Кіріспе
Архаикалық римдік атқарушы магистратура Консулдық трибун Рим Республикасының алғашқы кезеңіндегі магистраттың бір түрі болған. Рим дәстүріне сәйкес, консулдық трибуналар колледждері б.з.д. Ежелгі тарихшы Ливий екі түсіндірме ұсынды: Рим мемлекетіне өзінің әскери күш-жігерін қолдау үшін көбірек судьялар қажет болуы мүмкін еді; немесе, консулдық трибунат, консулдыққа патрициандық құлыпты сақтау үшін, плебейлерге қарапайым консулдықтың орнына ұсынылды. Қазіргі заманғы көзқарастар бұл оқиғаға әр түрлі себеппен күмән келтіреді. Консулдық трибуналардың ешқайсысы жеңісті тойламады, ал әскери диктаторлардың тағайындалуы осы кезең ішінде үзілмеді. Сонымен қатар, консулдық трибуналардың басым көпшілігі патрицидтерден сайланды. Кейбір қазіргі ғалымдар консулдық трибуналар Италиядағы Римнің кеңейтілген әскери қатысуын қолдау үшін немесе басқа да бөлімшелер мен әскерлерге басшылық ету үшін сайланды деп санайды. Көптеген сын көзқарастар консулдық трибунат - бұл кейінгі римдік тарихшылардың ертедегі республикадағы бірнеше әскери қолбасшыларды тағайындауды түсіндіру үшін ойлап тапқан, сонымен қатар оны тұрақты екі адам консулдығы туралы алдын ала түсінікпен үйлестіруге тырысқан.
A consular tribune was putatively a type of magistrate in the early Roman Republic. According to Roman tradition, colleges of consular tribunes held office throughout the fifth and fourth centuries BC during the so called "Conflict of the Orders". The ancient historian Livy offered two explanations: the Roman state could have needed more magistrates to support its military endeavours; alternatively, the consular tribunate was offered in lieu of the ordinary consulship to plebeians so to maintain a patrician lock on the consulship. Modern views have challenged this account for various reasons. No consular tribune ever celebrated a triumph and appointment of military dictators was unabated through this period. Furthermore, the vast majority of consular tribunes elected were patrician. Some modern scholars believe the consular tribunes were elected to support Rome's expanded military presence in Italy or otherwise to command detachments and armies. More critical views believe the consular tribunate is an invention of later Roman historians meant to explain the appointment of multiple military commanders in the early republic while also trying to reconcile that with a preconceived notion of a permanent two man consulship.
Атауы
Римдік дереккөздерде консулдық трибуналарға қатысты әртүрлі атаулар қолданылған. Ливий оларды tribuni militum (әскер трибундары) немесе tribuni militares (әскери трибундар) consulari potestate (консулдық билігі бар), сонымен қатар pro consulibus немесе pro consule, сондай-ақ жай ғана tribuni consulares (консулдық трибундар) деп атады. Император Клавдий мен Аулус Геллий оларды трибундар деп атады.
Дәстүрлі есеп
Рим дәстүрі бойынша б.з.б. 444 жылдан бастап консулдық трибундар консулдардың орнына бас судьялар ретінде б.з.б. 444 және 367 жылдар аралығында (уақыттың жетпіс пайызы) және тіпті б.з.б. Ливий екі түсіндірмені ұсынды: әскери басшылыққа деген талаптың артуы көп судьялардың қажет екендігін білдірді немесе бұл патрициандар консулдықты ұстауға кедергі келтірген тәртіптердің қақтығысына байланысты саяси тактика болды. Ливийдің айтуынша, белгілі бір жылға консулдық трибундар немесе консулдар алқасын сайлау Сенаттың жарлығымен жасалды, бұл жыл сайын сот төрешілерінің қай топты сайлауы керектігі туралы дау тудырды. Консулдық трибуналардың саны үштен алтыға дейін өзгерді, ал олар екі цензордың әріптестері деп саналғандықтан, кейде "сегіз трибуна" туралы айтылады. Бастапқыда патрицистік лауазым иелері болған олар әскери трибундар деп аталды және соғысқа аскерлерді басқаруға жауапты болды. Тек көп уақыттан кейін ғана оларға "консулдық өкілеттілікпен" деген анахроникалық қосымша берілді, бұл оларды орта және соңғы Республиканың легиондық офицерлері болған әскери трибундардан ажыратуға тырысты. Трибундар, олардың консулдық алдыңғылары сияқты, консулдық potestas-ты жүзеге асырды, бұл олардың comitia centuriata сайланған болуы керектігін және мемлекеттің қазіргі қажеттіліктерін бұрынғы консулдық жүйе қамтамасыз ете алмайтынын білдірді. Консулдық трибуналардың бастапқы саны үштен б.з.д. 426 жылы Фиденаны Рим мемлекетінің басып алуы мен аннексиясына байланысты әскери жағдайға жауап ретінде төртке дейін көбейтілді. Содан кейін б.з.б. 405 жылы консулдық трибуналардың саны алғаш рет алтыға дейін арттырылды; одан кейін әртүрлі көздерде алты консулдық трибунаның сайлауы, 380 және 376 жылдары, тиісінше тоғыз және төрт сайлаудан басқа, консулдар емес, трибуналар сайланған кезде, қалыпты сайлау туралы хабарланады. Бұл өсім консулдық трибуналардың Римнің әскери істерін ғана емес, сонымен қатар қаланың әкімшілік қажеттіліктерін де қамтамасыз ету қажеттілігіне байланысты болды. Рим мемлекетін консулдық қызмет бұзылып, консулдық қайта енгізілгенге дейін және преторлық Секстиан Лициниан Рогациямен құрылғанға дейін жыл сайын шамамен алты консулдық трибун басқарды.
