Нубра – Ладакштағы тарихи аймақ, гүлдер алқабы. Жаңа аудан құру мүмкіндігі қарастырылуда. Дискит – Нубраның орталығы, Лехтен 120 км қашықтықта орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нұбра, сондай-ақ Думра деп аталады, Үндістанның Ладакх аймағының тарихи бөлігі болып табылады және қазіргі уақытта Лех ауданындағы бөлімше және теһсил ретінде басқарылады. Оның мекенделген жерлері Нубра және Шёк өзендерімен тілінген үш тармақты аңғар құрайды. Тибет тіліндегі "Думра" атауы "гүлдер аңғары" деген мағынаны білдіреді. Нубраны жаңа аудан етіп құру туралы талаптар қойылды және БЖП мұндай мүмкіндікке ықпал етуде. Нубраның орталығы Дискит, Ладакхтың астанасы Лехтен 120 км солтүстікте орналасқан. Шёк өзені Нубра өзенімен (немесе Сиачен өзенімен) бірігіп, Ладакх және Қарақорым тауларын бөліп тұратын кең аңғарды жасайды. Шёк өзені – Инд өзенінің саласы. Аңғардың орташа биіктігі теңіз деңгейінен 3048 метрден жоғары. Лехтен Хардунг-Ла жотасы арқылы өту – осы аңғарға барудың ең көп таралған жолы. Шет ел азаматтары Нубраға сапар шегу үшін арнайы рұқсат алуы тиіс. 2017 жылдың 1 сәуірінен бастап, Үндістан азаматтары да оған бару үшін ішкі жол рұқсатын алуға міндетті.
Nubra, also called Dumra, is a historical region of Ladakh, India that is currently administered as a subdivision and a tehsil in the Leh district. Its inhabited areas form a tri armed valley cut by the Nubra and Shyok rivers. Its Tibetan name Dumra means "valley of flowers". Demands have been raised and BJP has hinted at creation of Nubra as a new district. Diskit, the headquarters of Nubra, is 120 km north of Leh, the capital of Ladakh. The Shyok River meets the Nubra River (or Siachan River) to form a large valley that separates the Ladakh and Karakoram Ranges. The Shyok river is a tributary of the Indus river. The average altitude of the valley is more than 10000 feet (3048 m) above the sea level. The most common way to access this valley is to travel over the Khardung La pass from Leh. Foreign nationals are required to get a Protected area permit to visit Nubra. Since 1 April 2017 Indian citizens are also required to get an Inner Line Permit to visit it.
Топография
Тибет таулы аймағының қалған бөлігі сияқты, Нубра да жоғары биіктіктегі суық шөл, сирек жауын-шашын жасайды және өзен арналары бойында ғана аз ғана өсімдіктер өседі. Ауылдар суарылып, құнарлы, бидай, арпа, бұршақ, қыша және әртүрлі жемістер мен жаңғақтар өндіріледі, оның ішінде қанды алма, жаңғақ, құрма және тіпті бірнеше бадам ағаштары бар. Нубраның көп бөлігінде нубра диалектісінде немесе нубра скат тілінде сөйлейтін адамдар тұрады. Көпшілігі буддистер. Нубраның батыс, ең төменгі бөлігінде, бақылау сызығына жақын, яғни Үнді-Пәкістан шекарасында, Шёк өзені бойындағы Туртук тұрғындары – Гилгит-Балтистанның Балти халқы, олар балти тілінде сөйлейді және шиит және Суфия Нурбахшия мұсылмандары. Сиачен мұздығы аңғардың солтүстігінде жатыр. Сассер және әйгілі Қарақорұм өткелдері аңғардың солтүстік-батысында орналасқан және Нубраны Шыңжаң (Уйғыр) аймағымен байланыстырады. Бұрын осы аймақ арқылы Қытайдың батыс Шыңжаңы мен Орталық Азияға қарай көп сауда жүргізілді. Балтистан халқы да Тибетке өту үшін Нубра аңғарын пайдаланды.
Like the rest of the Tibetan Plateau, Nubra is a high altitude cold desert with rare precipitation and scant vegetation except along river beds. The villages are irrigated and fertile, producing wheat, barley, peas, mustard and a variety of fruits and nuts, including blood apples, walnuts, apricots and even a few almond trees. Most of Nubra is inhabited by Nubra dialect or Nubra Skat speakers. The majority are Buddhists. In the western or lowest altitude end of Nubra near the Line of Control i. e. the Indo Pak border, along the Shyok River, the inhabitants of Turtuk are Balti of Gilgit Baltistan, who speak Balti, and are Shia and Sufia Nurbakhshia Muslims. Siachen Glacier lies to the north of the valley. The Sasser Pass and the famous Karakoram Pass lie to the northwest of the valley and connect Nubra with Uyghur (Mandarin : Xinjiang). Previously much trade passed through the area towards western China's Xinjiang and Central Asia. The people of Baltistan also used the Nubra valley for passage to Tibet.
