Кіріспе

Ұлыбританиядағы сатылымға арналған тұрғын үй мүлкі туралы құжаттар жиынтығы

2004 жылғы Тұрғын үй заңының 5-тарауына сәйкес, «Үй ақпарат пакеті» (HIP, кіші әріптермен: hip), кейде «Сатушының пакеті» деп те аталатын, Англия мен Уэльстегі мүлікті ашық нарықта бос иелікпен сатуға шығару алдында ұсынылуы тиіс еді. Шотландияда мүлікті сатушыдан үй туралы есеп беруді талап ететін жеке заңнама бар. Пакет мүлік туралы құжаттар жиынтығынан тұрды: Энергиялық өнімділік сертификаты, жергілікті билік органдарының сұраныстары, меншік құжаттары, кепілдіктер және т.б. HIP енгізу кешіктіріліп, талаптар азайтылды, бірақ 2007 жылдың 1 тамызынан бастап төрт және одан көп бөлмелі үйлер үшін міндетті болды және 2007 жылдың 10 қыркүйегінен бастап үш бөлмелі үйлерге дейін қолданысы кеңейтілді. Үкімет бұл схеманы енгізудің себебін, «Үй ақпарат пакеттерінің» пайдасыз сатулардың санын азайтуға, сондай-ақ баға көтеріп алу мен баға төмендетуді болдырмауға көмектесетінімен түсіндірді. Олар құрылыс индустриясының кейбір топтарының (көптегендері оны қолдағанмен) және жылжымайтын мүлік агенттерінің, сондай-ақ кейбір аттестатталған сарапшылардың қатты қарсылығына қарамастан енгізілді. Бұл пакеттердің 2007-2009 жылдарғы тұрғын үй дағдарысына себеп болғаны туралы мәлімдемелер болды, себебі сатушылар зерттеуге байланысты қосымша шығындарға байланысты үйлерін сатудан бас тартты. Үй ақпарат пакетін үй сатуға қатысты талап ету 2010 жылдың 21 мамырынан бастап жаңа үкімет тарапынан тоқтатылды. Бірақ Энергиялық өнімділік сертификаты әлі де міндетті болып табылады. 2011 жылғы Локализм заңы 2012 жылдың 15 қаңтарында «Үй ақпарат пакеті» заңнамасын ресми түрде жойды.

Тарих

Үй туралы ақпараттық жинақ идеясы уақыт өте дамыған сайын, оны енгізу себептері де өзгерді. 1997 жылғы Лейбористік партиясының манифестінде алғаш рет газбен жабдықтау мәселесін шешу туралы ұсыныс жасалған болатын. Сайлаудан кейін жасалған зерттеулер көрсеткендей, келісімшарттарға қол қойылмас бұрын сатудың шамамен 28% құлдырап қалған, ал газбен жабдықтау сатудың 2% аз бөлігінде болған. Содан кейін назар жылдамдық, ашықтық және тұтынушыларға қолайлы болудың артықшылықтарына ауыстырылды. Бұл идея Данияда қолданылған ұқсас тәжірибеге негізделген. «Үй туралы ақпараттық жинақтар» 2003 жылдың қараша айында Корольдің сөйлеген сөзінде жарияланды. 2006 жылдың наурыз айында үкімет бірнеше сертификаттау схемаларын іске қосты. Осы кезде бірқатар ұйымдар сертификаттау схемаларын іске асыруға қызығушылық танытты және 3000-нан астам адам үй инспекторының біліктілігіне дайындықтан өтті. 2006 жылдың маусым айында «Үй туралы ақпараттық жинақтың» мазмұнын, жинақтың қолжетімділігін реттейтін ережелерді, жинаққа қатысты алымдардан ерекшеліктерді және оларды қолдану шараларын нақтылайтын регламенттер жобасы жасалды. 2006 жылдың қыркүйегінде үкімет үй инспекторларының жұмысын қадағалау үшін алғашқы сертификаттау схемасын бекітті. Бұл схемаларды индустрия ұйымдастырып, жүзеге асырды, ал үкімет схемалардың стандарттарын белгіледі. Қыркүйек айында «Үй жағдайы туралы есеп» тіркелімінің келісімшарты бекітілді. Бұдан кейін толыққанды жұмыс істейтін тізілімнің мүмкіндігінше тез арада ашылуы жоспарланды. 2007 жылдың маусым айында үкімет 2007 жылдың 1 тамызындағы ресми іске қосу күніне дейін 5000 HIP-ті 100 фунт стерлингпен қаржыландыратынын немесе субсидиялайтынын мәлімдеді. Бастапқыда HIP 2007 жылдың 1 маусымынан бастап талап етілетін еді. Алайда, осы күннен он күн бұрын, Қоғамдық үй-жайлар министрі Рут Келли оларды 2007 жылдың тамызынан бастап кезең-кезеңмен енгізілетінін және бастапқыда тек үлкен мүліктерге ғана қатысты екенін мәлімдеді. 1 тамыз бен 10 қыркүйек аралығында төрт және одан да көп бөлмелі үйлер ғана заң бойынша HIP-қа ие болуы керек еді. Бұл 10 қыркүйекте үш және одан да көп бөлмелі үйлерге қатысты. 2007 жылдың 22 қарашасында Тұрғын үй министрі Иветт Купер 14 желтоқсаннан бастап HIP-тер бір және екі бөлмелі үйлерді де қамтитынын жариялады, бұл Англия мен Уэльсте сатылатын тұрғын үйлерге Үкіметтің кезең-кезеңмен енгізуін аяқтады. Бірінші күнгі маркетинг (FDM) – үйді халыққа сатуға арналған күні HIP-те талап етілетін барлық құжаттарды ұсыну міндетті талап. Бастапқыда талап 2007 жылдың 31 желтоқсанында басталуы тиіс еді, бірақ ауыспалы кезеңді өткізу үшін 2008 жылдың 1 маусымына дейін кейінге шегерілді. Осы уақыт ішінде үйді сатуға рұқсат берілді, егер HIP-ке, соның ішінде Энергия тиімділігі сертификатына төлеуге міндеттеме берілсе және қажетті құжаттар 28 күн ішінде қолжетімді болады деп күтілсе. Алайда, 2008 жылдың 8 мамырында Тұрғын үй министрі бірінші күнгі сатуды 2008 жылдың 31 желтоқсанына дейін кейінге шегеру туралы мәлімдеді. 2009 жылдың 6 сәуірінен бастап әрбір үйді сату үшін Үй туралы ақпараттық жинақ қажет болды. Қазіргі уақытта толық HIP талап етілмейді, тек Энергия тиімділігі сертификаты ғана қажет.

