Замбиядағы дәстүрлі Куомбока фестивалі: Лози халқының королінің су тасқынынан қауіпсіз жерге көшу рәсімі. Тарихы, мағынасы және өткізілу уақыты туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Замбиядағы дәстүрлі жыл сайынғы рәсім Куомбока – лози тіліндегі сөз; ол сөзбе-сөз "судан шығу" дегенді білдіреді. Қазіргі Замбияда бұл жаңбыр маусымының соңында, Жоғарғы Замбези өзені Батыс провинциясының жазықтарын суға батқан кезде өтетін дәстүрлі рәсімге қолданылады. Мереке Лози халқының патшасы Литунганың Замбези өзенінің Бароце су тасқыны алабындағы Леалуидегі орнынан Лимулангаға, биік жерге көшуін тойлайды. Қайту сапары әдетте тамыз айында, Kufuluhela деп аталатын, жақсы жарияланбаған күйде өтеді.
Traditional annual ceremony in Zambia
Kuomboka is a word in the Lozi language; it literally means ‘to get out of water’. In today's Zambia it is applied to a traditional ceremony that takes place at the end of the rain season, when the upper Zambezi River floods the plains of the Western Province. The festival celebrates the move of the Litunga, king of the Lozi people, from his compound at Lealui in the Barotse Floodplain of the Zambezi River to Limulunga on higher ground. The return trip is usually held in August with a less publicized journey called the Kufuluhela.
Тарих
Тарихшылар Лозидің алғашқы танымал еркек басшысы Мбуудан бұрын "барлығын жұтқан сулар" деген мағына беретін Мейи а Лунгвангва деп аталатын зор су тасқыны болғанын айтады. Огромды жазық суға батып, барлық жануарлар қырылып, барлық егістік су астына кетті. Адамдар кішкентай қаптармен су тасқынынан қашуға қорқып, тығырықтан шыға алмады. Сондықтан жоғары құдай Нямбе Накамбела деген адамға "халық үшін" деген мағынаны білдіретін алғашқы үлкен қайық, Наликванданы жасауды бұйырды, осылайша су тасқынынан құтылуға мүмкіндік берді. Осылай бүгінгі Куомбока тойының бастауы салынды.
Historians claim that before the time of the first known male Lozi chief Mboo, there came a great flood called Meyi a Lungwangwa meaning "the waters that swallowed everything." The vast plain was covered in the deluge, all animals died and every farm was swept away. People were afraid to escape the flood in their little dugout canoes. So it was that the high god, Nyambe, ordered a man called Nakambela to build the first great canoe, Nalikwanda, which means "for the people," to escape the flood. Thus the start of what is known today as the Kuomboka ceremony.
Шеру
Салтанаттың алдында патшалық Маома барабандарының күшті соққысы естіледі, ол Куомбокаға бір күн бұрын патшалық астананың төңірегінде жаңырып, оқиғаның жариялануын хабарлайды. Литунга күнін дәстүрлі киіммен бастайды, бірақ саяхат барысында 1902 жылы король Эдуард VII лози халқы мен королева Виктория арасындағы келісім-шарттарды мойындағандығы үшін Литунгаға сыйға тартқан британдық адмиралдың толық формасын киеді. Салтанатқа жыл сайын жүздеген адам қатысады. Салтанат екі ақ шалғайық каноэмен басталады, олар судың тереңдігін және жаулардың болуын тексеру үшін жіберіледі. Бақылаушылар "барлығы қалыпты" белгісін бергеннен кейін, жоғары жатқан жерге саяхат басталады. Литунганың патшалық қайығынан кейін оның әйеліне арналған тағы бір қайық және премьер-министрге арналған тағы бір қайық келеді. Лимулунгаға дейін саяхатқа әдетте 6-8 сағат уақыт кетеді. Барабандар баржаны айдап жүргендерді үйлестіріп, оларға күш-қуат сыйлайды. Ең маңыздылары – үш патшалық соғыс барабандары – канаона, мунанга және мундилі, олардың әрқайсысының ені бір метрден асады және кем дегенде 170 жылдық тарихы бар делінеді. Литунгаға саяхатқа оның премьер-министрі және Индана деп аталатын жергілікті басшылар еріп жүреді. Патшаның мемлекеттік баржасы Наликванда деп аталады және Замбияның елтаңбасына ұқсас қара және ақ түспен боялған. Баржада зор қара пілдің мүсіні орналасқан, оның құлақтары баржаның ішінде жылжытылуы мүмкін. Сондай-ақ, кемеде от жанып тұрады, одан шыққан түтін халыққа патшаның аман-есен екенін көрсетеді. Наликванда баржасы оның мүліктерін, қызметшілерін, музыканттарын және 100-ге жуық қайықшыларын тасымалдауға жеткілікті. Наликванда баржасындағы жүздей қайықшының бірі болу – зор құрмет саналады, және әрбір қайықшы қызыл береттен бас киім, арыстан жүнінен жасалған бөлік және жануар терісінен тігілген тізеге дейін жететін юбка киеді. Оның әйелі үшін екінші баржа дайындалған. Оның үстінде ірі қара бауыры (Налванге) орналасқан. Оның қанаттары пілдің құлақтары сияқты жоғары және төменге қозғалады.
The ceremony is preceded by heavy drumming of the royal Maoma drums, which echoes around the royal capital the day before Kuomboka, announcing the event. The Litunga begins the day in traditional dress, but during the journey changes into the full uniform of a British admiral that was presented to the Litunga in 1902 by King Edward VII, in recognition of treaties signed between the Lozi people and Queen Victoria. The ceremony is attended by hundreds of people each year. The ceremony begins with two white scout canoes that are sent to check the depth of the water and for the presence of any enemies. Once the scouts signal the "all clear", the journey to the highland begins. The Litunga’s royal boat is followed by another boat for his wife and another for the Prime Minister. The journey to Limulunga normally takes about 6–8 hours. Drums beat throughout to coordinate and energise those paddling the barge. The most important are the three royal war drums – kanaona, munanga, and mundili – each more than one metre wide and said to be at least 170 years old. The Litunga is accompanied on the journey by his Prime Minister and other local area chiefs known as the Indunas. The King's state barge is called Nalikwanda and is painted black and white, like Zambia's coat of arms. On the barge is a replica of a huge black elephant, the ears of which can be moved from inside the barge. There is also a fire on board, the smoke from which tells the people that the king is alive and well. The Nalikwanda is large enough to carry his possessions, his attendants, his musicians, his 100 paddlers. It is considered a great honour to be one of the hundred or so paddlers on the nalikwanda and each paddler wears a headdress of a scarlet beret with a piece of a lion’s mane and a knee length skirt of animal skins. For his wife there is a second barge. This one has a huge cattle egret (Nalwange) on top. The wings move like the ears of the elephant, up and down.