Қазіргі заманғы көзқарастар
Ерте Республиканың дәстүрлі есебі "ол кеш Республиканың әдеби шығармасы болды" деген маңызды шабуылға ұшырады. Консулдық трибуналарға қатысты, Ливийдегі дәстүрлі есеп оның Лициний Мацерге деген сенімін білдіруі мүмкін, ол бұрынғы жылнамашы "бұрынғы тарихи дәстүрде болмаған саяси мотивтерді табуды ұнататын". Оның үстіне, Рим әскерінің ертедегі тарихында "өздерінің алғашқы Рим үкіметінің құрылымы туралы алдын ала түсініктеріне сәйкес келетін дәлелдерді массаж" жасаған жылнамашылар көрініс тапқан болуы мүмкін. Ливийдің нақты хронологиясы да күмән тудырады: "Евтропийден алынған дәстүрге сәйкес, алғашқы консулдық трибундар 389 [б. з. д.]-ға дейін қызмет атқарған жоқ". Ғалымдар сондай-ақ, дәстүр екі консулдық трибунның (санның өзгеруіне байланысты) "консулдарды" сайлаумен араластырған жағдайларды шатастырып жіберген-ақ па деген сұрақ қояды. Жалпы алғанда, "бұл [дәстүрлі] түсіндірмелер екі магистратураның [консулдық трибунат пен консулдық] арасындағы ең айқын айырмашылықтардан жасалған қорытындылар сияқты күдікті көрінеді".
Әскери қажеттілік
Ғалымдар консулдық трибунаттың Ордендер қақтығысынан пайда болуын да жоққа шығарды: "Елге бұрын [яғни 1924 жылы] Мейер Ливидің консулдық трибунат Ордендер қақтығысының нәтижесі болды деген пікірін жоққа шығарды және оның орнына патрициандық отбасылар арасындағы бәсекелестіктің артуы жыл сайынғы командирлер санын арттырды деп болжады". Консулдық трибунат plebeians-қа жоғары сотқа кіру үшін басқа атаумен құрылған деген түсінік де сендіре алмайды, өйткені бұл plebeians сайланғандар аз және осы трибунаттың тарихында кеш. Шын мәнінде, консулдық трибунат құрылғаннан кейін б.з.б 444 жылдан 401 жылға дейін 43 жыл бойы фастиде плебейлер пайда болмайды. Кейбір қазіргі ғалымдар консулдық трибуналарды таңдау Римнің кеңейтілген әскери және әкімшілік қажеттіліктерін білдірді деп санайды: Титиендер, Рамнендер және Люцералар атты үш ежелгі тайпадан сайланған консулдық трибуналар Рим мемлекетінің әскери құрылымын жалпы қайта құрудың бөлігі болды. Олардың тағайындалуы Римнің орталық Италияға кеңейген кездерімен тұспа-тұс келеді; консулдық трибуналардың үлкен алқаларын сайлау әскери қажеттілікпен байланысты болуы мүмкін. Алайда бұл түсінік әскери диктаторларды тағайындауға, бейбіт уақытта консулдық трибуналарды сайлауға және олардың іс жүзінде табысты болмауына байланысты.
Жеке аристократтар
Соңғы уақытта кейбір авторлар консулдық трибуналар тек аристократтар болған шығар деп айтады. Олар Рим мемлекеті әскери қызметті монополияға айналдырғанға дейін өз клиенттері мен қызметшілерін жеке жауынгерлік топтар немесе шабуылдаушылар ретінде басқаратын. Р. Росс Холлоуэй жеке әскери әміршілердің есімдері мен іс-әрекеттері (нақты немесе ойдан шығарылған) отбасылық дәстүрлер мен жазбаларда сақталған болуы мүмкін екенін айтады. Кейіннен олар қоғамдық қызмет пен әскери команданың қолға-қол жүретін уақытта өмір сүрген компиляторлар "трибундар" (немесе консулдар) деп аталды. Фред Дрогула консулдық трибундар мен ойдан шығарылған проконсулдықтар Ливий мен Дионисий сияқты тарихшылар (немесе олардың дереккөздері) мәлімделген лауазымды адамдардың санын тұрақты екі адам консулдығы туралы алдын ала түсінікпен ұтымды ету үшін ерте республикаға жатқызылған деп мәлімдеді. Холлоуэй, ертедегі Рим тарихы грек тарихымен синхрондық байланысқа негізделген деп санайды. Мысалы, монархияның құлауы Тиран Гиппиастың Афинадан шығарылуымен бірдей уақытқа таралғаны, б.з.б. Б.з.д. 367 жылы консулдық трибунаттың аяқталуы Секстиан Лицинийдің рогацияларымен бірге "сұмсыз" деп танылады. Бұл тәртіптердің қақтығысына байланысты болды, оның орнына Рим үкіметінің талаптарының артуы мен әскери команданың институционализациясы бұрынғы жүйеде жыл сайынғы магистрат командирлерінің саны белгіленбеген.