Кіріспе

Ектирнир (көне норвег тілінде: Eikþyrnir, "еменнің тікендісі") немесе Эйктирнир – норвег мифологиясында Вальхалланың үстінде тұратын елік. Снорри Стурлусонның «Эдда» прозасының «Гилфагиннинг» бөлімінде Хейдрун сипатталғаннан кейін былай делінеді: «Тағы да айта келуге лайық нәрсе – Ектирнир елігі, ол Вальхаллада тұрып, ағаштың бұтақтарын шайнайды; ал оның мүйіздерінен соншалықты көп тамшы тамса, ол тікелей Хвергельмирге құлайды, ал одан Сид, Вид, Секин, Экин, Свөл, Гуннтро, Фьорм, Фимбультул, Гипуль, Гёпуль, Гомул, Гейрвимул аталатын өзендер ағып шығады. Бұлар Æсирлердің елді мекендерінің төңірегінде ағып жатыр. Тағы да мыналар айтылады: Тин, Вин, Тёлль, Бёлль, Град, Гуннтроин, Нит, Нёт, Нённ, Хрённ, Вина, Вег, Свинн, Тьёднума». (39-тарау; R қолжазбасының нормаланған мәтіні) Одан әрі, Eikthyrni елігі Вальхаллада тұрады және ағаштың бұтақтарынан шайнайды; ал оның мүйіздерінен Hvergelmir-ге құйылатын мол шырыш тамшылайды, содан кейін Síd, Víd, Søkin, Eikin, Svöl, Gunnthrá, Fjörm, Fimbulthul, Gípul, Göpul, Gömul, Geirvimul аталатын өзендер төмен ағып жатыр. Олар Æсирлердің мекендерінің төңірегінде ағып жатыр; сондай-ақ мыналар да жазылған: Thyn, Vín, Thöll, Höll, Grád, Gunnthráin, Nyt, Nöt, Nönn, Hrönn, Vína, Vegsvinn, Thjódnuma. Бродюр «Эдда» прозасының Т қолжазбасының мәтінін басқа қолжазбалар сияқты Valhöll орнына «Вальхолл ішінде» деген stag í Valhöll деп жазады. Энтони Фолкстің соңғы аудармасы бұғыны ғимараттың үстіне қояды, бұл мән-жайдан және дәлелдердің салмағынан әлдеқайда табиғи көрінеді. Снорридің бұл ақпараттың көзі, әрине, Grímnismál болды, онда келесі жолдар бар: «Eikþyrnir hiörtr heitir, er stendr á höllo Heriaföðrs ok bítr af Læraðs limom; en af hans hornom drýpr i Hvergelmi, þaðan eigo vötn öll vega: Síð ok Víð, Sækin ok Eikin, Svöl ok Gunnþró, Fiörm ok Fimbulþul, Rín ok Rennandi, Gipul ok Göpul, Gömul ok Geirvimul, þær hverfa um hodd goða, Þyn ok Vin, Þöll ok Höll, Gráð ok Gunnþorin. Vína heitir enn, önnor Vegsvinn, þriðia Þióðnuma, Nyt ok Nöt, Nönn ok Hrönn, Slíð ok Hrið, Sylgr ok Ylgr, Víð ok Ván, Vönd ok Strönd, Giöll ok Leiptr, þær falla gumnom nær, en falla til heilar heðan». (Йон Хельғасон басылымы) «Один залынан жоғары тұрған, Лерадтың бұтақтарынан бөлшектелген Ейтхирнир деп аталады; оның мүйіздерінен әргельмирге тамшылар түседі, олардан барлық сулар көтеріледі: Сид пен Вид, Соэкин мен Эйкин, Свол мен Гуннтро, Фиорм мен Фимбультул, Рин мен Реннанди, Гипуль мен Гопуль, Гомул және Гейрвимул: олар құдайлардың мекендерін айналдырады. Тин мен Вин, Тьолл мен Хьолл, Град және Гунторн. Бірін - Вина, екіншісін - Вегсвин, үшіншісін - Тиоднума, Нит пен Нот, Нон мен Хрон, Слид пен Хрид, Силг пен Йлг, Вид және Ван, Вонд пен Стрэнд, Гиолл мен Лейпт деп атайды». (Торптың аудармасы)

Этимология

Эиктирнирдің этимологиясы күмәнді болып қалуда. Анатолий Либерман скандинавия мифологиясындағы ең төменгі аспанның аты – Хейд (heið - "жарық аспан") екіге бөлініп, соның негізінде аспандық елік Эиктирнир мен аспандық ешкі Хайдрун аттары қалыптасқан деседі. Þyrnir сөзінің шығу тегі толыққанды түсініксіз, бірақ оның тікендермен байланысты болуы, көбінесе, халық этимологиясымен түсіндіріледі.