Кіріспе
Американдық антрополог Рой Гудвин Д'Андрад (6 қараша 1931 жыл – 20 қазан 2016 жыл) – когнитивтік антропологияның негізін қалаушылардың бірі. Рой Д'Андраде Нью-Джерси штатының Метучен қаласында өсті. Д'Андраде Ратгерс университетіне түсті, бірақ әскери қызметін өтеу үшін оқуын тоқтатты. Коннектикут университетінде бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін Гарвард университетінің әлеуметтік қатынастар факультетінде оқыды, онда әлеуметтік антропология бойынша философия докторы ғылымын қорғады. 1962–1969 жылдары Стэнфорд университетінде сабақ берді. Кейін Калифорния университетінің Сан-Диего қаласындағы кампусына ауысты, онда 2003 жылға дейін антропология профессоры болды және үш рет кафедра меңгерушісі қызметін атқарды. Сондай-ақ, Коннектикут университетінің антропология факультетінде оқытты. 20 қазан 2016 жылы қатерлі ісіктен қайтыс болды. Оның ғылыми қызығушылықтары өте кең болды, афроамерикандық отбасы құрылымы, жеке тұлға, түс қабылдауы және митохондриялық генеалогияны қайта құруға арналған математикалық модельдерді қамтыды. Дегенмен, оның көптеген жұмыстарындағы ортақ тақырып – мәдени модельдерді (халықтық модельдер деп те аталады, яғни адамдардың әлем қалай жұмыс істейді деп есептейтін, көбінесе жасырын, мәдени тұрғыдан ортақ түсініктері) анықтау және сипаттау мәселесі болды. Соңғы жылдары ол мәдениетті схемалық теория арқылы түсіндіруге ерекше назар аударды. Д'Андраде қарастырған бір мәселе – адамдардың өздерінің мәдени ортасында қалай ойлайтынын түсіндіру. Зерттеулердің бірінде адамдар формалды логика немесе математика бойынша абстрактілі тесттерде нашар нәтиже көрсетуі мүмкін, бірақ олармен таныс және формалды логика бойынша бірдей болатын нақты жағдайларды дәл және жылдам түсіндіруге қабілетті. Гарднер Д'Андраде мен оның әріптестерінің жұмысын былай қорытындылады: «Адамдардың логикалық ойлауын оларға қандай да бір формалды логикалық есептеуді таңу арқылы емес, екі факторға назар аудару арқылы жақсырақ түсінуге болады. Біріншісі – мазмұн: таныстық деңгейі жоғары және тиісті схемалардың байығырақ болуы, мәселені шешуді жеңілдетеді. Екінші атрибут – форма: адам тиісті ақпаратты тиісті түрде бейнелейтін және осы ақыл-ой модельдерін икемді түрде қолдана алатын ақыл-ой модельдерін құра алатын жағдайда ғана мәселені шеше алады». 1990 жылдардағы американдық антропологияда Д'Андраде моральдық және ғылыми мақсаттарды араластыруға қатысты күмәнділігімен белгілі болды: «Антропологтың жауапкершілігі туралы біздің моральдық көзқарастарымыз әлем туралы біздің түсініктерімізден бөлек болуы керек, әйтпесе ғылым нашар болады және мораль шатасқан болады». Д'Андраде антропология және когнитивтік ғылым саласына қосқан үлесі үшін көптеген наградаларға ие болды. 1998 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды, ал 2005 жылы Психологиялық антропология қоғамынан өмірлік жетістіктері үшін сыйлық алды.
Roy Goodwin D'Andrade (November 6, 1931 – October 20, 2016) was one of the founders of cognitive anthropology. Roy D'Andrade grew up in Metuchen, New Jersey, D'Andrade matriculated at Rutgers University but left to fulfill his military service. He completed his undergraduate studies at the University of Connecticut. He then studied in the Department of Social Relations at Harvard, from which he received his PhD in Social Anthropology. He taught at Stanford University from 1962 1969. He then moved to the University of California, San Diego, where he was professor of Anthropology until 2003 and served as department chair for three separate terms. He also taught in the Anthropology department at the University of Connecticut. He died of complications of cancer on October 20, 2016. His research interests ranged widely, including African American family structure, personality, color perception, and mathematical models for reconstructing mitochondrial lineages. A unifying theme in much of his work, however, is the problem of identifying and describing cultural models (also known as folk models, or the often implicit, culturally shared ways that people assume the world works); in recent years he was particularly concerned with conceptualizing cultural through schema theory. One problem that D'Andrade addressed was the challenge of conceptualizing how people reason in their culturally situated worlds. In one set of studies, individuals may do very poorly on abstract tests of formal logic or mathematics, but are quite capable of reasoning accurately and quickly about real world situations with which they are familiar, and which under formal logic are ostensibly the same task. As Gardner summarizes the work of D'Andrade and his colleagues: "we can better understand the logical reasoning of humans not by imputing to them any formal logical calculus but by attending to two factors. The first has to do with content: the greater the familiarity and the richer the relevant schemata which are available, the more readily can one solve a problem. The second attribute has to do with form: one succeeds on problems to the extent that one can construct mental models that represent the relevant information in an appropriate fashion and these those mental models flexibly." Within American anthropology in the 1990s, D'Andrade was known for expressing reservations about mixing moral and scientific aims: "our moral models about the anthropologist's responsibilities should be kept separate from our models about the world Otherwise the result will be very bad science and very confused morality." D'Andrade was recognized in many ways for his contributions to anthropology and to cognitive science. He was named to the U. S. National Academy of Sciences in 1998. and in 2005 he received the Lifetime Achievement Award from the Society for Psychological Anthropology.
Таңдалған басылымдар
Д'Андраде, Рой Г. (1984). "Мәдени мағына жүйелері". Р. А. Шведер және Р. Левин (ред.), Мәдениет теориясы: Ақыл, өзіндік сана және эмоция туралы эсселер (88–119 беттер). Кембридж, Ұлыбритания: Кембридж университетінің баспасы. Д'Андраде, Рой Г. (1986). "Үш ғылыми көзқарас және заңдылықты қамтитын модель". Д. В. Фиске және Р. А. Шведер (ред.), Әлеуметтік ғылымдардағы метатеория: Көп түрлілік және субъективтілік (19–39 беттер). Чикаго: Чикаго университетінің баспасы. Д'Андраде, Рой Г. (1987). "Модальды жауаптар және мәдени білу". Американдық Мінез-құлық Ғалымы, 31(2), 194–202. Д'Андраде, Рой Г. (1989). "Мәдени негіздемелі ойлау". А. Р. Х. Геллатли, Д. Роджерс және Дж. А. Слобода (ред.), Таным және әлеуметтік әлемдер (132–143 беттер). Оксфорд, Ұлыбритания: Оксфорд университетінің баспасы. Д'Андраде, Рой Г. (1992). "Схемалар және мотивация". Р. Г. Д'Андраде және К. Штраус (ред.), Адам мотивациясы және мәдени үлгілер (23–44 беттер). Кембридж, Ұлыбритания: Кембридж университетінің баспасы. Д'Андраде, Рой Г. (1995). "Антропологиядағы моральдық үлгілер". Қазіргі Антропология, 36(3). Д'Андраде, Рой Г. (1995) Танымдық антропологияның дамуы. Кембридж, Ұлыбритания: Кембридж университетінің баспасы. Д'Андраде, Рой Г. (2001). "Мәдени антропологиядағы бірліктер туралы пікірталасқа когнитивист көзқарасы". Мәдениеттер аралық зерттеулер, 35(2), 242–257.