар темекі өсіруге тырысқандары сәтсіз аяқталды, бірақ қант өсіруде үлкен табысқа жетті.

In 1606, King James I of England granted charters to both the Plymouth Company and the London Company for the purpose of establishing permanent settlements in North America. In 1607, the London Company established a permanent colony at Jamestown on the Chesapeake Bay, but the Plymouth Company's Popham Colony proved short lived. Approximately 30,000 Algonquian peoples lived in the region at the time. The colonists at Jamestown faced extreme adversity, and by 1617 there were only 351 survivors out of the 1700 colonists who had been transported to Jamestown. After the Virginians discovered the profitability of growing tobacco, the settlement's population boomed from 400 settlers in 1617 to 1240 settlers in 1622. The London Company was bankrupted in part due to frequent warring with nearby American Indians, leading the English crown to take direct control of the Colony of Virginia, as Jamestown and its surrounding environs became known. In 1609, the Sea Venture, flagship of the English London Company, a division of the Virginia Company, bearing Admiral Sir George Somers and the new Lieutenant Governor for Jamestown, Sir Thomas Gates, was deliberately driven onto the reef off the archipelago of Bermuda to prevent its foundering during a hurricane on the 25th of July. The 150 passengers and crew built two new ships, the Deliverance and Patience and most departed Bermuda again for Jamestown on 11 May 1610. Two men remained behind, and were joined by a third after the Patience returned again, then departed for England (it had been meant to return to Jamestown after gathering more food in Bermuda), ensuring that Bermuda remained settled, and in the possession of England and the London Company from 1609 to 1612, when more settlers and the first Lieutenant Governor arrived from England following the extension of the Royal Charter of the London Company to officially add Bermuda to the territory of Virginia. The archipelago was officially named Virgineola, though this was soon changed to The Somers Isles, which remains an official name though the archipelago had already long been infamous as Bermuda, and the older Spanish name has resisted replacement. The Lieutenant Governor and settlers who arrived in 1612 briefly settled on Smith's Island, where the three left behind by the Sea Venture were thriving, before moving to St. George's Island where they established the town of New London, which was soon renamed to St. George's Town (the first actual town successfully established by the English in the New World as Jamestown was really James Fort, a rudimentary defensive structure, in 1612). Bermuda was soon more populous, self sufficient and prosperous than Jamestown and a second company, the Company of the City of London for the Plantacion of The Somers Isles (better known as The Somers Isles Company) was spun off from the London Company in 1615, and continued to administer Bermuda after the London Company's Royal Charter was revoked in 1624 (The Somers Isles Company's Royal Charter was similarly revoked in 1684). Bermuda pioneered tobacco cultivation as the engine for its economic growth, but as Virginia's tobacco agriculture outstripped it in the 1620s, and new colonies in the West Indies also emulated its tobacco industry, the price of Bermudian tobacco fell and the colony became unprofitable for many of the company's shareholders, who mostly had remained in England while managers or tenants farmed their land in Bermuda with the labour of indentured servants. Bermuda's House of Assembly held its first session in 1620 (Virginia's House of Burgesses having held its first session in 1619), but with no landowners resident in Bermuda there was consequently no property qualification, unlike the case with the House of Commons. As the bottom fell out of tobacco, many absentee shareholders (or Adventurers) sold their shares to the occupying managers or tenants, with the agricultural industry quickly shifting towards family farms that grew subsistence crops instead of tobacco. Bermudians soon found they could sell their excess foodstuffs in the West Indies where colonies like Barbados grew tobacco to the exclusion of subsistence crops. As the company's magazine ship would not carry their food exports to the West Indies, Bermudians began to build their own ships from Bermuda cedar, developing the speedy and nimble Bermuda sloop and the Bermuda rig. Between the late 1610s and the American Revolution, the British shipped an estimated 50,000 to 120,000 convicts to their American colonies. Meanwhile, the Plymouth Council for New England sponsored several colonization projects, including a colony established by a group of English Puritans, known today as the Pilgrims. The Puritans embraced an intensely emotional form of Calvinist Protestantism and sought independence from the Church of England. In 1620, the Mayflower transported the Pilgrims across the Atlantic, and the Pilgrims established Plymouth Colony on Cape Cod. The Pilgrims endured an extremely hard first winter, with roughly fifty of the one hundred colonists dying. In 1621, Plymouth Colony was able to establish an alliance with the nearby Wampanoag tribe, which helped the Plymouth Colony adopt effective agricultural practices and engaged in the trade of fur and other materials. Farther north, the English also established Newfoundland Colony in 1610, which primarily focused on cod fishing. The Caribbean would provide some of England's most important and lucrative colonies, Colonies in St Lucia (1605) and Grenada (1609) also rapidly folded. Encouraged by the success of Virginia, in 1627 King Charles I granted a charter to the Barbados Company for the settlement of the uninhabited Caribbean island of Barbados. Early settlers failed in their attempts to cultivate tobacco, but found great success in growing sugar.

Батыс Үндістан колониялары

Барбадостағы отарлау әрекеттерінің табысы Кариб теңізіндегі жаңа колониялар құруға түрткі болды, ал 1660 жылға қарай Англия Санкт-Китс, Антигуа, Невис және Монтсеррат аралдарында Кариб теңізінің қант плантациялық колонияларын құрды. Испания 1670 жылғы Мадрид шартында Ямайка мен Кайман аралдарына Англияның иелігін мойындады. Англия 1670 жылы голландтардан Тортола аралын басып алды, содан кейін жақын орналасқан Анегада және Виргин-Горда аралдарын иеленді; осы аралдар кейін Британ Виргин аралдарын құрады. 17 ғасырда қант плантациялары Бразилияда португалдықтар табысты қолданған қант плантациялары жүйесін қабылдады, ол құл еңбегіне негізделген. Англия үкіметі бұл аралдардың экономикалық маңыздылығын Жаңа Англиядан гөрі жоғары бағалады. 1807 жылы құл саудасы тоқтатылғанға дейін Ұлыбритания Атлантика арқылы тасымалданған барлық құлдардың үштен бірін құрайтын 3,5 миллион африкалық құлды Америкаға тасымалдауға жауапты болды. Көптеген құлдарды Корольдік Африка компаниясы Батыс Африкадан ұстады, ал қалғандары Мадагаскардан келді. Бұл құлдар тез арада Барбадос және Ямайка сияқты Кариб теңізі колонияларының халқының көп бөлігін құрады, онда құл көтерілістерін болдырмау үшін қатаң құл заңдары енгізілді.

Жаңа Англия колониялары

Джеймстаун мен Плимут колонияларының сәттілігінен кейін, тағы бірнеше ағылшын топтары Жаңа Англия деп аталған аймақта колониялар құрды. 1629 жылы Джон Уинтроп басқарыған пуритандықтардың тағы бір тобы Массачусетс шығанағы колониясын құрды, ал 1635 жылға қарай Коннектикут өзені мен Кенебек өзені арасындағы аймақта шамамен он мың ағылшын қоныс теруші өмір сүрді. Пеквот соғысында Пеквоттарды жеңгеннен кейін пуритандық қоныс терушілер Пеквоттардың бұрын бақылаған аймағында Коннектикут колониясын құрды. Род-Айленд және Провиденс плантациялары колониясын Англия шіркеуінен ресми бөлінуді жақтағаннан кейін Массачусетс шығанағы колониясынан қуылған пуритандық көшбасшы Роджер Уильямс құрды. Жаңа Англия салыстырмалы түрде суық және құнарсыз аймақ болғандықтан, Жаңа Англия колониялары экономиканы қамтамасыз ету үшін балық аулау және алыс қашықтықтағы саудаға тәуелді болды.

