Гүйсзотия абиссиника: Сиыр майының және құстың тағамы үшін өсімдік

Кіріспе

Гизотия абиссиника – жеуге жарамды майы мен тұқымы үшін өсірілетін тік, қалың, бұтақты бір жылдық өсімдік. Оның өсірілуі Эритрея және Эфиопияның таулы аймақтарында басталды, кейін Эфиопияның басқа да аймақтарына тарады. Көптеген атаулары бар: ноуг/нуг (этио-семит және эритрея тілінде ኑግ nūg немесе ኒህዩግ nihyug); рамтил немесе рамтилла; нигер немесе нигер тұқымы (барлығы /n//aɪ//dʒ//ər/ NYjər деп айтылады); инга тұқымы; және қара тұқым.

Өсіру

Жыл сайын орташа жауын-шашын мөлшері қажет болатын нигер тұқымы, дұрыс өсуі үшін ылғалды топыраққа жатады. Нигерді жеңіл қара топырақтарда немесе қоңыр лоам топырақтарында жеткілікті тереңдікте өсіру керек, бірақ оны жақсы дренаждалған ауыр топырақтарда немесе тасты латерит топырақтарында да өсіруге болады. Ол жартылай көлеңкеде немесе толық күн сәулесінде өсе алады. Қолайлы жағдайда тұқымның өнімділігі орташа шамада болады, бірақ ол қолайсыз климат жағдайында да сенімді өнім береді. Тұқым, техникалық тұрғыдан алғанда ахена деп аталатын жеміс, көбінесе құс жемі ретінде сатылады, себебі ол финктердің, әсіресе алтын финк пен көк финктердің (Chloris) сүйікті тағамы. Құс жемі нарығында нигер тұқымы көбінесе қарақұмық тұқымы деп сатылады немесе осылай аталады. Бұл қате атау, тұқымды финктердің қарақұмыққа деген әуесқойлығын пайдалану үшін ерте заманда "қарақұмық" деп сатудан туындаған. Wild Bird Feeding Industry (WBFI) компаниясы "өнімді шатастыруды және Нигер есімін дұрыс айтылмауын болдырмау, сондай-ақ 'Guizotia abyssinica' түрін жабайы құстардың тағамы ретінде қолданудың оң бейнесін жаңғырту мақсатында" Nyjer деген атауды сауда белгісі ретінде тіркеді. 1982 жылы АҚШ Ауыл шаруашылығы департаменті импортталған нигер тұқымын ластаған додер тұқымын жою үшін оны жылумен стерильдеуді міндеттеді. Бірақ бұл өңдеу басқа да зиянды федералды арамшөптердің тұқымдарын жоюға жеткіліксіз болды, олардың ішінде Asphodelus fistulosus (сарымсақ арамшөбі), Digitaria spp. (африкалық софьяны қоса алғанда), Oryza spp. (қызыл күріш), Paspalum scrobiculatum (kodo тарысы), Prosopis spp. (мескиттерді қоса алғанда), Solanum viarum (тропикалық сода алмасы), Striga spp. (құрт шөп) және Urochloa panicoides (бауыр шөп) бар. 2001 жылы жаңа өңдеу импортталған нигер тұқымын 15 минут бойы 120 °C (248 °F) температурада жылумен өңдеуді талап етті. 2002 жылы 'EarlyBird' Guizotia abyssinica сорты, 65 күнде пісіп-жетілетін және АҚШ-та өсіруге бейімделген сорт әзірленді. Guizotia abyssinica-ның 'EarlyBird' сорты АҚШ-тың өсімдік сорттарын қорғау сертификаты № 9900412 арқылы қорғалған. Тағы бір 'Earlybird 50' сорты, АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментіне өсімдік сорттарын қорғау үшін (өтінім № 200500140) ұсынылған, 50 күнде пісіп-жетіледі, 'EarlyBird' сортына қарағанда қысқарақ, тығыз өсімдік, өнімділігі жоғары және жатпауға төзімді. Екі сорттың да пісіп-жетілу мерзімі жеткілікті қысқа болғандықтан, АҚШ-тың көптеген өсіру аймақтарында өндіріс жүргізуге болады. Guizotia abyssinica Федералды зиянды арамшөп емес және қазір АҚШ-та коммерциялық ауыл шаруашылығы өндірісінде, көбінесе бидай, жүгері, соя және қабақ тұқымдастардан бұрын немесе кейін бірінші немесе екінші өнім ретінде өсіріледі. Нигер өздігінен тозаңдана алмайды және жақын тозаңдану үшін аралар қажет.

Requiring moderate rainfall between annually, niger seed needs moist soil to grow properly. Niger should be grown in light black soils or brownish loam with sufficient depth but it also can be grown on well drained heavy soils or rocky laterite soils. It can grow in semi shade or full sun. The yield of seeds will average under favorable conditions but can produce up to It gives a dependable yield even under unfavorable climatic conditions. The seed, technically a fruit called an achene, is often sold as birdseed as it is a favourite of finches, especially the goldfinch and the greenfinch (Chloris). In the birdseed market, niger is often sold or referred to as thistle seed. This is a misnomer resulting from early marketing of the seed as "thistle" to take advantage of the finches' preference for thistle. The Wild Bird Feeding Industry (WBFI) has trademarked the name Nyjer " to eliminate product confusion and the offensive mispronunciation of Niger as well as to promote a positive image for the use of 'Guizotia abyssinica' as a wild bird feed." In 1982, the USDA ordered that imported niger seed must be heat sterilized to kill the contaminant dodder seed. This treatment, however, was insufficient to kill seeds of other Federal noxious weeds, including Asphodelus fistulosus (onion weed), Digitaria spp. (includes African couchgrass), Oryza spp. (red rice), Paspalum scrobiculatum (kodo millet), Prosopis spp. (includes mesquites), Solanum viarum (tropical soda apple), Striga spp. (witchweed), and Urochloa panicoides (liver seed grass). In 2001 a new treatment required that imported niger seed must be heat treated at 120 °C (248 °F) for 15 minutes. In 2002, the 'EarlyBird' variety of Guizotia abyssinica with a crop maturity of 65 days was developed and adapted to grow in the United States. The 'EarlyBird' variety of Guizotia abyssinica is protected by U. S. D. A. Plant Variety Protection Certificate Number 9900412. A second variety of Guizotia abyssinica submitted to the U. S. D. A. for Plant Variety Protection (Application Number 200500140) called 'Earlybird 50' has a crop maturity of 50 days and is a shorter, more dense plant with a higher yield and is less susceptible to lodging than the 'EarlyBird' variety. Both varieties have short enough maturities to make production feasible in many U. S. growing regions. Guizotia abyssinica is not a Federal noxious weed and is now in commercial agricultural production in the United States often grown as a first or second crop before or after wheat, maize, soybeans, and cucurbits. Niger is self sterile and requires bees for cross pollination.