Орны
Дискит қаласы аймақ тұрғындарының жиналатын орталығына айналған. Дискит – Нубраның бас штабы, сондықтан онда негізгі жағдайлармен бірге көптеген мемлекеттік кеңселер орналасқан. Ол Лех қаласымен де жол арқылы байланысты. Нұбра немесе Сиачен өзендерінің бойында Сумур, Кьягар (Индия армиясы «Тайгер төбесі» деп атайды), Тирит, Панамик, Туртук және тағы да көптеген ауылдар жатыр.
Diskit town in the valley have become the congregation centre for people of the region. Diskit is the headquarters of Nubra and thus has lot of government offices with basic facilities. It is also connected by road with Leh. Along the Nubra or Siachan River lie the villages of Sumur, Kyagar (called Tiger Hill by the Indian Army), Tirith, Panamik, Turtuk and many others.
Саяхат маршруттары
Нұбраға басты жол – Хардунг-Ла арқылы, ол жыл бойы ашық. Хардунг-Ланың ең биік нүктесі 5359 метрді (17 582 фут) құрайды, бірақ көптеген органдар оның әлемдегі ең биік автомобильдік жол екендігін мойындамайды. 2008 жылы ашылған балама маршрут Сактиден шығысқа қарай, Хардунг-Ладан өтіп, Вари-Ла арқылы Шёк өзені бойындағы Агам және Халсар арқылы негізгі Нұбра жол желісімен байланысады. Ладак таулары арқылы Инд өзенінен әртүрлі бағыттармен жүріп өтуге болатын жолдар да бар. Нубрадан Балтистан және Ярқандқа дейінгі маршруттар тарихи тұрғыдан маңызды болғанымен, 1947 және 1950 жылдардан бері жабық.
The main road access to Nubra is over Khardung La which is open throughout the year. The highest elevation of Khardung La is 5,359 m (17,582 ft), its status as the highest motorable road in the world is no longer accepted by most authorities. An alternative route, opened in 2008, crosses the Wari La from Sakti, to the east of Khardung La, connecting to the main Nubra road system via Agham and Khalsar along the Shyok River. There are also trekkable passes over the Ladakh Range from the Indus Valley at various points. Routes from Nubra to Baltistan and Yarkand, though historically important, have been closed since 1947 and 1950 respectively.
Туризм
Нубра аңғары 2010 жылға дейін Хундерге (құм төбелердің мекені) дейін туристерге ашық болды. Хундерден әрі орналасқан аймақ төмендеу болғандықтан Ладакхтың көгалды аймағына айналады. 2010 жылға дейін туристерге көрінбеген Туртук ауылы, тыныштық іздейтін және Ладакхтың тайпалық қауымдарымен байланыс құруды қалайтын адамдар үшін табиғи, жаңа мақсатты жер. Жергілікті Балти халқы өмір салтында көне дәстүрлерін сақтайды және ауызша беріліп келе жатқан, әлі жазылмаған тілде сөйлейді. Туртук туристерге экологиялық таза инфрақұрылыммен жабдықталған тыныш кемпинг алаңдарын ұсынады. Панамик ыстық су бұлақтарымен әйгілі. Хундар мен Дискит арасында жеті шақырымға созылған құм төбелер бар, ал (екі қырылған) Бактрия түйелері көршілес теңіз бұталарының "орманында" жайылады. Хундар ауылынан Балти аймағына жергілікті емес адамдардың кіруіне рұқсат жоқ, себебі бұл шекаралық аймақ.
The Nubra valley was open for tourists up to Hunder (the land of sand dunes) until 2010. The region beyond Hunder gives way to a greener region of Ladakh because of its lower altitude. The village of Turtuk which was unseen by tourists till 2010 is a virgin destination for people who seek peace and an interaction with a tribal community of Ladakh. The local Balti people follow their age old customs in their lifestyle and speak a language which oral and not yet written. For tourists Turtuk offers serene camping sites with environment friendly infrastructure. Panamik is noted for its hot springs. Between Hundar and Diskit lie seven kilometres of sand dunes, and (two humped) Bactrian camels graze in the neighbouring "forests" of seabuckthorn. Non locals are not allowed below Hundar village into the Balti area, as it is a border area.