Үйдің жағдайы туралы есеп

Мүлікті тексерушінің негізгі міндеті – мүлікті тексеру және онда құрылымдық ақаулардың жоқтығына көз жеткізу. Инспектордың міндеті тек сыртқы тексерумен шектелуі керек, ол мүліктің ішкі құрылымын тексеруге құқылы емес. Бірақ, егер инспектор немесе оның командасы назардан тыс қалдыруға болмайтын ерекше жағдайды байқаса, бұл ережеден тыс болуы мүмкін. Үйді тексеру көптеген құралдар мен арнайы жабдықтарды пайдалану арқылы жүзеге асырылады. Тексерудің басты мақсаты – үйдегі қауіпті болуы мүмкін әлсіз жерлерді анықтау. Үйдің құрылымында ақаулар бар ма? Мүлік төмен сапалы материалдардан салынған ба? Міне, үй инспекторы жауап беруі тиіс сұрақтар. 14

Энергиялық өнімділік сертификаты

Еуропалық Одақтағы тұтыну құралдарының тиімділігіне берілетін бағаларға ұқсас, Энергия тиімділігі туралы сертификаттағы энергия тиімділігінің рейтингілері болашақ сатып алушыларға мүліктің энергия тұтынуын бағалаумен қатар, отын шығындарын және көміртегі шығарындыларын азайтуға болатын практикалық шаралардың тізімін ұсынады. Ұлыбританияда Энергия тиімділігі туралы сертификатты (EPC) мемлекеттік аккредиттеуден өткен Ішкі энергияны бағалаушы (DEA) толтыруы тиіс. DEA-лар тұрғын үйдің энергия тиімділігін арттыру бойынша кеңес береді, бұл ақша үнемдеуге көмектеседі. Бірақ, іс жүзінде, мұндай құжаттар әлеуетті сатып алушылар үшін аса пайдалы емес, жалпы сипаттағы кеңестер береді. Олар жиі қателіктерге толы болады, себебі сараптама беткей және терең зерттеу жүргізілмейді. Мүліктің құрылымын өзгерту үшін, мысалы, екі қабатты терезелер орнату үшін жоспарлауға рұқсат қажет болатын ескі және тарихи маңызы бар ғимараттарды ескермейді. Энергияны үнемдеу қоры, энергия тиімділігі туралы сертификаттағы ұсыныстарды орындау арқылы үй иесінің жылына шамамен 300 фунт стерлинг үнемдеуіне үміттенді. Үкімет те бұл ақпаратты жасыл ипотеканы және басқа да ынталандыруларды дамытуға қолдануға болады деп ойлады. Бұл үй туралы ақпарат жинағының бір бөлігі Еуропалық ғимараттардың энергия тиімділігі директивасының талаптарына сәйкес болуы керек еді. Алайда, EPC Корольдік дипломирован инженерлер институтынан (RICS) қарсылыққа тап болды, ол 2007 жылдың мамыр айында үкіметке қарсы сот процесін бастады, EPC-нің үй ақпарат жинағындағы қолданылу мерзімін қайта қарауды талап етті. Бұл қадам RICS ішінде наразылық тудырды, өйткені көптеген мүшелер ұйымға мүшелермен кеңеспегені үшін сот ісін қайтарып алуды өтінді.

