Кіріспе

18621863 Джордж Элиоттың романы Ромола (186263) - он бесінші ғасырда Джордж Элиоттың псевдонимімен ағылшын жазушысы Мэри Энн Эванс жазған тарихи роман. Бұл - "Флоренция қаласындағы өмірді зияткерлік, көркемдік, діни және әлеуметтік тұрғыдан терең зерттеу". Бұл оқиға Италияның қайта өрлеу дәуіріндегі тарихи оқиғалар аясында өтеді және Флоренция тарихындағы бірнеше елеулі тұлғаларды қамтиды. Роман алғаш рет 1862 жылдың шілдесінен бастап Cornhill Magazine журналында (толық) жарияланған он төрт бөлімде жарық көрді. 6 емес. 31) 1863 жылдың тамызына дейін (том. 8, жоқ. 44), және алғаш рет кітап ретінде, үш томда, Смит, Эльдер & Co. 1863 жылы жариялады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Флоренция, 1492 жыл: Христофор Колумб Жаңа әлемге қарай жүзіп кетті, Флоренция өзінің көшбасшысы Лоренцо де Медичидің өліміне жоқтау айтты. Бұл жағдайда Флоренциялық саудагер кеме апатынан зардап шеккен бейтаныс адамды кездестіреді, ол өзін Тито Мелема деп таныстырады, жас итальяндық грек ғалымы. Тито Флоренцияның тағы бірнеше тұрғынымен танысады, соның ішінде Нелло шаштараз және Тесса есімді жас қыз. Сондай-ақ, оған Бардо де' Барди есімді соқыр ғалым мен оның қызы Ромола таныстырылады. Тито Флоренцияда тұрып, Бардоға классикалық оқуларға көмектесе бастағанда, ол Ромоланы жақсы көреді. Алайда, Тесса Титоға ғашық болады, екеуі "үйленіп" үлгермелі рәсімде. Тито доминикандық монах Фра Лукадан өзінің асырап алған әкесі құлдыққа мәжбүр болып, көмек сұрайтынын біледі. Тито өзінің балалық борышын Флоренциядағы жаңа амбицияларымен салыстырып, өзін-өзі қарастырады және асырап алған әкесі үшін құтқарудың пайдасыз екенін шешеді. Бұл Ромола мен Титоның үйленуіне жол ашады. Көп ұзамай Фра Лука ауырып, өлер алдында оның қарындасы Ромоламен сөйлеседі. Ромоланың жоспарларын білмей, Фра Лука оны және оның әкесіне қайғы әкелетін құпия бейтаныспен неке құру туралы алдын ала айтқан көріністен ескертеді. Фра Лука қайтыс болғаннан кейін Тито ескертуді жоққа шығарып, Ромолаға өзіне сенуді кеңес береді. Тито мен Ромола Карнавалдың соңында уәделенеді, Тито Римге сапардан оралғаннан кейін Пасхада үйленуге болады. Роман 1494 жылдың қарашасына дейін, некеден кейін он сегіз айдан астам уақыт өткен соң өтеді. Сол уақытта Флоренция француз-итальян соғыстары кезінде қиын кезеңдерге тап болды. Гироламо Савонарола Флоренция тұрғындарына шіркеу мен қаланы пәле мен жемқорлықтан арылту туралы уағыздайды және жаңа республикалық үкіметті қолдауға шақырады. Флоренция әміршілігінің мұрагері Лоренцо де Медичидің ұлы Пьеро де Медичи француз патшасы Шарль VIII-ге бас салғанда, қорлықпен беріліп, қаладан қуылды. Медичи сарайы тоналып, Медичи отбасы ресми түрде қаладан қуылды. Осы жағдайда Флоренция қоғамының құрметті мүшесі болған Тито француз басқыншыларын қарсы алуға қатысады. Тито қашып кеткен тұтқынға тап болады, ол оның асырап алған әкесі Балдассаре болып шығады. Ашыққан тұтқынды танымағанын таныған Тито үрейге түсіп, бұрын әрекетсіз болғаны үшін ұялады. Балдассар Дуомоға қашып кетеді, онда ол өзінің асырап алған ұлына кек алуға ант береді. Тито бұрынғыдан бетер қорқып, Флоренциядан кетуді жоспарлайды. Ол үшін ол бірнеше ай бұрын қайтыс болған қайтыс болған қайын атасы Бардоның кітапханасын сатып, сатқындық жасайды. Бұл Ромолаға күйеуінің мінез-құлқының шынайы сипатын ашады. Ол Тито мен Флоренцияны жасырын қалдырады, бірақ Савонарола оны үйленуіне және Флоренция азаматтарына қатысты міндеттемелерін орындауға оралуға көндіреді. Алайда Ромола мен Титоның арасындағы махаббат таусылды. Романның оқиғасы 1494 жылдың Рождествосынан 1496 жылдың Қазан айына дейін жалғасады. Осы уақыт аралығында Флоренция саяси толқуларға, соғыс пен ашаршылыққа ұшырады. Савонароланың басшылығымен Флоренцияда діни қызулық өршіп, оның ұлылығы бос аңыздардың отшағында аяқталды. Венеция Лигасы француз патшасына және оның итальяндық одақтасына, Флоренцияға соғыс жариялады. Қалада аштық пен ауру-сырқау кеңінен тарады. Қазір Ромола Савонароланың қолдаушысы, кедейлер мен науқастарға қолынан келгенше көмектеседі. Осы арада Тито Флоренцияның жаңа үкіметіндегі саяси маневрлер мен екіжүзді адалдықтың күрделі ойынына түседі. Осыны бейнелейтін, ол Балдассараның оны өлтіру және ашуға тырысуынан құтылды және екі баланың әкесі болған Тессамен жасырын некеде тұрды. Ромола Титоға қарсы шығады, екеуі бір-бірінің жоспарларын бұзады. Ромола әлсіз Балдассарды кездестіреді, ол Титоның өткенін ашып, оны Тессаға апарады. Флоренцияда саяси дүрбелең орын алады. Медичи отбасының бес қолдаушысы өлім жазасына кесіледі, оның ішінде Ромоланың құдасы Бернардо дель Нерон да бар. Ол Титоның оларды тұтқындауға қатысы бар екенін біледі. Ромола Савонаролаға араласуға өтініш жасайды, бірақ ол бас тартады. Ромола Савонарола мен Флоренцияға деген сеніміне күмән келтіреді және қаладан тағы да кетеді. Бұл арада Флоренция папаның Савонароланы елден шығаруы үшін қысымына ұшырайды. Оны қамауға алуды көтерілісшілер жүзеге асырады, содан кейін олар назарын қаланың бірнеше саяси элитасына аударады. Тито тәртіпсіздікшілердің нысанасына айналады, бірақ ол Арно өзеніне секіріп, �...

