Кіріспе

Эстри және Шаудиер-Аппалаша аймақтарындағы өзен, Квебек, Канада. Лак Ашуапмушуандағы өзен.

Шаудиер өзені (француз тілінде "Қазан" немесе "Кастрөл" мағынасында; Абенаки тілінде: Kik8ntekw) – Канаданың оңтүстік-шығысындағы Лак Мегантик қаласының жанынан бастау алатын өзен. Эстри аймағындағы Мегантик көлінен басталып, солтүстікке қарай ағып, Квебек қаласының қарсы жағында Сент-Лоуренс өзеніне құяды.

Тарих

Абенаки халқының отаны – Наккинна, ол өзен мен Шаудьер сарқырамасын қамтиды, оны "Кик8нтеку" немесе "Киконтеку" деп атайды, яғни "Далалар өзені". Самуэль де Шампленнің карталарында оған "Этшемин өзені" деген ат берілді (қазір бұл ат су жиналатын аймағы Шаудьер өзенімен шектесетін басқа өзенге қолданылады). 18 ғасырдың соңына дейін ол "Шаудьер сарқырамасының өзені" деп аталды, содан кейін жай ғана "Шаудьер өзені" аталды. Бұл атау "қазан" деп аударылады және аузына жақын орналасқан сарқырамаға сілтеме жасайды. Оның орналасқан жері 18 ғасырда француз отарлауы үшін стратегиялық маңызға ие болды, себебі өзен Жаңа Франция мен оңтүстіктегі британдық отарлар арасындағы табиғи байланыс болды. Оны Бенедикт Арнольд 1775 жылғы Квебекке жасаған шабуыл кезінде де пайдаланды. 1823 жылы Квебектің Шығыс аймақтарында оның жағалауынан алтын табылды. 2013 жылдың 6 шілдесінде Лак-Мегантиктегі пойыздың рельстен шығуы нәтижесінде үлкен мұнай төгілді, ол өзенді Лак-Мегантик көлінің бастауында ластады. Сент-Жорж (солтүстік-шығыста) сияқты төменгі ағыстағы елді мекендер ауыз суды басқа көздерден алуға мәжбүр болды және тұрғындардан су тұтынуды шектеу сұралды. Ластануды тоқтату үшін суға жүзбелі бөгеттер орнатылды.

Сипаттама

Шаудиер аңғары Квебектің Босе аймағының көп бөлігін кесіп өтеді. Ол аймақтың өнеркәсібі мен тұрмысын қалыптастырды, әсіресе көктемде қар еріген кезде су тасқыны жиі болады, өзеннің бағыты 160 бөгет пен су сақтағыш жағалаулармен реттелгеніне қарамастан. Өзен аймақтағы бірнеше қалалар мен ауылдардан өтеді, оның ішінде Сент-Луджер, Сент-Гедеон-де-Босе, Сент-Мартин, Сент-Жорж, Нотр-Дам-де-Пинс, Босевиль, Сент-Жозеф-де-Босе, Валле-Джонкшн және Сент-Мари, Квебек. Өзен сыртқы шараларға өте қолайлы орын, әсіресе Мегантик көлі мен Шаудиер шатқалы саябасының жанында. Өзеннің сағасына жақын орналасқан бұл саябақта жаяу және велосипед жолдары, сондай-ақ өзен үстінен биікке созылған жаяу көпірі бар, онда шатқалдың әсем көрінісін тамашалауға болады. Шатқалдың гидроэлектрлік әлеуеті 1901 жылы пайдаланылды, бірақ 1970 жылы қиратылды. 1999 жылы бұрынғы құрылыстардың орнында бөгет қайта салынды және шағын гидроэлектр стансасын қуатпен қамтамасыз етеді.