Оңтүстік колониялар

1632 жылы Сесил Калверт, 2-ші Барон Балтимор, Вирджинияның солтүстігінде Мэриленд провинциясын құрды. Мэриленд пен Вирджиния Чесапик колониялары ретінде белгілі болды және ұқсас иммиграция және экономикалық белсенділіктерді бастан кешті. Балтимор және оның ұрпақтары колонияны католиктерге пана болатын орын ретінде көздегенмен, ол көбінесе протестант иммигранттарды тартты, олардың көпшілігі Калверттің діни төзімділік саясатын сынады. 17 ғасырдың ортасында Чесапик колониялары Барбадостағы құлдықтың табысына шабыттандырылып, африкалық құлдарды жаппай импорттауды бастады. Көптеген ерте құлдар кейін бостандыққа қол жеткізгенімен, 1662 жылдан кейін Вирджиния анадан балаға құлдық статусын беру және құл иелеріне өздерінің адамдық мүліктеріне толық билік беру саясатын қабылдады. Кейп Хаттерастан оңтүстік-шығысқа қарай 1,030 шақырым жерде, Вирджиния компаниясының бұрынғы қонынында, Сомерс аралдарында, басқаша айтқанда Бермуда аралдарында, Сомерс аралдары компаниясы әлі де басқаруды жүзеге асырып жатқанда, компания мен оның Англиядағы акционерлері тек темекі экспортынан пайда тапты, бұл оларды темекі өсірудің тиімсіздігіне байланысты бермудалықтармен қарым-қатынасты нашарлатты. Компанияның жылдық жиналыстарына қатыса алатын жер иелері ғана компания саясатына қатыса алатындықтан, компания отаршылардың теңіз экономикасын дамытуын тоқтатуға және темекі өндірісін күштеуге тырысты, бұл тұрақсыз шаруашылық тәжірибесін қажет етті, өйткені азайған құнының орнын толтыру үшін көбірек өндіру қажет болды. Компаниядағы авантюрист ретінде болған бай бизнесмендердің көпшілігі Англия азамат соғысы кезінде Парламенттік іске жақтас болғандықтан, Бермуда соғыста Тақты қолдаған колониялардың бірі болды, және әкесі өлім жазасына кесілгеннен кейін Карл II-ні бірінші болып мойындады. Ассамблея мен милицияны және жағалау артиллериясын бақылауда ұстаған роялисттік көпшілік компания тағайындаған губернаторды (1630-шы жылдары компания Бермудаға губернаторларды жіберуді тоқтатты және оның орнына діни тәуелсіз және парламентарий Уильям Сейл сияқты белгілі бермудалықтарды тағайындады) қарулы күшпен қызметтен шеттетуге және оның орнына Джон Тримингемді сайлауға мәжбүр етті. Парламентті жақтаған Бермуданың көптеген діни тәуелсіздері елден қуылды. Кейбір жаңа континенттік колониялар, көбінесе епископтарға қарсы протестанттармен қоныстанған, соғыс кезінде Парламентті қолдады, бірақ Вирджиния және Бермуда сияқты басқа колониялар Тақты қолдады және Парламент оларды өз егемендігін мойындауға мәжбүрлегенше Барбадос, Вирджиния, Бермуда және Антегомен сауданы тыйым салатын актіде көрсетілген шараларға ұшырады. Бермудалықтардың Сомерс аралдары компаниясының саясатына наразылығы оларды Корольге шағымдануға әкелді, нәтижесінде Король 1684 жылы Сомерс аралдары компаниясының Корольдік жарғысын жойып, Бермуданың тікелей басқаруын өз қолына алды. Осы күннен бастап бермудалықтар ауыл шаруашылығынан бас тартып, теңіз өнеркәсібін кеңейтіп, Солтүстік Америка мен Батыс Үндістан арасындағы колонияаралық сауданың көптеген салаларын иеленді. Бермуданың шектеулі жер көлемі және жоғары туу деңгейі колониядан тұрақты түрде басқа колонияларға, әсіресе оңтүстік континенттік колонияларға (1670 жылы Бермудадан қоныстанған Каролина провинциясы сияқты) және Батыс Үндістан қоныстарына, соның ішінде 1631 жылы Провиденс аралы колониясына, 1640 жылдары Уильям Сейл басшылығымен Бермудадан шыққан Азамат соғысынан шеттеген парламенттік одақтастармен қоныстанған Багам аралдарына және 1681 жылдан бастап Түрік аралдарын маусымдық түрде басып алуға шамамен 10 000 қоныс аударушылардың үлесін қосты. Флоридадағы испан билігінің нашарлығына ынталандырылған Барбадос плантаторы Джон Коллетон және Англия королі Карл II-нің жеті басқа қолдаушысы 1663 жылы Каролина провинциясын құрды. Каролина колониясындағы қоныс аударушылар екі негізгі халық шоғырланған орталықтарды құрды, көптеген вирджиниялықтар провинцияның солтүстігіне, ал көптеген ағылшын барбадостықтар оңтүстік порты қаласы Чарльзтаунға қоныстанды. 1712 жылы Каролина Солтүстік Каролина және Оңтүстік Каролинаның тәждік колонияларына бөлінді. Мэриленд, Вирджиния, Солтүстік Каролина және Оңтүстік Каролина (сондай-ақ 1732 жылы құрылған Джорджия провинциясы) Оңтүстік колониялар деп аталды.

In 1632, Cecil Calvert, 2nd Baron Baltimore founded the Province of Maryland to the north of Virginia. Maryland and Virginia became known as the Chesapeake Colonies, and experienced similar immigration and economic activities. Though Baltimore and his descendants intended for the colony to be a refuge for Catholics, it attracted mostly Protestant immigrants, many of whom scorned the Calvert family's policy of religious toleration. In the mid 17th century, the Chesapeake Colonies, inspired by the success of slavery in Barbados, began the mass importation of African slaves. Though many early slaves eventually gained their freedom, after 1662 Virginia adopted policies that passed enslaved status from mother to child and granted slave owners near total domination of their human property. 640 miles (1,030 km) East South East of Cape Hatteras, in the Virginia Company's other former settlement, the Somers Isles, alias the Islands of Bermuda, where the spin off Somers Isles Company still administered, the company and its shareholders in England only earned profits from the export of tobacco, placing them increasingly at odds with Bermudians for whom tobacco had become unprofitable to cultivate. As only those landowners who could attend the company's annual meetings in England were permitted to vote on company policy, the company worked to suppress the developing maritime economy of the colonists and to force the production of tobacco, which required unsustainable farming practices as more was required to be produced to make up for the diminished value. As many of the class of moneyed businessmen who were adventurers in the company were aligned to the Parliamentary cause during the English Civil War, Bermuda was one of the colonies that sided with the Crown during the war, being the first to recognise Charles II after the execution of his father. With control of their Assembly and the militia and volunteer coastal artillery, the Royalist majority deposed the company appointed Governor (by the 1630s, the company had ceased sending Governors to Bermuda and had instead appointed a succession of prominent Bermudians to the role, including religious Independent and Parliamentarian William Sayle) by force of arms and elected John Trimingham to replace him. Many of Bermuda's religious Independents, who had sided with Parliament, were forced into exile. Although some of the newer continental colonies settled largely by anti episcopalian Protestants sided with Parliament during the war, Virginia and other colonies like Bermuda supported the Crown and were subjected to the measures laid out in An Act for prohibiting Trade with the Barbadoes, Virginia, Bermuda and Antego until Parliament was able to force them to acknowledge its sovereignty. Bermudian anger at the policies of the Somers Isles Company ultimately saw them take their complaints to the Crown after The Restoration, leading to the Crown revoking the Royal Charter of the Somers Isles Company and taking over direct administration of Bermuda in 1684. From that date, Bermudians abandoned agriculture, diversifying their maritime industry to occupy many niches of inter colonial trade between North America and the West Indies. Bermudians limited landmass and high birth rate meant that a steady outflow from the colony contributed about 10,000 settlers to other colonies, notably the southern continental colonies (including Carolina Province, which was settled from Bermuda in 1670), as well as West Indian settlements, including the Providence Island colony in 1631, the Bahamas (settled by Eleutheran Adventurers, Parliament allied Civil War exiles from Bermuda, under William Sayle in the 1640s), and the seasonal occupation of the Turks Islands from 1681. Encouraged by the apparent weakness of Spanish rule in Florida, Barbadian planter John Colleton and seven other supporters of Charles II of England established the Province of Carolina in 1663. Settlers in the Carolina Colony established two main population centers, with many Virginians settling in the north of the province and many English Barbadians settling in the southern port city of Charles Town. In 1712, Carolina was divided into the crown colonies of North Carolina and South Carolina. The colonies of Maryland, Virginia, North Carolina, and South Carolina (as well as the Province of Georgia, which was established in 1732) became known as the Southern Colonies.