Ромоладағы кейіпкерлер

Ромола де Барди Флоренцияда тұратын классикалық ғалым Бардо де Бардидің қызы. Ол оқшау, діни емес тәрбиеден классикалық зерттеулерге батып келеді. Ол Тито Мелемаға ғашық болып, оған үйленеді, бірақ оның шынайы мінез-құлқын біртіндеп түсінгеннен кейін бүлік шығарады. Кейіннен Жироламо Савонарола оның өміріне үлкен ықпал етеді. Тито Мелема Кеме апатынан кейін Флоренцияға келген жас, сұлу, итальяндық грек ғалымы. Ол асырап алған әкесімен ажырасып, Флоренцияда жаңа өмір бастайды. Ол Ромолаға үйленеді және Флоренцияның ықпалды ортасына кіреді. Сондай-ақ, ол Тессаны "үйленуге" арналған рәсімде "үйленеді". Өзгелерге деген борышын біртіндеп амбиция мен өзін-өзі сақтаумен алмастырады, бұл оның әйеліне жеккөрінішті және асырап алған әкесі Балдасардың қаһарлы ашуын туғызады. Балдассаре Кальво Тито Мелеманың асырап алған әкесі. Титомен бірге теңізде саяхаттап бара жатқанда, оның галереясына шабуыл жасалып, Балдассар Антиохияда құлдыққа сатылады. Ақырында оны Флоренцияға шынжырмен алып келеді, ол қашып кетеді. Ол Титомен кездеседі, ол оны мойындамайды және оны ақымақ деп атайды. Балдасаре әлсіз, бірақ қызу, тек кек алудан басқа ештеңеге құмар болмайды. Гироламо Савонарола харизматикалық доминикандық уағыздаушы. Ол флоренциялықтарға діни адалдық және Флоренция мен шіркеудегі алдағы толқу туралы уағыздайды. Ромоланың айтуынша, оның өміріне тікелей және кеңінен әсер етеді. Савонарола Флоренция тұрғындарын шыдамды етеді, бірақ қалада орын алған қиындықтар оны қудалауға әкеледі. Тесса - Флоренцияның жас, нағыз ақылды қызы. Оның жас өмірі Тито Мелемамен кездескенше қайғылы болды. Ол онымен "үйленіп" үлгермелі неке рәсімінде, бірақ оған жасырын, екінші әйел ретінде қарайды. Титоның Ромоламен қарым-қатынасы нашарлай түскен сайын, ол үкімсіз және білімсіз Тессаның серіктестігін көбірек іздейді, ақырында оны ізгілік пен ақылды Ромоладан артық көреді. Бардо де Барди - Флоренцияда тұратын соқыр классик ғалым. Оның Дино есімді ұлы мен Ромола есімді қызы бар. Бардо бір кездегі күшті Барди отбасының ұрпағы, бірақ оған классикалық оқуларына көмектесетін қызымен кедей өмір сүреді. Ол - Медичи әулетінің одақтасы. Ол классикалық кітапхананы ұстап, оны өлімнен кейін де сақтауға тырысады. Нелло шаштараз - Флоренция шаштаразы, өзінің ордасын Флоренция интеллигенциясының кездесу орны және саяси және философиялық талқылау форумы ретінде қарастырады. Ол Тито Мелеманың берік қолдаушысы. Пьеро ди Козимо Флоренцияда тұратын эксцентрикалық суретші. Ол Тито мен Ромоланы Бакус пен Ариадна ретінде бейнелеп, (Тицианның Бакус пен Ариадна стиліне сәйкес келмеген болса да) уәделенген суретті суреттейді. Ол Титоға сенбейді, әсіресе көптеген флорентийліктер (әсіресе, Нелло шаштараз) оны тез ұнатады. Ол Ромоланың жақсы досы болып қала береді. Дино де Барди (ақа Фра Лука) Бардо де Бардидің баласынан бөлініп қалған. Әкесі Диноның классикалық әдебиетті оқып шығуына үміттенген, бірақ оның орнына Дино доминикандық монах болып, дінге сенбейтін отбасынан алыстады. Өлер алдында ол Ромоланы болашақтағы некеден сақтайды, бұл оған қауіп төндіреді. Братти Ферравекки Темір қоқыс сатушы және саудагер (осыдан шыққан атау). Ол Флоренцияға жаңа келген Тито Мелемамен кездеседі. Әңгімедегі әртүрлі кейіпкерлер оның көмегімен әртүрлі заттарды сатып алады және сатады. Николо Макиавелли Бұл әңгімесінде Макиавелли Титомен және басқа флоренциялықтармен (әсіресе Нелло дүкенінде) Флоренциядағы барлық саяси және философиялық мәселелер туралы жиі сөйлеседі. Оның байқауы қаладағы болып жатқан оқиғаларға түсініктеме береді.