Құны

Бастапқыда Үкімет үй жағдайы туралы есепті қоса алғанда, үй туралы ақпарат жинағының құны шамамен 600 фунт стерлинг деп бағаланған. Бұл бағаға Қоғамдық және жергілікті басқару департаменті 250 фунт стерлингтен 1000 фунт стерлингке дейін болатынын күткен, кейінге шегерілген үй жағдайы туралы есептің құны да кіретін еді. Кейіннен саладағы мамандар Англия мен Уэльстегі көптеген үйлер үшін үй туралы ақпарат жинағының (үй жағдайы туралы есепсіз) құны 300 фунт стерлингтен 600 фунт стерлингке дейін болады деп болжады. Әрине, үлкен немесе күрделі үйлер үшін бұл баға айтарлықтай жоғары болуы мүмкін. Кейбір жылжымайтын мүлік агенттері ақпарат жинағын тегін ұсынды. Бірақ Үкімет атап көрсеткендей, жинақтағы көптеген құжаттар сату процесінде бұрыннан да берілуге тиіс, сондықтан бұл толығымен қосымша шығын емес.

Атқару

Үй туралы ақпарат жинағын ұсынбау немесе толық емес жинақты ұсынған жағдайда, мүлік сатылымға қойылған әр күні үшін 200 фунт стерлинг айыппұл салынды. Бұл мәселені жергілікті билік органдарының сауда стандарты бөлімдері тексеруге тиіс болған, бірақ олар мұны өздеріне лайық емес деп мәлімдеді, себебі олар көбінесе бизнеспен айналысады және азаматтық сот арқылы мәжбүрлеу оларға тым қымбатқа түсер еді. 2007 жылғы 31 шілдеде Әділ сауда кеңсесі жылжымайтын мүлік агенттеріне олардың міндеттері туралы кеңес берді. 2007 жылғы 1 тамыздан бастап Англия мен Уэльстегі жылжымайтын мүлік агенттерінің жаңа Үй туралы ақпарат жинағы ережелерін сақтамауы жылжымайтын мүлік саласында жұмыс істеу құқығынан айырылуына себеп болуы мүмкін.

Қабылдау

2007 жылдың 15 мамырында Корольдік чартерленген сарапшылар институты (RICS) HIP (үй ақпараттық пакеттері) бойынша толық кеңес жүргізбегендігі үшін Қоғамдық және жергілікті басқару департаментіне қарсы сотқа шағымдану рәсімін бастады. Жоғарыда айтылған қарсылықтарға қарамастан, RICS үйді тексеру және тұрмыстық энергияны бағалау курстарын, сондай-ақ үйді тексеруші және тұрмыстық энергияны бағалаушы мамандықтары бойынша оқулықтарды ұсынды. Алдын ала шығындардың болуы кейбір адамдарды үйлерін сатуға кедерілдіруі мүмкін екенінен қорқыныш болды, бұл өз кезегінде тұрғын үй нарығын құлдыратуы мүмкін. Көлемді жылжымайтын мүлік индустриясы осы өзгерістерге қарсы болды, бірақ үкімет жаңа жүйенің барлық үй иелері үшін жағдайды жақсартатынын мәлімдеді. Ұлттық жылжымайтын мүлік агенттері қауымдастығы заңның қажетсіз екенін, үй сату және сатып алу мәмілелерінің сәтсіз аяқталу себептерін қамтымайтынын және құнының тым жоғары екенін айтты. Ұлыбританиядағы ең ірі тәуелсіз жылжымайтын мүлік агенттігі Spicerhaart бастапқыда үй ақпараттық пакеттері схемасын бойкоттауға шақырды, бірақ кейін бұл ұстанымын толық қолдауға өзгертті. Керісінше, HIP енгізілуіне бастапқыда Which? қолдады, олардың пікірінше, бұл ерте кезеңде анықталатын мәселелерге байланысты сәтсіз мәмілелердің санын азайтуға көмектеседі. Бірақ үкімет үйдің жағдайы туралы есептерді енгізуді кейінге шегергеннен кейін ұйым қолдауын кері тартып алды. Оппозицияда болған консерваторлық партия заңды «құнды және жеткіліксіз бюрократия» деп атап, оны жоюды жоспарлағанын мәлімдеді. Шындығында, консерваторлардың HIP-ке қарсылығы Лордтар палатасында жеңіліске әкелді, онда пээрлер 186-ға 160 дауыспен пакеттерден бас тартуға қолдау көрсетті. Бұл оларды Үй ақпараттық пакеттерін ұсынушылар қауымдастығымен қақтығысқа түсірді. Шотландияның 2006 жылғы Тұрғын үй заңының 3-тарауына сәйкес, үйді сатуға жауапты тұлға кез келген потенциалды сатып алушыға үй туралы есеп ұсынуы керек. Мұны істеу үшін сіз бірыңғай сараптама және энергиялық есеп жүргізу үшін чартерленген сарапшыны (немесе бекітілген провайдерді) тартуыңыз керек. Сондай-ақ, сіз мүліктік сауалнаманы толтыруыңыз керек. 2010 жылдың 12 мамырында консерваторлар мен либералды демократтардан құралған коалициялық үкімет үй ақпараттық пакеттерін жою ниеті туралы хабарлады. Үй сатушылардың HIP ұсыну қажеттілігі 20 мамырда тоқтатылды.