Ортаңғы колониялар

1609 жылдан бастап голланд саудагерлері Гудзон өзенінде, Делавэр өзенінде және Коннектикут өзенінде тері саудасы орындарын құрып, нәтижесінде Нью-Амстердам астанасы бар Жаңа Нидерланд колониясын құрды. 1657 жылы Жаңа Нидерланд Делавэр аңғарында орналасқан швед колониясы – Жаңа Швецияны жаулап алып, кеңейді. Саудадағы табысқа қарамастан, Жаңа Нидерланд ағылшын колонияларына қарағанда аз қоныстандыруды тартты. 1664 жылы ағылшын-голландия соғыстары кезінде ағылшын әскерінің офицері Ричард Николс Жаңа Нидерландты басып алды. Голландтар үшінші ағылшын-голландия соғысында Жаңа Нидерландтың бір бөлігін қысқа мерзімге қайта басып алды, бірақ 1674 жылғы Вестминстер шартында осы аумаққа деген құқықтарынан бас тарды, Солтүстік Америкадағы голланд колониялық үстемдігін аяқтады. 1664 жылы Йорк герцогы, кейін Англияның II Джеймсі, Делавэр өзенінің солтүстігіндегі ағылшын колонияларын басқару құқығын алды. Ол бұрынғы голланд территориясынан Нью-Йорк провинциясын құрып, Нью-Амстердамды Нью-Йорк қаласы деп атады. Сонымен қатар, Нью-Йорк қаласының батысындағы бұрынғы голланд жерлерінен Батыс Джерси және Шығыс Джерси провинцияларын құрып, осы аумақтарды Джон Беркли мен Джордж Картеретке берді. 1702 жылы Шығыс және Батыс Джерси бірігіп, Нью-Джерси провинциясын құрды. II Карл атақты адмирал Уильям Пенннің ұлы Уильям Пеннге Мэриленд және Джерси арасындағы жерді сыйлады. Пенн осы жерге Пенсильвания провинциясы деп ат қойды. Пеннге сондай-ақ 1701 жылы өз заң шығару органына ие болған Делавэр колониясын жалға алу құқығы берілді. Пенсильвания Еуропаның түкпір-түкпірінен квакерлер мен басқа да қоныс аударушыларды тартты, Филадельфия қаласы тез арада дамыған портовый қалаға айналды. Ол 17 ғасырдың соңында иммигранттар үшін ең тартымды мақсаттардың біріне айналды. Нью-Йорк, Пенсильвания, Нью-Джерси және Делавэр Орта колониялар деп белгілі болды.

Гадсон шығанағы компаниясы

1670 жылы Карл II патшалық жарғы арқылы Хадсон шығанағы компаниясын (HBC) құрып, Руперт жері деп белгіленген аймақтағы тері саудасына монополия берді. ХБК салған бекіністер мен сауда посттары француз шабуылдарына жиі ұшырады.

Дариен схемасы

1695 жылы Шотландия Парламенті Шотландия компаниясына жарғы берді, ол 1698 жылы Панама тасмуында қоныс орнатып, құрды. Жаңа Гранаданың көршілес испан отарлаушыларының қоршауында қалған және безгекке шалдыққан колония екі жылдан кейін тастап кетілді. Дариен жоспары Шотландия үшін қаржылық апатқа ұшырады – шотланд капиталдың төрттен бірі осы кәсіпке жұмсалды – және Шотландияның өз теңіз үсті империясын құру үмітіне нүкте қойды. Бұл оқиға Англия мен Шотландия үкіметтерін елдердің бірігуінің, жай ғана тәждердің емес, артықшылықтарына көндіріп, маңызды саяси салдарға әкелді. 1707 жылы Ұлыбритания Корольдігі құрылған Одақ шарты арқылы бұл орындалды.

Солтүстік Америкада қоныстану және кеңейу

1685 жылы ағасының орнын басып, патшалық билікті өз қолына алғаннан кейін, король Джеймс II және оның лейтенанты Эдмунд Андрос колониялық істерде тәждің билігін орнатуға тырысты. Джеймс Ұлы революция кезінде Уильям мен Мэридің жаңа бірлескен монархиясымен құлатылды, бірақ Уильям мен Мэри Джеймстің көптеген колониялық саясатын, соның ішінде меркантильдік Навигациялық актілер мен Сауда кеңесін жылдам қайта орнатты. Массачусетс шығанағы колониясы, Плимут колониясы және Мэн провинциясы Массачусетс шығанағы провинциясына біріктірілді, ал Нью-Йорк пен Массачусетс шығанағы колониясы корольдік колониялар ретінде қайта ұйымдастырылды, губернаторды король тағайындады. Кальверттерге қарсы төңкеріс болған Мэриленд те корольдік колонияға айналды, бірақ Кальверттер өздерінің жерлері мен кірістерінің көп бөлігін колонияда сақтап қалды. Тіпті өз жарғыларын немесе иелерін сақтаған колониялар да 1690 жылдарға дейін болғаннан гөрі әлдеқайда күшті корольдік бақылауға келісуге мәжбүр болды. Иммиграция, құлдардың импортталуы және табиғи халық өсімі арқасында 18 ғасырда Британдық Солтүстік Америкадағы колониялық халық саны зор өсті. Тарихшы Алан Тейлордың сөзіне сүйенсек, он үш колонияның (кейін АҚШ құраған Британдық Солтүстік Америка колониялары) халқы 1750 жылы 1,5 миллионға жетті. Филадельфия, Нью-Йорк және Бостон сияқты қалалар гүлденгенмен, колонистердің тоқсаннан астамы фермерлер ретінде өмір сүрді. Голландтықтардың жеңіліске ұшырауы және Навигациялық актілердің қабылдануымен Солтүстік Америкадағы британдық колониялар жаһандық британдық сауда желісінің бір бөлігіне айналды. Колонистер азық-түлік, ағаш, темекі және басқа да ресурстарды Азия шайы, Батыс Индия кофесі және Батыс Индия қанты және басқа да тауарлармен саудаластырды. Атлантика жағалауынан алыс жердегі американдықтар Атлантика нарығын бобёр терісімен және бұғы терісімен қамтамасыз етті және француз бен ағылшыздар арасындағы күш тепе-теңдігін сақтап, өз тәуелсіздіктерін сақтауға тырысты. 1770 жылы он үш колонияның экономикалық өнімі Британ империясының жалпы ішкі өнімінің қырқ пайызын құрады. 1660 жылға дейін Солтүстік Американың ағылшын колонияларына көшіп келгендердің көбісі еркін көшкенімен, көптегендері келісімшарт бойынша жұмыс істеу арқылы жол ақысын төледі. Еуропадағы экономикалық жағдайдың жақсаруы және діни қуғын-сүргіннің жеңілдеуі 17 және 18 ғасырларда колонияларға жұмыс күшін тартуды қиындатты. Бұл жұмыс күшінің жетіспеушілігіне байланысты 1680 мен 1750 жылдар аралығында Британдық Солтүстік Америкадағы құлдардың саны күрт өсті; бұл өсім мәжбүрлі көші-қон мен құлдардың көбеюінің нәтижесі болды. Құлдық еңбегіне ең көп сүйенетін Оңтүстік колонияларында құлдар бай элиталардың билігіндегі кең плантациялық экономиканы қолдады. 1775 жылы құлдар он үш колония халқының бес бөлігін құрады, бірақ Орта колониялар мен Жаңа Англия колониялары халқының он пайызынан азын құрады. 1700 жылдан кейін ағылшын халқының аз бөлігі Британдық Солтүстік Америкаға көшіп барса да, колониялар басқа еуропалық елдерден, соның ішінде Ирландиядан келген католиктер мен протестант немістерден жаңа иммигранттарды тартты. 18 ғасырдың аяғына қарай колонистер Атлантика жағалауынан алыс жерлерге қоныстанды. Пенсильвания, Виргиния, Коннектикут және Мэриленд штаттары Огайо өзенінің аңғарындағы жерге талас жасады, ал колониялар батысқа қарай кеңею үшін күресті. 1684 жылы Сомерс аралдары компаниясының Корольдік жарғысы күшін жойғаннан кейін, теңізшілер бермудалықтар колонияаралық сауда желісін құрды, Чарльстон, Оңтүстік Каролина (1670 жылы Уильям Сейл басшылығымен Бермудадан қоныстанған және Бермудамен бірдей ендікте, бірақ Солтүстік Каролинадағы Хаттерас мүйісі Бермудаға ең жақын жер) олардың саудасы үшін континенттік орталық құрды (Бермуданың өзі тек кемелер мен теңізшілерді ғана өндірді). Бермудалықтардың кең таралған қызметі мен қоныстануы Солтүстік Америка картасында Бермуданың атымен аталған көптеген жерлердің пайда болуына әкелді.