Монастырлар
32 метрлік Майтрея Будда мүсіні Нубраның ең танымал нысаны болып табылады және оны Дискит монастыры күтіп ұстайды. Шёк өзенінің жағасында орналасқан Дискит ауылында 14 ғасырда салынған Дискит монастыры бар. Хундар 17 ғасырда бұрынғы Нубра патшалығының астанасы болған және Чамба Гомпаның орны. Самстанлинг монастыры Кягар мен Сумор ауылдарының арасында жатыр. Панамикте Нубра немесе Сиачен өзенінен өтетін жерде Енса Гомпа орналасқан. Ярма Гомпа, Сасер мен Сиачен базалық лагері арасында, Друкпа Кагью дәстүріне жататын үлкен монастырьлардың бірі. Ол Тонгстед, Нюнгстед, Дунса, Хеми, Цанглунгка, Сарсома, Арунук, Аи, Ковет, Танса және Мурго ауылдарындағы гомпаларды басқарады. Гомпа әкімшілігінің жоғарыдан төменге қарайғы иерархиясы: Лопон, Гье Нен, Гейлонг, Гье Цул және Цун Цунг.
The 32 metre Maitreya Buddha statue is the landmark of Nubra and is maintained by the Diskit Monastery. On the Shyok River, the main village, Diskit, is home to the dramatically positioned Diskit Monastery which was built in 14th century. Hundar was the capital of the erstwhile Nubra kingdom in the 17th century, and is home to the Chamba Gompa. Samstanling Monastery is between Kyagar and Sumoor villages. Across the Nubra or Siachan River at Panamik, is the isolated Ensa Gompa. Yarma Gompa, between Saser and Siachen Base Camp, is one of the large monastery belonging to the Drukpa Kagyu lineage and it manages the following village gompas, Tong sted, Nyung sted, Dungsa, Khemi, Tsang lung ka, Sarsoma, Aarunuk, Ayi, Kovet, Tangsa & Murgo. The senior to lower hierarchy of gompa administration is Lopon, Gye nyen, Geylong, Gye tsul, and cun zung.
Флора мен фауна
Аңғар Лех жидегі деп белгілі Hippophae бұталарының орманымен мәшһүр. Осы бұталы орманда ақ қасты сиыршық құсын көруге болады. Сонымен қатар, тибеттік торғай, Хьюмнің қысқа еңбекше торғайы және Хьюмнің аққұбасы да кездеседі. Жол бойында шашыраңқы орналасқан көптеген кішкентай су қоймаларында қызыл үйрек, гарганей, солтүстік қаз және жабайы үйрек сияқты түрлі су құстарын байқауға болады. Бұлардан өзге, Нубрада қара құйрықты қызыл аяқ, жалпы құмсиыршық, жалпы жасыл аяқ, жалпы қызыл аяқ, жасыл құмсиыршық және қабылан сияқты су құстарын да көруге болады.
The valley is famous for its forest of Hippophae shrub, popularly known as Leh Berry. It is within this shrub forest that one can spot the white browed tit warbler. One can also spot the Tibetan lark, Hume's short toed lark, and Hume's whitethroat. The various water birds like ruddy shelduck, garganey, northern pintail, and mallard can be observed on several small water bodies scattered along the route. Besides these, waders like black tailed godwit, common sandpiper, common greenshank, common redshank, green sandpiper, and ruff can be spotted in Nubra.
Білім
Аңғар Ладак аймағының көп бөлігі сияқты уақтап оқшауланған. Аймақтың басым бөлігі сапалы білім алуда мәселелерге тап болып келеді. Бұрын үкімет тарапынан бастамалар болған, бірақ қатал ауа райы жағдайлары мен шекараға жақын орналасуы білім берудің тұрақты негізін қалыптастыруға үлкен тосқауыл болды. Сонымен қатар, халықтың Үндістанның ірі қалаларына қоныс аударуы да бар, нәтижесінде жергілікті білімді мамандардың артықшылығын пайдалана алмайды. Нубра аймағында белсенді әрекет ететін бейүкіметтік ұйымдар өте сирек.
The valley has been secluded as has been most of the exterior parts of Ladakh. Almost all of the region has been facing problems to get good quality education. There have been initiatives in the past by the government but extreme weather conditions and vicinity to the borders have been a major hurdle in implementing a solid education base. There is also migration of the population that gets exposed to the big cities of India and hence the people do not get benefitted out of their local learned population. There are very few Non Government organizations active in Nubra region.
Танымал мәдениетте
Нубра алқабы Голливудтың "Миссия: мүмкін емес – құлау" фильмінде көрсетілген, онда Том Круз басты рөлде ойнаған. Фильмнің шешімінде Итан Хант (Круз) Уокерді (Генри Кавилл) Сиачен мұздығының іргесінде плутоний бомбасын жарудан тоқтатады. Дегенмен, бұл сахнаны түсіруге Үндістан үкіметі рұқсат бермегендіктен Жаңа Зеландияда жүргізілді.
Nubra valley was appeared, mentioned in Hollywood movie Mission Impossible : Fallout of Tom Cruise. In the film's climax Ethan Hunt (Cruise) stop Walker (Henry Cavill) from detonating Plutonium bomb at the base of Siachen glacier However filming of the scene was done in New Zealand due to India government denied filming.