Кіріспе
Винланд, Винеланд немесе Винланд – викингтер зерттеген Солтүстік Американың жағалау аймағы. Лейф Эриксон шамамен 1000 жылы, Христофор Колумб пен Джон Кэботтың саяхаттарынан бес ғасыр бұрын осы жерге қонған. Бұл атау «Винланд сагаларында» кездеседі және Ньюфаундленд пен Сент-Лоуренс шығанағын, сондай-ақ Нью-Брансуиктің солтүстік-шығысына дейінгі аймақты сипаттайды. Сагалардағы географиялық мәліметтердің көп бөлігі қазіргі трансатлантикалық саяхаттар мен Солтүстік Америка туралы білімімізге сәйкес келеді. 1960 жылы Солтүстік Америкадағы жалғыз белгілі викингтер орнының археологиялық дәлелі – Л’Анс-окс-Медоус Ньюфаундленд аралының солтүстік жағынан табылды. Археологиялық жазбаларға дейін Винланд туралы мәлімет тек сагаларда және орта ғасырлық тарихнамада болған. 1960 жылғы жаңалық Колумбқа дейінгі викингтердің Солтүстік Американы зерттегенін растады.
Vinland, Vineland, or Winland was an area of coastal North America explored by Vikings. Leif Eriksson landed there around 1000 AD, nearly five centuries before the voyages of Christopher Columbus and John Cabot. The name appears in the Vinland Sagas, and describes Newfoundland and the Gulf of Saint Lawrence as far as northeastern New Brunswick. Much of the geographical content of the sagas corresponds to present day knowledge of transatlantic travel and North America. In 1960, archaeological evidence of the only known Norse site in North America, L'Anse aux Meadows, was found on the northern tip of the island of Newfoundland. Before the discovery of archaeological evidence, Vinland was known only from the sagas and medieval historiography. The 1960 discovery further proved the pre Columbian Norse exploration of mainland North America.
Винланд сагалары
Винландияға жасалған викингтердің сапарлары туралы негізгі мәліметтер екі исланд сағасында сақталған: Эрик Қызыл сағасы және Гренландия сағасы, олар бірлесіп Винландия сағалары деп аталады. Бұл әңгімелер ауызша дәстүрде сақталған және олар сипаттайтын оқиғалардан кейін 250 жыл өткен соң ғана жазылған. Оқиғаның екі нұсқасының болуы дәстүрлі тарихи дереккөздерді пайдаланудағы қиындықтарды көрсетеді, себебі олар көптеген оқиға элементтерін ортақ пайдаланады, бірақ оларды әртүрліше қолданады. Мысалы, бағытынан жаңылысқан екі түрлі Бьярни есімді адам туралы айтылуы мүмкін. Осы мақаланың соңында берілген екі сағаның сюжеттерінің қысқаша мазмұны басқа мысалдарды көрсетеді. Сағаларда Виньлендке сапарлаған топтарда көптеген викингтер болғаны айтылады. Эрик Қызыл сағасы бойынша Торфин Карлсефнидің экипажы 140 немесе 160 адамнан тұрған, ал Гренландия сағасы бойынша 60 адамнан тұрған. Соңғысының мәліметінше, Лейф Эрикссон 35 адамнан, Торвальд Эрикссон 30 адамнан тұратын топқа басшылық еткен, ал Хельги мен Финнбогидің 30 экипаж мүшесі болған. Эрик Қызыл сағасына сәйкес, Þorfinnr "Karlsefni" Þórðarson және 160 адамнан тұратын топ Гренландиядан оңтүстікке қарай ашық теңізден өтіп, Хеллуландты, тағы бір теңізді, Марклендті, тағы бір теңізді, Кьяларнес шығанағын, Керемет жағалауларын, Страумфьёрдты және соңында Хоп деп аталатын жерді тапқан. Бұл жер қыста қар жаумайтын, мол өнім беретін жер еді. Бірақ Гренландиядан бірнеше жыл өткен соң, олар жергілікті тұрғындармен үздірілмейтін қақтығысқа түсуі мүмкін екенін түсініп, үйлеріне қайтуды шешкен. Бұл сағада Винланд атауы төрт рет кездеседі. Біріншіден, ол Лейф Эриксон тапқан жер ретінде көрсетіледі. Карлсефни мен оның серіктері кейіннен Керемет жағалауларының жанында "вин бер" табады. Кейін аңызда Винланд Марклендтен оңтүстікке қарай орналасқан, ал Кьяларнес шығанағы оның солтүстік шекарасы болып табылады. Алайда, Страумфьёрдта болған кезде кейбір саяхатшылар Кьяларнестен батысқа қарай Винландты іздеуге ниеттенгендері де айтылады.
Гренландиялықтардың сағасы
[[Файл:Simiutaq. Дэйвис бұғазынан көрінетін Гренландияның Симиутак аралы. Бұл Канадаға өту үшін ыңғайлы бастау нүктесі ретінде ұсынылған. Барлаушылар Страумсфьордқа қайтып келді, бірақ келесі қыста туған келіспеушіліктер осы жобаны тоқтатуға себеп болды. Отанға қайтып бара жатқанда, исландиялық Бьярнидің кемесі кері желдің салдарынан Құрт теңізіне (Скалхолтсбокта Мадкасjár, Хауксбокта Мадксjár) итеріліп кетті. Теңіз құрттары кеменің қабырғасын бүлдіріп, кемедегі құрттан қорғалған қайыққа отырғандар ғана аман қалды. Бұл сагада тіркелген соңғы Винланд экспедициясы болды.
Бремендік Адам
Винландия туралы ең ерте кеңінен танылған сақталған жазба шамамен 1075 жылы Бремендік Адамның "Descriptio insularum Aquilonis" еңбегінде кездеседі. Адамға Дания патшасы Свенд Эстридсен Атлантика мұхитында викинг теңізшілері ашқан "аралдар" туралы айтқан.