After succeeding his brother in 1685, King James II and his lieutenant, Edmund Andros, sought to assert the crown's authority over colonial affairs. James was deposed by the new joint monarchy of William and Mary in the Glorious Revolution, but William and Mary quickly reinstated many of the James's colonial policies, including the mercantilist Navigation Acts and the Board of Trade. The Massachusetts Bay Colony, Plymouth Colony and the Province of Maine were incorporated into the Province of Massachusetts Bay, and New York and the Massachusetts Bay Colony were reorganized as royal colonies, with a governor appointed by the king. Maryland, which had experienced a revolution against the Calvert family, also became a royal colony, though the Calverts retained much of their land and revenue in the colony. Even those colonies that retained their charters or proprietors were forced to assent to much greater royal control than had existed before the 1690s. Between immigration, the importation of slaves, and natural population growth, the colonial population in British North America grew immensely in the 18th century. According to historian Alan Taylor, the population of the Thirteen Colonies (the British North American colonies which would eventually form the United States) stood at 1.5 million in 1750. More than ninety percent of the colonists lived as farmers, though cities like Philadelphia, New York, and Boston flourished. With the defeat of the Dutch and the imposition of the Navigation Acts, the British colonies in North America became part of the global British trading network. The colonists traded foodstuffs, wood, tobacco, and various other resources for Asian tea, West Indian coffee, and West Indian sugar, among other items. Native Americans far from the Atlantic coast supplied the Atlantic market with beaver fur and deerskins, and sought to preserve their independence by maintaining a balance of power between the French and English. By 1770, the economic output of the Thirteen Colonies made up forty percent of the gross domestic product of the British Empire. Prior to 1660, almost all immigrants to the English colonies of North America had migrated freely, though most paid for their passage by becoming indentured servants. Improved economic conditions and an easing of religious persecution in Europe made it increasingly difficult to recruit labor to the colonies in the 17th and 18th centuries. Partly due to this shortage of free labor, the population of slaves in British North America grew dramatically between 1680 and 1750; the growth was driven by a mixture of forced immigration and the reproduction of slaves. In the Southern Colonies, which relied most heavily on slave labor, the slaves supported vast plantation economies lorded over by increasingly wealthy elites. By 1775, slaves made up one fifth of the population of the Thirteen Colonies but less than ten percent of the population of the Middle Colonies and New England Colonies. Though a smaller proportion of the English population migrated to British North America after 1700, the colonies attracted new immigrants from other European countries, including Catholic settlers from Ireland and Protestant Germans. As the 18th century progressed, colonists began to settle far from the Atlantic coast. Pennsylvania, Virginia, Connecticut, and Maryland all lay claim to the land in the Ohio River valley, and the colonies engaged in a scramble to expand west. Following the 1684 revocation of the Somers Isles Company's Royal Charter, seafaring Bermudianses established an inter colonial trade network, with Charleston, South Carolina (settled from Bermuda in 1670 under William Sayle, and on the same latitude as Bermuda, although Cape Hatteras, North Carolina, is the nearest landfall to Bermuda) forming a continental hub for their trade (Bermuda itself produced only ships and seamen). The widespread activities and settlement of Bermudians has resulted in many localities named after Bermuda dotting the map of North America.

Француздар мен испандықтармен қақтығыстар

Даңқты революция және Франция гегемониясына ұзақ уақыт бойы Нидерланд Республикасының штадтхолдері ретінде қарсы тұрған Вильгельм III-нің мұрагерлігі, Англия мен оның колонияларының 1689 жылдан кейін Людовик XIV-нің француз империясымен қақтығысқа түсуін қамтамасыз етті. Сэмюэл де Шампленнің басшылығымен француздар 1608 жылы Сент-Лоуренс өзені бойында Квебек қаласын құрды, ол Канададағы француз колониясының орталығына айналды. Франция мен Англия Тоғыз жылдық соғыс кезінде және одан кейінде американдық одақтастары арқылы прокси-соғыс жүргізді, ал күшті ирокездер бейтараптықтарын жариялады. Франция мен Англия арасындағы соғыс Анн патшайымының соғысында жалғасты, ол Испания мұрагерлігі соғысының Солтүстік Америкалық бөлігі болды. 1713 жылғы Утрехт шартында, Испания мұрагерлігі соғысын аяқтаған британдықтар француз территориялары – Ньюфаундленд пен Акадияны басып алды, соңғысы Нова-Шотландия деп аталды. 1754 жылы Огайо компаниясы Аллегей мен Мононгахела өзендерінің қосылған жерінде бекініс салуға кірісті. Үлкен француз күші бастапқыда вирджиниялықтарды ығыстырды, бірақ Джумонвилл Глен шайқасынан кейін шегінуге мәжбүр болды. Бұл шайқас туралы хабар француз және британдық астаналарына жеткеннен кейін 1756 жылы Жеті жылдық соғыс басталды; бұл соғыстың Солтүстік Америкалық бөлігі француз және үнді соғысы деп белгіленді. Ньюкасл герцогы 1757 жылы премьер-министр болып қайта келгеннен кейін, ол және оның сыртқы істер министрі Уильям Питт, теңдесіз қаржылық ресурстарды мұхиттан тыс қақтығысқа жұмсады. 1758 жылдан кейін британдықтар бірқатар жеңіске жетіп, 1760 жылдың соңына қарай Жаңа Францияның көп бөлігін басып алды. 1762 жылы Испания Франция тарапынан соғысқа қосылып, көп ұзамай Америкадағы бірнеше аумағын Ұлыбританияға жоғалтты. 1763 жылғы Париж шарты соғысты аяқтады, Франция Миссисипи өзенінің шығысындағы Жаңа Францияның көбін британдықтарға берді. Франция Миссисипи өзенінің батысындағы жерлерін Испанияға, ал Испания Флориданы Ұлыбританияға өткізді. Жаңадан алынған территориялармен британдықтар Шығыс Флорида, Батыс Флорида және Квебек провинцияларын құрды, олардың барлығы әскери басқаруға бағындырылды. Кариб теңізінде Ұлыбритания Гренада, Сент-Винсент, Доминика және Тобагоны сақтап қалды, бірақ Мартиника, Гавана және басқа отарлық иеліктерін Францияға немесе Испанияға қайтарды.

The Glorious Revolution and the succession of William III, who had long resisted French hegemony as the Stadtholder of the Dutch Republic, ensured that England and its colonies would come into conflict with the French empire of Louis XIV after 1689. Under the leadership of Samuel de Champlain, the French had established Quebec City on the St Lawrence River in 1608, and it became the center of French colony of Canada. France and England engaged in a proxy war via Native American allies during and after the Nine Years' War, while the powerful Iroquois declared their neutrality. War between France and England continued in Queen Anne's War, the North American component of the larger War of the Spanish Succession. In the 1713 Treaty of Utrecht, which ended the War of Spanish Succession, the British won possession of the French territories of Newfoundland and Acadia, the latter of which was renamed Nova Scotia. In 1754, the Ohio Company started to build a fort at the confluence of the Allegheny River and the Monongahela River. A larger French force initially chased the Virginians away, but was forced to retreat after the Battle of Jumonville Glen. After reports of the battle reached the French and British capitals, the Seven Years' War broke out in 1756; the North American component of this war is known as the French and Indian War. After the Duke of Newcastle returned to power as Prime Minister in 1757, he and his foreign minister, William Pitt, devoted unprecedented financial resources to the transoceanic conflict. The British won a series of victories after 1758, conquering much of New France by the end of 1760. Spain entered the war on France's side in 1762 and promptly lost several American territories to Britain. The 1763 Treaty of Paris ended the war, and France surrendered almost all of the portion of New France to the east of the Mississippi River to the British. France separately ceded its lands west of the Mississippi River to Spain, and Spain ceded Florida to Britain. With the newly acquired territories, the British created the provinces of East Florida, West Florida, and Quebec, all of which were placed under military governments. In the Caribbean, Britain retained Grenada, St. Vincent, Dominica, and Tobago, but returned control of Martinique, Havana, and other colonial possessions to France or Spain.

