Кіріспе

Адам денесі мен Зодиак белгілері арасындағы байланыстың визуальды бейнелеуі. Ежелгі классикалық, ортағасырлық және қазіргі заманғы жазбалар мен суреттерде кейде бейнеленген Зодиак адамы (Homo Signorum немесе "Белгілер адамы") зодиак атауларының дене мүшелерімен шамамен тұрақты сәйкестігін көрсетеді. Зодиак адамы ортағасырлық дәуірдегі күнтізбелерде, діни сағаттық кітаптарда және философия, астрология және медицина туралы трактаттарда ең көп кездеседі. 17 ғасырда ғылыми эмпиризм пайда болғанға дейін ортағасырлық дәрігерлер басшылықты аспаннан іздеді. Айдың жоғары көтеріліп, толқындарды күшейтетінін байқағаннан кейін, олар айдың зодиак белгісіне сәйкес келетін дене мүшесінен қан алудың қауіптілігін болжады, себебі қан бақылаусыз ағып кетуі мүмкін еді. Дегенмен, белгісіз мерзімде жасалған клинопись тақташасында, Манилийге дейін жасалған болуы мүмкін, бірақ нақты емес, дене бөліктерінің ұқсас тізімі келтірілген.) Зодиак белгілерін додекатеморияға (белгілер ішіндегі белгілер) бөлу, Зодиак адамының (немесе Зодиак жануарының, әр белгіге сәйкес сәл өзгертілген) осы "микрозодиак" идеясымен байланысты болуы мүмкін екенін көрсетеді. Жалпы, Зодиак адамы туралы идея мыңдаған жылдар бұрын Вавилонияда пайда болған, онда дене аспан денелерімен үйлесімде жұмыс істейді деп саналған. Дәрігерлікпен байланысты зодиак белгілерінің жалпы жүйесі Манилийден бірнеше ғасыр бұрын пайда болған деп есептеледі және Пифагор, Демокрит, Аристотель және Гермес сияқты философтарға жатқызылады.

Астрологиялық медицина

Зодиакты адам ортағасырлық медицинада операция, дәрі-дәрмек, қан құю және басқа да процедуралардың дұрыс уақытын анықтау үшін қолданылған. Басты ереже – ай белгілі бір белгіде тұрғанда сол дене мүшесіне араласпау еді. Бұл талап Клавдий Птолемейге жатқызылды: "Membrum ferro ne percutito, cum Luna signum tenuerit, quod membro illi dominatur." ("Мембрум ферро не перкутито, кум Луна сигнум тенуерит, квод мембро илли доминатур.") Ай мен жұлдыздардың белгілі бір астрологиялық белгімен тұрған жағдайы дене мүшесімен, дене жүйесімен немесе төрт юмормен байланысты болатын. Дәл төрт элемент болғандай, дене де төрт бөліктен тұрады. Адам ағзасының төрт юморы – сары өт, қара өт, шырыш және қан; олардың теңгерімді болуы денсаулықты сақтау үшін қажет деп есептелді. Бұл юморлар Зодиакты адаммен бірге ауруларды емдеу үшін тікелей қолданылды, сонымен қатар пациенттерге түсінік беру және оларға жеңілдету үшін де пайдаланылды. Сол кезде Еуропа заң бойынша, науқасқа қатысты кез келген әрекет жасау немесе медициналық процедура жүргізу алдында айдың орналасуын есептеуге міндетті болды. Егер ай дұрыс орналаспаса, ешқандай шара қолданылмады, себебі бұл қауіпсіз деп есептелді. Айдың орнын анықтау үшін айналмалы күнтізбе, сондай-ақ айдың әртүрлі фазаларын сипаттайтын көптеген альманахтар қолданылды. Ауруларды анықтау және диагностикалаудың көп бөлігі төрт юмор арқылы, әсіресе қан мен сары өт арқылы, жақсырақ танылған несеп арқылы жүзеге асырылды. Бұл адамдардың диагнозын қоюдың басты жолдарының бірі болды. Зодиакты адамның көптеген суреттері тек астрологиялық белгілерге сәйкес келетін негізгі дене мүшелерін бейнелейді, бірақ кейбіреулері белгілерді ішкі дене жүйелерімен сәйкес келтіру үшін тереңірек зерттейді. Уақыт өте келе, орта ғасырларға қарай, Зодиакты адамға сенім жаңа ғылыми жаңалықтарға байланысты баяу төмендеді. Дәрігерлер, ғалымдар мен медицина мамандары диаграмма мен медициналық астрологияға күдікпен қарағанмен, қарапайым халық солай істемеді. Қарапайым адамдар адам денесін және оның айға тәуелділігін бейнелейтін белгілерге деген сенімдерін сақтап қалды.

Дін

Зодиак адам аспан мен жұлдыздар арқылы оқылады және олардың негізінде жаратылады, немесе көбінесе қозғалмалы аспан денелері деп аталады. Бұл зодиак бойынша болжамдарда діни мазмұнға анық жол ашады. Астрология орта ғасырларда христиан дінімен біріктірілді, ал медицина да сол кездегі басым христиандық дәстүрлермен тығыз байланыста жұмыс істеді. Зодиак белгілері өте рухани деп есептеледі, бірақ әрине, олар тек христиан дінімен ғана емес, сонымен қатар ислам және иудаизм сияқты көптеген басқа діндермен де байланысты.

Қатынасты сандар

Зодиак адамнан басқа, ежелгі заманда танымал болған басқа да адам бейнелері мен схемалар бар. Олар – тамырлы адам, әйел, жаралы адам, ауру адам және қаңқа. Бұл бейнелер әртүрлі үлгілерді қолданады. Олардың арасында тікелей байланыс бар-жоғын анықтау қиын болғанымен, бәрі де адам денесіне қатысты, және бұл Зодиак адамның тарихында маңызды рөл атқарады. Одан басқа да бейнелер кездеседі, бірақ олардың бәрі Зодиак адамға ең жақын. Голланд, неміс және венециялық сияқты Зодиак адамның әртүрлі нұсқалары да жасалған.