Негізгі тақырыптар

Әдебиеттанушылар романның орнын Джордж Элиоттың Викториялық Англиямен салыстырды: "Философиялық жағынан шатасқан, моральдық жағынан белгісіз және мәдени жағынан тамырдан айырылған, [Флоренция] он тоғызыншы ғасырдағы Англияның төңкерісінің прототипі болды". Ренессанс Флоренция мен Виктория Англиясы философиялық, діни және әлеуметтік ахуалдың күрт өзгерген кезеңдері болды. Сондықтан, Ренессанс Флоренция тарихи роман үшін қолайлы жағдай болды, ол экзотикалық кейіпкерлер мен оқиғаларды Виктория стилімен қарауға мүмкіндік берді. Ромола - қоршаған әлемді бағалайтын әйел кейіпкер. Қазіргі заманғы және заманауи сыншылар Ренессанс Италиясындағы Ромола сияқты әйелдерге тиесілі стипендия деңгейінің ықтимал екендігіне күмән келтірді және атау кейіпкерінің сол кезеңдегі әйелдердің шектелген үлесіне Викториялық сын ретінде, сондай-ақ Элиоттың қазіргі кезеңінде болуы мүмкін рөлге назар аударды. Фелисия Бонапарт атауды алған кейіпкер туралы "толық заманауи тұлға, қазіргі заманның дилеммаларын шешу үшін күресіп жатқан Викториялық интеллектуал" деп ойлады. Эллиоттың басқа романдарында көрінетін психологиялық және діни интроспекция Ромолада да көрінеді. Ричард Хаттон 1863 жылы "The Spectator" журналында жазған хатында "арнайы көркемдік мақсат - осы оқиғаның басты мақсаты - қазіргі заманмен көп ұқсастығы бар, сол кездегі христиан дінінің озық мәдениет пен жағымды формасы арасындағы қайшылықты анықтау" деп атап өтті. Басты кейіпкердің рухани сапары кейбір жағынан Элиоттың діни күресіне ұқсайды. Ромолада басты кейіпкер діни емес және білімді, бірақ оқшау тәрбиеге ие. Ол біртіндеп кең діни әлемге ұшырайды, бұл оның өміріне кездейсоқ сәттерде әсер етеді. Дегенмен, діни өмірге үнемі араласу оның өзінің адал қасиеттерімен үйлеспеушілігін көрсетеді, ал әңгіменің соңында ол гуманистік, эмпатиялық ортаңғы жолды қабылдады.

Әдеби мәні және сын

Ромола - Джордж Элиоттың төртінші басылып шыққан романы. Бұл романның оқиғасы Ренессанс дәуірі Италияда өтеді, бірақ оның 19-ғасырдағы Англияда болған басқа романдарынан ерекшеленеді. Сонымен қатар, Джордж Элиот өзінің әңгімесін сериялы түрде және басқа баспагермен алғаш рет жариялады. Смит, Эльдер және компаниясы Элиотқа роман үшін 7000 фунт төлеген, бірақ коммерциялық нәтижеге қанағаттанбаған. XIX ғасырдың ортасында Ричард Хаттон "Ромола" ешқашан оның ең танымал романдарынан бола алмайтынын мойындады. Дегенмен, Хаттон романды "қазіргі заманғы көркем әдебиеттің ең ұлы шығармаларының бірі [ ], мүмкін автордың ең ұлы шығармасы" деп сипаттады. Ол роман туралы ойлануға және зерттеуге 18 ай жұмсаған.

Фильмге бейімделу

1924 жылы роман Лилиан Гиш, Уильям Пауэлл, Рональд Колман және Дороти Гиш ойнаған үнсіз фильмге бейімделді.