Американдықтар 1763 1783 жылы бөлініп кетеді

Солтүстік Америкадағы британдық азаматтар, британдық конституцияның жазбасыз ережелері өз құқықтарын қорғайды деп сенді және үкіметтік жүйе – Эдеби палата, Лордтар палатасы және монарх билікті бөлісіп, демократия, олигархия және зорлық шегінен тыс билік арасындағы идеалды тепе-теңдікті қамтамасыз етеді деп ойлады. Алайда, француз және үнді соғысынан кейін британдықтар зор қарызға батты. Британдық қарыздың көп бөлігі колонияларды қорғауға байланысты болғандықтан, британдық басшылар колониялардың қаржылық жағынан көбірек үлес қосуы керек деп санады және 1764 жылғы қант заңы сияқты салықтарды енгізе бастады. Ұлыбританияның он үш колонияға бақылауын күшейтуі отаршылдарды наразылыққа толы күйге жеткізді және көптеген отаршылдар ұстанған пікірді күйретті: олар Британ империясының теңдес серіктестері екендігі. Осы уақытта, тағы бір қымбат соғыстың туындауынан сақтану үшін, Ұлыбритания 1763 жылғы Корольдік жарлығын шығарды, ол Аппалачи тауларының батысына қоныстануды шектеді. Алайда, бес жыл өткен соң, Форт-Стенвикс шарты арқасында ол күшін жойды. Он үш колонияда парламенттік салық салуға қарсы болған патриоттар мен корольдік билікті қолдаған лоялистер арасындағы араздық күшейді. Дегенмен, он үш колонияға жақын британдық колониялардағы наразылықтар өте жұмсақ болды, себебі көптеген отаршылдар жаңа салықтарды қабылдады. Бұл провинциялардың халқы аз, көбінесе британдық әскерге тәуелді және өзін-өзі басқару дәстүрі нашар дамыған еді. 1775 жылдың сәуір айында Лексингтон және Конкорд шайқастарында патриоттар милиция арсеналдарын тартып алуға тырысқан британдық күштерді жеңді. Екінші Континенттік Конгресс 1775 жылдың мамыр айында шақырылып, Ұлыбританияға қарсы қарулы қарсылықты үйлестіруге тырысты. Олар әскер жинап, өздерінің ақшасын басып шығарған жедел құрылған үкімет құрды. Ұлыбританиямен толық үзіліс жариялап, делегаттар 1776 жылдың 4 шілдесінде Америка Құрама Штаттарының Тәуелсіздік Декларациясын қабылдады. Француздар 1778 жылы Саратога шайқасында британдықтардың жеңілісінен кейін АҚШ-пен әскери одақ құрды. Испания Гибралтарды Ұлыбританиядан қайтару мақсатымен Францияға қосылды. Франко-американдық біріккен күштер Вирджиния штатының Йорктаун қаласында британдық басқыншы әскерін қоршап алып, 1781 жылдың қазан айында оларды капитуляцияға мәжбүр етті. Бұл капитуляция Ұлыбританияны қатты дүр сілкіндірді. Король соғысты жалғастыруды қалады, бірақ ол Парламенттің бақылауын жоғалтты және бейбіт келіссөздер басталды. 1783 жылғы Париж шартында Ұлыбритания Ұлы көлдердің оңтүстігіндегі Солтүстік Американың барлық аумағын, Флориданың екі колониясын (Испанияға берілген) қоспағанда, Испанияға берді. Континенттік колониялармен, әсіресе Вирджиния және Оңтүстік Каролинамен тығыз байланыстары бар Бермудалықтар Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде көтерілісшілерге көмектесті, оларға каперлік кемелер мен оқ-дәрілермен қамтамасыз етті, бірақ айналасындағы Атлант мұхитындағы Корольдік флоттың күші олардың көтеріліске қосылуына мүмкіндік бермеді, соңында олар бұрынғы туыстарына қарсы каперлікпен айналысуға белсенді түрде кірісті. Көптеген жағдайларда Батыс Үндістанға жататындықтары туралы қате пікір қалыптасқанмен, Бермуда Канадаға жақын (алғашқыда Британдық Солтүстік Американың құрамында болды және континенттік колониялар Канадаға біріккенге дейін, әсіресе Жаңа Шотландия және Ньюфаундлендпен тығыз байланыстарды сақтап келді) және ең жақын құрлық Солтүстік Каролина. Америка Құрама Штаттарының тәуелсіздігінен кейін, бұл Бермуданы Ұлыбританияның аймақты стратегиялық бақылауы үшін маңызды орынға қойды, соның ішінде аймақтағы кемелердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және Америка Құрама Штаттарының Атлант жағалауына қарсы күшін көрсету мүмкіндігін ұсынды, бұл 1812 жылғы Америка-британия соғысында айқын көрінді. 1782 жылы Сент-Санс шайқасында франко-испандық теңіз күштерін жеңгеннен кейін, Ұлыбритания Гибралтарды және соғысқа дейінгі Кариб теңізіндегі барлық иеліктерін, Тобагодан басқасын сақтап қалды. Экономикалық тұрғыдан алғанда, жаңа мемлекет Ұлыбританияның маңызды сауда серіктесіне айналды.

The British subjects of North America believed the unwritten British constitution protected their rights and that the governmental system—with the House of Commons, the House of Lords, and the monarch sharing power—found an ideal balance among democracy, oligarchy, and tyranny. However, the British were saddled with huge debts following the French and Indian War. As much of the British debt had been generated by the defense of the colonies, British leaders felt that the colonies should contribute more funds, and they began imposing taxes such as the Sugar Act of 1764. Increased British control of the Thirteen Colonies upset the colonists and upended the notion many colonists held: that they were equal partners in the British Empire. Meanwhile, seeking to avoid another expensive war with Native Americans, Britain issued the Royal Proclamation of 1763, which restricted settlement west of the Appalachian Mountains. However, it was effectively replaced five years later thanks to the Treaty of Fort Stanwix. The Thirteen Colonies became increasingly divided between Patriots, opposed to parliamentary taxation without representation, and Loyalists, who supported the king. In the British colonies nearest to the Thirteen Colonies, however, protests were muted, as most colonists accepted the new taxes. These provinces had smaller populations, were largely dependent on the British military, and had less of a tradition of self rule. At the Battles of Lexington and Concord in April 1775, the Patriots repulsed a British force charged with seizing militia arsenals. The Second Continental Congress assembled in May 1775 and sought to coordinate armed resistance to Britain. It established an impromptu government that recruited soldiers and printed its own money. Announcing a permanent break with Britain, the delegates adopted a Declaration of Independence on 4 July 1776 for the United States of America. The French formed a military alliance with the United States in 1778 following the British defeat at the Battle of Saratoga. Spain joined France in order to regain Gibraltar from Britain. A combined Franco American operation trapped a British invasion army at Yorktown, Virginia, forcing them to surrender in October 1781. The surrender shocked Britain. The king wanted to keep fighting, but he lost control of Parliament and peace negotiations began. In the 1783 Treaty of Paris, Britain ceded all of its North American territory south of the Great Lakes, except for the two Florida colonies, which were ceded to Spain. With their close ties of blood and trade with the continental colonies, especially Virginia and South Carolina, Bermudians leaned towards the rebels during the American War of Independence, supplying them with privateering ships and gunpowder, but the power of the Royal Navy on the surrounding Atlantic left no possibility of their joining the rebellion, and they eventually availed themselves of the opportunities of privateering against their former kinsmen. Although often mistaken for being in the West Indies, Bermuda is nearer to Canada (and was initially grouped within British North America, retaining close links especially with the Nova Scotia and Newfoundland until the continental colonies were confederated into Canada) than to the West Indies, and the nearest landfall is North Carolina. Following the independence of the United States, this would make Bermuda of supreme importance to Britain's strategic control of the region, including its ability to protect its shipping in the area and its ability to project its power against the Atlantic seaboard of the United States, as was to be shown during the American War of 1812. Having defeated a combined Franco Spanish naval force at the decisive 1782 Battle of the Saintes, Britain retained control of Gibraltar and all its pre war Caribbean possessions except for Tobago. Economically, the new nation became a major trading partner of Britain.

