Кіріспе
Ахмад ибн Мұхаммед ибн Абд Раббих (ابن عبد ربه; 860940) - араб жазушысы және ақыны, аль-Икд әл-Фарид (Бірден-бір алқа) кітабының авторы ретінде кеңінен танымал.
Ahmad ibn Muhammad ibn ʿAbd Rabbih (ابن عبد ربه; 860–940) was an Arab writer and poet widely known as the author of al ʿIqd al Farīd (The Unique Necklace).
Өмірбаян
Ол қазіргі Испаниядағы Кордовада дүниеге келді және екінші испандық Омейяд әмірінің азат етілген құлы Хишамның ұрпағы болды. Ол білімділігі мен сөзге шешендігімен ерекше атақ алды. Оның өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Изабель Торал Нихоффтың айтуынша, ол жергілікті отбасынан шыққан, оның мүшелері әмір Хишам І (788-796) кезінен бастап Омейядтардың клиенттері (мауали) болған. Оның ұстаздары Малики фақаха және мухаддитун болды, олар білім іздеп Шығысқа сапар шекті: Баки б. Махлад (816-889), Мухаммед б. Вадда (815-899) және Мухаммед б. Абд әл Салам әл Хушани (833-899), ислам шығысынан Андалусияға көптеген поэзия, ахбар және адаб енгізген деп айтылады. Ибн Абд Раббидің өзі Араб түбегінен ешқашан шықпаған дейді. Факих ретінде білім алғанына қарамастан, ол заңгерден гөрі әдебиет адамы болды және әмір Абдуллаһ (888-912) билік құрғаннан бері сарай ақыны болды. Ол өзінің мансабының ең биік сатысына халифа Абд әл-Рахман III (912-961) сарайында жетті.
He came from a local family whose members had been clients (mawālī) of the Umayyads since the emir Hishām I (788–796). His teachers were Mālikī fuqahāʼ and
muḥaddithūn who had travelled to the East in search of knowledge: Baqī b. Makhlad (816–889), Muḥammad b. Waḍḍāḥ (815–899), and a scholar named Muḥammad b. ʻAbd al Salām al Khushanī (833–899), who is said to have introduced much poetry, akhbār and adab from the Islamic East to Andalusia. Ibn ʻAbd Rabbih himself is said to have never left the Peninsula. In spite of his education as faqīh, he became more a man of letters than a jurist, and functioned as a court poet since the start of the emir ʻAbdallāh’s (888–912) reign. He reached the apogee of his career at the court of caliph ʻAbd al Raḥmān III (912–961).
Шығармалары
Ибн Абд Раббих көптеген Омейяд княздарының досы болды және Омейяд сотында ресми панегирист ретінде жұмыс істеді. Оның өлеңдерінің толық жинағы сақталмаған, бірақ көптеген таңдаулар "Ятима әл Дахр" кітабында берілген. Оның поэзиясынан гөрі кеңінен танымал - оның үлкен антологиясы, әл ʿИqd әл Farīd (Бірден-бір мойынтірек), 25 бөлімге бөлінген шығарма. 13-ші бөлім - мойынтіректің ортаңғы асыл тасы, ал екі жағындағы тараулар басқа асыл тастардың аттарымен аталады. Бұл Әбн Құтайбаның "Уюн әл-ахбар" (Қияметтегі аңыздар) және әл-Жахиз жазбаларына ұқсас әдеп кітабы. Ол өмірінің бәрін әл-Андалуста өткізген және кейбір басқа андалусиялық ғалымдар сияқты Шығысқа бармағанмен, кітабының көп бөлігі Шығыс ислам әлемінен алынған. Сондай-ақ, Ибн Абд Рабби өзінен басқа андалузиялық шығармалардан үзінді келтірген жоқ. Ол өзінің 445 жолды "Уржуза" деген өлеңін кітабына енгізді. Бұл өлеңде ол Абдул Рахман әл Насирдің жауынгерлік ерліктерін, ал Андалустың Омауилер туралы мақтау сөздерін баяндады.
More widely known than his poetry is his great anthology, the al ʿIqd al Farīd (The Unique Necklace), a work divided into 25 sections. The 13th section is named the middle jewel of the necklace, and the chapters on either side are named after other jewels. It is an adab book resembling Ibn Qutaybah's `Uyun al akhbar (The Fountains of Story) and the writings of al Jahiz from which it borrows largely. Although he spent all his life in al Andalus and did not travel to the East like some other Andalusian scholars, most of his book's material is drawn from the East Islamic world. Also, Ibn Abd Rabbih quoted no Andalusian compositions other than his own. He included in his book his 445 line Urjuza, a poem in the meter of the rajaz in which he narrates the warlike exploits of Abd al Rahman al Nasir, along with some of his eulogies of the Umayyads of al Andalus.