Екінші Британ империясы, 1783-1945

Британдық Американың үлкен бөлігінің жоғалуы «бірінші» және «екінші» империялар арасындағы ауысуды белгіледі, онда Ұлыбритания өзінің назарын Америкадан Азияға, Тынық мұхитына, кейіннен Африкаға бұрды. Адам Смиттің идеяларының ықпалымен Ұлыбритания да саудалық идеалдардан алыстап, аумақтық иеліктерден гөрі сауданың кеңеюіне басымдық берді. XIX ғасырда кейбір сарапшылар Ұлыбританияны дүние жүзіндегі тауарлар экспорты мен қаржылық инвестицияларға негізделген «бейресми» империя деп сипаттады, оның ішінде Латын Америкасының жаңадан тәуелсіз республикалары да бар. Бұл бейресми империя тікелей британдық саяси бақылауды қажет етпесе де, көбінесе британдық инвестицияларды қорғау және сауданың еркін ағынын қамтамасыз ету үшін канонерлік дипломатия мен әскери араласуды қамтыды. 1793 жылдан 1815 жылға дейін Ұлыбритания көбінесе соғыс жағдайында болды, алдымен Француз революциялық соғыстарында, содан кейін Наполеон соғыстарында. Соғыс кезінде Ұлыбритания Кариб теңізіндегі көптеген француз, испан және голланд колонияларын бақылауына алды. Наполеон соғыстары кезінде Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы шиеленіс күшейді, себебі Америка Құрама Штаттары бейтараптығын пайдаланып, француз бақылауындағы порттарға британдық эмбаргоны бұзды, ал Ұлыбритания Американың Франциямен саудасын тоқтатуға тырысты. Дайындықты теңізшілерден қатты тапшылықты сезініп, американдық сауда кемелерінде жақсы жалақы мен кем қатаң тәртіп іздеген дезертирлерді үнемі жоғалтатын Корольдік теңіз флоты, дезертирлерді іздеу үшін американдық кемелерге өтті, кейде американдық теңізшілерді Корольдік теңіз флотына алуға әкелді. АҚШ-тың да Канаданы бағындыруға ниеттенген, өйткені оның теңіз және сауда флоты АҚШ тәуелсіздігіне дейін негізінен американдық ағаштан, ал одан кейін канадалық ағаштан жасалған. Ұлыбританияның Франциямен соғысқа толыққанды қатысуын пайдаланып, АҚШ 1812 жылғы Америка-британия соғысын Канадаға шабуыл жасаумен бастады, бірақ британдық армия әскерилер мен жергілікті одақтастардың қолдауымен минималды тұрақты күштермен сәтті қорғаныс жасады, ал Корольдік теңіз флоты Бермудадан Америка Құрама Штаттарының Атлантикалық жағалауын блокадалады, оның саудасын тоқтатты және Вашингтонды өртеп жіберген Чесапик науқаны сияқты амфибиялық шабуылдар жасады. 1814 жылы Францияға қарсы британдық жеңіске дейін АҚШ-тың ешқандай табысы болмады, бұл британдық күштерді Еуропадан босатып, оларға қарсы қолдануға мүмкіндік берді, ал Ұлыбританияның бұрынғы отарларымен соғыстағы мақсаты тек қалған континенттік аумағын қорғау болғандықтан, соғыс 1814 жылғы Гент шартымен бекітілген соғысқа дейінгі шекаралармен аяқталды, бұл Канаданың болашағы АҚШ-тан бөлек болатынын қамтамасыз етті. 1815 жылы француз императоры Наполеонның соңғы жеңілісінен кейін Ұлыбритания Тринидад, Тобаго, Британдық Гвиана және Сент-Люсияға, сондай-ақ Батыс жарты шардан тыс жерлерге ие болды. 1818 жылғы АҚШ-пен жасалған келісім Канада мен АҚШ шекарасының көп бөлігін 49-шы параллельге белгіледі, сондай-ақ Орегон аймағын АҚШ пен Ұлыбританияның бірлесіп басып алуын бекітті. 1846 жылғы Орегон келісімінде АҚШ мен Ұлыбритания Орегон аймағын 49-шы солтүстік параллель бойынша бөлісуге келісті, Ванкувер аралын қоспағанда, ол толығымен Ұлыбританияға берілді. XVIII және XIX ғасырларда Еуропа мен Америкада соғысқаннан кейін, 1815 жылдан кейін британдықтар мен француздар ұзақ мерзімді бейбітшілікке қол жеткізді. Ұлыбритания XIX ғасырдың қалған бөлігінде тек бір еуропалық державаға қарсы соғыс жүргізді (Қырым соғысы), және бұл соғыс Америкада аумақтық өзгерістерге әкелмеді. Алайда, Британ империясы Қытайға қарсы Бірінші опиум соғысы сияқты соғыстарға қатысуды жалғастырды; сонымен қатар, 1857 жылғы Үндістан көтерілісі, 1837-1838 жылдардағы Канада көтерілісі және 1865 жылғы Ямайка Морант шығанағы көтерілісі сияқты көтерілістерді басады. XVIII ғасырдың соңында Ұлыбританияда құл саудасын жоюға күшті қозғалыс пайда болды, ал 1807 жылы Ұлыбритания құл саудасын тоқтатты. XIX ғасырдың ортасында Британдық Кариб колонияларының экономикасы 1833 жылғы құлдықты жою туралы заңның нәтижесінде зардап шекті, ол бүкіл Британ империясында құлдықты жойды, ал 1846 жылғы қант алымдары туралы заң Кариб теңізінен қант импортына арналған артықшылықты тарифтерді тоқтатты. Бұрынғы құлдардың еңбегін алмастыру үшін Тринидадтағы және Кариб теңізінің басқа аймақтарындағы британдық плантациялар Үндістан мен Қытайдан келісімшарт бойынша жұмыс істейтін қызметкерлерді жалдай бастады.

The loss of a large portion of British America defined the transition between the "first" and "second" empires, in which Britain shifted its attention away from the Americas to Asia, the Pacific, and later Africa. Influenced by the ideas of Adam Smith, Britain also shifted away from mercantile ideals and began to prioritize the expansion of trade rather than territorial possessions. During the nineteenth century, some observers described Britain as having an "unofficial" empire based on the export of goods and financial investments around the world, including the newly independent republics of Latin America. Though this unofficial empire did not require direct British political control, it often involved the use of gunboat diplomacy and military intervention to protect British investments and ensure the free flow of trade. From 1793 to 1815, Britain was almost constantly at war, first in the French Revolutionary Wars and then in the Napoleonic Wars. During the wars, Britain took control of many French, Spanish, and Dutch Caribbean colonies. Tensions between Britain and the United States escalated during the Napoleonic Wars, as the United States took advantage of its neutrality to undercut the British embargo on French controlled ports, and Britain tried to cut off that American trade with France. The Royal Navy, which was desperately short of trained seamen and constantly losing deserters who sought better paid work under less draconian discipline aboard American merchant vessels, boarded American ships to search for deserters, sometimes resulting in the Impressment of American sailors into the Royal Navy. The United States, at the same time, coveted the acquisition of Canada, which Britain could ill afford to lose as its naval and merchant fleets had been constructed largely from American timber before United States independence, and from Canadian timber thereafter. Taking advantage of Britain's absorption in its war with France, the United States began the American War of 1812 with the invasion of the Canadas, but the British Army mounted a successful defence with minimal regular forces, supported by militia and native allies, while the Royal Navy blockaded the United States of America's Atlantic coastline from Bermuda, strangling its merchant trade, and carried out amphibious raids including the Chesapeake Campaign with its Burning of Washington. As the United States failed to make any gains before British victory against France in 1814 freed British forces from Europe to be wielded against it, and as Britain had no aim in its war with its former colonies other than to defend its remaining continental territory, the war ended with the pre war boundaries reaffirmed by the 1814 Treaty of Ghent, ensuring Canada's future would be separate from that of the United States. Following the final defeat of French Emperor Napoleon in 1815, Britain gained ownership of Trinidad, Tobago, British Guiana, and Saint Lucia, as well as other territories outside of the Western Hemisphere. The Treaty of 1818 with the United States set a large portion of the Canada–United States border at the 49th parallel and also established a joint U. S.–British occupation of Oregon Country. In the 1846 Oregon Treaty, the United States and Britain agreed to split Oregon Country along the 49th parallel north with the exception of Vancouver Island, which was assigned in its entirety to Britain. After warring throughout the eighteenth and nineteenth centuries in both Europe and the Americas, the British and French reached a lasting peace after 1815. Britain would fight only one war (the Crimean War) against a European power during the remainder of the nineteenth century, and that war did not lead to territorial changes in the Americas. However, the British Empire continued to engage in wars such as the First Opium War against China; it also put down rebellions such as the Indian Rebellion of 1857, the Canadian Rebellions of 1837–1838, and the Jamaican Morant Bay rebellion of 1865. A strong abolition movement had emerged in the United Kingdom in the late eighteenth century, and Britain abolished the slave trade in 1807. In the mid nineteenth century, the economies of the British Caribbean colonies would suffer as a result of the Slavery Abolition Act 1833, which abolished slavery throughout the British Empire, and the 1846 Sugar Duties Act, which ended preferential tariffs for sugar imports from the Caribbean. To replace the labor of former slaves, British plantations on Trinidad and other parts of the Caribbean began to hire indentured servants from India and China.

Канада доминионын құру

Америкалық Тәуелсіздік соғысында жеңіліске ұшырағанына және он тоғызыншы ғасырда империализмнің жаңа түріне көшкеніне қарамастан, Сент-Джон және Сент-Крой өзендерінің аңғарларына, сол кездегі Нова-Скотияның бір бөлігіне қоныстанған 14 000 адал қолдаушы, Галифакстағы провинциялық үкіметтен тым алыс екенін сезінді, сондықтан Лондон 1784 жылы Жаңа Брансуикті жеке колония ретінде бөліп шығарды. 1791 жылғы Конституциялық акт Жоғарғы Канаданы (көбінесе ағылшын тілінде сөйлейтін) және Төменгі Канаданы (көбінесе француз тілінде сөйлейтін) құрып, француз және британдық қауымдастықтары арасындағы шиеленісті азайтуға, сондай-ақ императорлық билікті нығайтуға және американдық төңкеріске алып келген деп саналған үкіметке халықтың бақылауын болдырмауға бағытталған, Ұлыбританияда қолданылатын үкіметтік жүйелерді енгізді. Бұл ретте британдықтар Солтүстік Тынық мұхитындағы сауда мүдделерін кеңейтті. Испания мен Ұлыбритания 1789 жылы Нотка дағдарысымен шиеленіскен аймақта бәсекелестерге айналды. Екі тарап та соғысқа дайындық жасады, Испания Франциядан қолдау күтті, бірақ Франция бас тартқаннан кейін Испания мойынсұнып, Нотка келісіміне әкелетін британдық талаптарды қабылдауға мәжбүр болды. Бұл дағдарыстың нәтижесі Испания үшін ұятты жағдайға, ал Ұлыбритания үшін жеңіске айналды, себебі Испания Солтүстік Тынық мұхитының жағалауындағы барлық егемендігінен бас тартты. Бұл аймақта британдықтардың кеңеюіне жол ашты және бірқатар экспедициялар ұйымдастырылды; ең алдымен Джордж Ванкувер басқарған теңіз экспедициясы Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы, әсіресе Ванкувер аралының маңындағы шығанақтарды зерттеді. Құрлықта экспедициялар Солтүстік Американың тері саудасын (Солтүстік-Батыс компаниясы) кеңейту үшін Тынық мұхитына баратын мүмкін болатын өзен жолын табу мақсатымен жүргізілді. Сэр Александр Маккензи 1792 жылы алғашқы экспедицияны бастады, ал бір жылдан кейін Рио-Грандеден солтүстікке қарай Тынық мұхитына жеткен алғашқы еуропалық болып, қазіргі Белла-Куланың жанындағы мұхитқа жетті. Бұл Льюис пен Кларк экспедициясынан он екі жыл бұрын болды. Көп ұзамай Маккензидің серігі Джон Финлей Британдық Колумбияда тұңғыш тұрақты еуропалық қонысты – Форт-Сент-Джонды құрды. Солтүстік-Батыс компаниясы 1797 жылы басталған Дэвид Томпсонның, ал кейіннен Саймон Фрейзердің зерттеулерін жалғастырды. 1800 жылдардың басында тағы экспедициялар ұйымдастырылып, Рокки таулары мен Ішкі платоның жабайы аймақтарына, тіпті Тынық мұхитының жағалауындағы Джорджия бұғазына дейін Британдық Солтүстік Американы батысқа қарай кеңейтті. 1815 жылы генерал-лейтенант сэр Джордж Превост Жоғарғы Канада, Төменгі Канада, Жаңа Шотландия және Нью-Брансуик провинцияларында және олардың тәуелділіктерінде генерал-капитан және бас губернатор, вице-адмирал, сондай-ақ аталған провинциялардағы және Ньюфаундленд, Принс-Эдвард, Кейп-Бретон және Бермуда аралдарындағы Ұлыбритания әскерінің бас қолбасшысы болды. Превосттың басшылығымен Жаңа Шотландия, Нью-Брансуик провинцияларындағы және олардың тәуелділіктеріндегі, соның ішінде Ньюфаундленд, Кейп-Бретон, Принс-Эдвард және Бермуда аралдарындағы Британ армиясының штабы генерал-лейтенант Джон Шерепроктің басқаруында болды. Шерепроктен төмен Бермуда гарнизоны Бермуданың лейтенант-губернаторы, генерал-майор Джордж Хорсфордтың тікелей бақылауында болды (егер Бермуданың лейтенант-губернаторы толық азаматтық губернаторлыққа қайта оралған болса да, Бермуданың бас қолбасшысы ретінде әскери рөлінде ол Галифакстағы бас қолбасшыға бағынышты болды, ал Бермуда мен теңіз арасындағы әскери және діни байланыстар да сақталды; 1860 жылдардың соңындағы Канада конфедерациясы әскери байланыстарды үзіп, нәтижесінде Британ армиясы Канададан және оның бас қолбасшысы Галифакстан кетіп, Канада үкіметі Канаданың қорғанысына жауапкершілікті қабылдады; теңіз байланыстары 1905 жылы Корольдік теңіз флоты Галифакстан кетіп, оның кемежайын Канада Корольдік теңіз флотына тапсырғанға дейін сақталды; Бермудадағы Англия шіркеуі, онда губернатор лауазымы Гади губернатор ретінде сақталды, 1919 жылға дейін Ньюфаундленд колониясымен байланыста болды). 1837–1838 жылдардағы көтерілістерге жауап ретінде Руперттің жері (Манитоба және Солтүстік-Батыс аумақтарына бөлінді), Британдық Колумбия және Принс-Эдвард аралы 1873 жылдың соңына дейін Канадаға қосылды, бірақ Ньюфаундленд 1949 жылға дейін Канадаға қосылған жоқ. Австралия, Жаңа Зеландия және Оң Африка сияқты басқа британдық доминиондар сияқты, Канада ішкі істері бойынша автономияға ие болды, бірақ британ монархын мемлекет басшысы деп мойындады және қорғаныс мәселелері бойынша Ұлыбританиямен тығыз ынтымақтастық жасады. 1931 жылғы Вестминстер статусы қабылданғаннан кейін Канада және басқа доминиондар британдық заңнамалық бақылаудан толық тәуелсіздік алды; олар британдық заңдарды жоққа шығара алатын болды және Ұлыбритания олардың келісімінсіз олар үшін заңдар қабылдай алмады. АҚШ-тың тәуелсіздігі және британдық саудаға порларын жабу, аймақтағы тынышшылықтың артуы (кемелерге қауіптің төмендеуі, нәтижесінде бермудтік кеме жасаушылар шығарған кішкентай кемелерге қарағанда үлкен клиперлерге басымдық берілді) және металл корпус пен бу машиналарының пайда болуы Бермуданың теңіз экономикасын баяу түрде құлдыратып жіберді, ал Солтүстік Америка және Батыс Индия станциясын бақылауға болатын Корольдік теңіз флоты мен Британ армиясының базасы ретіндегі жаңа маңызы британ үкіметінің басқаруына қызығушылығын арттырды. Бермуда АҚШ тәуелсіздігінен кейін Британдық Солтүстік Америкамен, әсіресе Нова-Скотия және Ньюфаундлендпен (ең жақын британдық көршілерімен) біріктірілді. Франция революциясынан кейін Франциямен соғыс басталғанда, 1795 жылы Бермудада Корольдік теңіз кемежайы құрылды, ол 1813 жылы Солтүстік Америка станциясы болып қайта аталған, 1816 жылы Солтүстік Америка және Канада көлдері станциясы, 1821 жылы Солтүстік Америка және Ньюфаундленд станциясы, шамамен 1820 жылы Солтүстік Америка және Батыс Индия станциясы, ал 1915 жылдан 1956 жылға дейін Америка және Батыс Индия станциясы болған Сен-Лоренс өзені мен Америка жағалауы станциясының (1818 жылдан бастап жыл бойы штаб-пәтері мен негізгі базасы) Корольдік теңіз флоты штаб-пәтерімен және негізгі базасымен кезектесіп отырды. 1701 жылы құрылған, бірақ 1784 жылы алынып тасталған тұрақты армия гарнизоны 1794 жылы қайта құрылды және он тоғызыншы ғасырда Бермуданың көлеміне қатысты Британ армиясының ең ірілерінің біріне дейін өсті. АҚШ-пен соғыс кезіндегі 1812 жылғы Атлант теңізінің портын блокадалау және Чесапик науқаны (Вашингтонды өртеуді қоса алғанда) Бермудадан жоспарланды. Осындай операцияларға дайындық АҚШ-пен соғысқа жақын болған Американдық Азаматтық соғыс кезінде Бермудада жүргізілді (Бермуда британдық және еуропалық өндірілген қару-жарақтарды Конфедерация порттарына, әсіресе Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон портына контрабандалық жолмен жеткізудің негізгі транзиттік нүктесі болып қызмет еткен; содан кейін сол порттардан мақта әкеліп, Бермудада соғыс материалдарымен сауда жасалды), ал Бермуда Бірінші дүниежүзілік соғыстың Атлант мұхитындағы және Екінші дүниежүзілік соғыстың Атлант шайқасында маңызды рөл атқарды (жаңадан құрылған Корольдік теңіз флоты, Британ армиясы және Корольдік әуе күштерінің базаларына Канада Корольдік теңіз флотының базасы қосылды).

Despite its defeat in the American Revolutionary War and shift towards a new form of imperialism during the nineteenth century, The 14,000 Loyalists who went to the Saint John and Saint Croix river valleys, then part of Nova Scotia, felt too far removed from the provincial government in Halifax, so London split off New Brunswick as a separate colony in 1784. The Constitutional Act of 1791 created the provinces of Upper Canada (mainly English speaking) and Lower Canada (mainly French speaking) to defuse tensions between the French and British communities, and implemented governmental systems similar to those employed in Britain, with the intention of asserting imperial authority and not allowing the sort of popular control of government that was perceived to have led to the American Revolution. The British also expanded their mercantile interests in the North Pacific. Spain and Britain had become rivals in the area which came to ahead with the Nootka Crisis in 1789. Both sides mobilised for war, and Spain counted on France for support but when France refused, Spain had to back down and capitulated to British terms leading to the Nootka Convention. The outcome of the crisis was a humiliation for Spain and a triumph for Britain, for the former had practically renounced all sovereignty on the North Pacific coast. This opened the way to British expansion in that area, and a number of expeditions took place; firstly a naval expedition led by George Vancouver which explored the inlets around the Pacific NorthWest, particularly around Vancouver Island. On land, expeditions took place hoping for a discovery of a practicable river route to the Pacific for the extension of the North American fur trade (the North West Company). Sir Alexander Mackenzie led the first starting out in 1792, and a year a later he became the first European to reach the Pacific overland north of the Rio Grande reaching the ocean near present day Bella Coola. This preceded the Lewis and Clark Expedition by twelve years. Shortly thereafter, Mackenzie's companion, John Finlay, founded the first permanent European settlement in British Columbia, Fort St. John. The North West Company sought further explorations firstly by David Thompson, starting in 1797, and later by Simon Fraser. More expedition took place in the early 1800s and pushed into the wilderness territories of the Rocky Mountains and Interior Plateau and all the way to the Strait of Georgia on the Pacific Coast expanding British North America Westward. In 1815, Lieutenant General Sir George Prevost was Captain General and Governor in Chief in and over the Provinces of Upper Canada, Lower Canada, Nova Scotia, and New~Brunswick, and their several Dependencies, Vice Admiral of the same, Lieutenant General and Commander of all His Majesty's Forces in the said Provinces of Lower Canada and Upper Canada, Nova Scotia and New Brunswick, and their several Dependencies, and in the islands of Newfoundland, Prince Edward, Cape Breton and the Bermudas, &c. &c. &c. Beneath Prevost, the staff of the British Army in the Provinces of Nova Scotia, New Brunswick, and their Dependencies, including the Islands of Newfoundland, Cape Breton, Prince Edward and Bermuda were under the Command of Lieutenant General Sir John Coape Sherbrooke. Below Sherbrooke, the Bermuda Garrison was under the immediate control of the Lieutenant Governor of Bermuda, Major General George Horsford (although the Lieutenant Governor of Bermuda was eventually restored to a full civil Governorship, in his military role as Commander in Chief of Bermuda he remained subordinate to the Commander in Chief in Halifax, and naval and ecclesiastic links between Bermuda the Maritimes also remained; The military links were severed by Canadian confederation at the end of the 1860s, which resulted in the removal of the British Army from Canada and its Commander in Chief from Halifax when the Canadian Government took responsibility for the defence of Canada; The naval links remained until the Royal Navy withdrew from Halifax in 1905, handing its dockyard there over to the Royal Canadian Navy; The established Church of England in Bermuda, within which the Governor held office as Ordinary, remained linked to the colony of Newfoundland under the same Bishop until 1919). In response to the Rebellions of 1837–1838, Rupert's Land (which was divided into Manitoba and the Northwest Territories), British Columbia, and Prince Edward Island joined Canada by the end of 1873, but Newfoundland would not join Canada until 1949. Like other British dominions such as Australia, New Zealand, and South Africa, Canada enjoyed autonomy over its domestic affairs but recognized the British monarch as head of state and cooperated closely with Britain on defense issues. After the passage of the 1931 Statute of Westminster, Canada and other dominions were fully independent of British legislative control; they could nullify British laws and Britain could no longer pass laws for them without their consent. United States independence, and the closure of its ports to British trade, combined with growing peace in the region which reduced the risk to shipping (resulting in smaller evasive merchantmen, such as those that Bermudian shipbuilders turned out, losing favour to larger clippers), and the advent of metal hulls and steam engines, were to slowly strangle Bermuda's maritime economy, while its newfound importance as a Royal Navy and British Army base from which the North America and West Indies Station could be controlled meant increasing interest from the British Government in its governance. Bermuda was grouped with British North America, especially Nova Scotia and Newfoundland (its closest British neighbours), following United States Independence. When war with France followed the French Revolution, a Royal Naval Dockyard was established at Bermuda in 1795, which was to alternate with Royal Naval Dockyard, Halifax (Bermuda during the summers and Halifax during the winters) as the Royal Navy headquarters and main base for the River St. Lawrence and Coast of America Station (which was to become the North America Station in 1813, the North America and Lakes of Canada Station in 1816, the North America and Newfoundland Station in 1821, the North America and West Indies Station about 1820, and finally the America and West Indies Station from 1915 to 1956) before becoming the year round headquarters and main base from about 1818. The regular army garrison (established in 1701 but withdrawn in 1784) was re established in 1794 and grew during the Nineteenth Century to be one of the British Army's largest, relative to Bermuda's size. The blockade of the Atlantic seaboard ports of the United States and the Chesapeake Campaign (including the Burning of Washington) were orchestrated from Bermuda during the American War of 1812. Preparations for similar operations were carried out in Bermuda when the Trent Affair nearly brought Britain to war with the United States during the American Civil War (Bermuda had already been serving as the primary tran shipment point for British and European manufactured arms which were smuggled into Confederate ports, especially Charleston, South Carolina, by blockade runners; cotton was brought out from the same ports by the blockade runners to be traded at Bermuda for the war materiel), and Bermuda played important roles (as a naval base, trans Atlantic convoy forming up point, as a connecting point in the Cable and Wireless Nova Scotia to British West Indies submarine telegraph cable, as a wireless station, and from the 1930s as a site for airbases used as a staging point for trans Atlantic flights and for operating anti submarine air patrols over the North Atlantic) in the Atlantic theatre of the First World War and in the Battle of the Atlantic during the Second World War, when the already existing Royal Navy, British Army, and Royal Air Force bases were joined by a Royal Canadian Navy base and naval and air bases of the allied United States. It remained a vital air and naval base during the Cold War, with American and Canadian bases existing alongside the British ones from the Second World War until 1995.

Британдық Гондурас және Фолкленд аралдары

XVII ғасырдың басында ағылшын теңізшілері Испанияның бақылауы аз болған Орталық Американың жағалау аймақтарында ағаш кесуді бастады. XVIII ғасырдың басында Белиз өзенінде шағын британдық қоныс пайда болды, бірақ испандықтар британдықтардың аймаққа билігін мойындаудан бас тартты және британдық қоныс салушыларды жиі қуды. 1783 жылғы Париж шарты мен 1786 жылғы Лондон конвенциясында Испания Ұлыбританияға Хондо және Белиз өзендері арасындағы аймақта ағаш кесу құқығын берді, бірақ бұл аймақтағы егемендігін сақтап қалды. 1850 жылғы АҚШ-пен жасалған Клейтон-Булвер шартынан кейін Ұлыбритания Бей аралдары мен Москито жағалауынан қоныс салушыларын шығарып алуға келісті, бірақ Белиз өзеніндегі қоныстың бақылауын өз қолында ұстады. 1862 жылы Ұлыбритания осы жерде Британдық Гондурас патшалық колониясын құрды. Британдықтар алғаш рет 1765 жылы Фолкленд аралдарында орналасты, бірақ 1774 жылы Америка Тәуелсіздік соғысымен байланысты экономикалық себептерге байланысты одан кетуге мәжбүр болды. Аралдарды британдық теңіз түлкілері мен кит аулаушылар пайдалануын жалғастырды, бірақ Порт-Эгмонт елді мекенін 1780 жылы испандықтар қиратты. Аргентина 1833 жылы британдықтардың қайта оралуымен аяқталған, бұрынғы испандық Пуэрто-Соледад қонысының қираған жерлерінде отар құруға тырысты. Британдықтар 1775 жылы капитан Джеймс Кукпен талап етілген, тұрғындары жоқ Оңтүстік Джорджия аралын Фолкленд аралдарының тәуелділігі ретінде басқарды.

Тәуелсіздік қозғалыстарының табыстылығы

1940 жылдардың аяғында "суық соғыс" басталғаннан кейін, британ үкіметі Африка, Азия және Америкадағы империяның отарларының тәуелсіздігі жоспарларын жасауға кірісті. Британдық билік бастапқыда әр отардың өзін-өзі басқару және демократиялық парламент құруы үшін үш онжылдыққа созылатын процесті жоспарлаған, бірақ отарлардағы тәртіпсіздіктер мен коммунистік идеологияның таралуынан болған қорқыныш британдықтарды өзін-өзі басқаруға көшуді жеделдетуге итермеледі. Алжир соғысы және португалдық отаршылдық соғысы сияқты тәуелсіздік үшін күрестерді бастан өткерген басқа еуропалық империялармен салыстырғанда, Кариб аймағындағы британдық соғыстан кейінгі отарсыздану процесі салыстырмалы түрде бейбіт болды. Кариб теңізіндегі отарларын біріктіру мақсатында Ұлыбритания 1958 жылы Батыс Үнді Федерациясын құрды. Федерация ең ірі екі мүшесі – Ямайка мен Тринидадтың шығуынан кейін тарап кетті, олардың әрқайсысы 1962 жылы тәуелсіздік алды; Тринидад Тобагомен бірігіп, Тринидад және Тобаго мемлекеті құрылды. Шығыс Кариб аралдары мен Багама аралдары 1960, 1970 және 1980 жылдары тәуелсіздік алды.

Пайдаланылған әдебиеттер

Қара, Джереми. Наполеон дәуіріндегі 1812 жылғы соғыс (2009).

Тарихнама

Кэнни, Николас. "Атлантика тарихын жазу; немесе, Британдық Американың отарлық тарихын қайта құру". Journal of American History 86.3 (1999): 1093–1114. JSTOR-да.

Хиндекер, Эрик; Хорн, Ребекка. "Территориялық кезесулер: Ерте Америка тарихы мен тарихнамасы", Уильям және Мэри тоқсаны, (2010) 67#3, 395–432 бб. JSTOR-да.