Введение
Олень в норвежской мифологии. Eikþyrnir (Древнеисландский: , "дубовый колючий") или Eikthyrnir — олень, стоящий на Вальхалле в норвежской мифологии. Следующее повествуется в разделе Гюльфагиннинг «Эдды» Снорри Стурлусона после описания Хейдрун. Еще более примечательно сердце Эиртирни, [sic] который стоит на Вальхалле и объедает ветви дерева; и с его рогов стекает столь обильное выделение, что оно нисходит в Хвергельмир, а оттуда падают реки, называемые так: Сид, Вид, Секин, Экин, Своль, Гуннтро, Фьорм, Фимбултул, Гипуль, Гёпуль, Гомул, Гейрвимул, которые текут вокруг жилищ асов. Также упоминаются: Тин, Вин, Тёлль, Хёлль, Град, Гуннторин, Нит, Нёт, Нённ, Хрённ, Вина, Вегсвинн, Тьёднума. (гл. 39; Нормализованный текст рукописи R) Еще более заслуживает внимания олень Эиктирнир, который стоит в Вальхалле и грызет ветви дерева; и из его рогов истекает обильное выделение, нисходящее в Хвергельмир, и оттуда падают реки, называемые: Сид, Вид, Секин, Эйкин, Своль, Гуннтра, Фьорм, Фимбултул, Гипуль, Гёпуль, Гомул, Гейрвимул. Они текут вокруг обителей асов; также упоминаются: Тин, Вин, Тёлль, Хёлль, Град, Гуннторин, Нит, Нёт, Нённ, Хрённ, Вина, Вегсвинн, Тьёднума. Перевод Бродера следует тексту рукописи T «Прозаической Эдды», помещая оленя í Valhöll, «в Вальхалле», а не á Valhöll, «на Вальхалле», как в других рукописях. Более поздний перевод Энтони Фолкса помещает оленя на вершину здания, что представляется более естественным, учитывая контекст и имеющиеся доказательства. Источником этой информации для Снорри, вероятно, была «Гримнисмаль», где встречаются следующие строфы: Eikþyrnir heitir hiörtr, er stendr á höllo Heriaföðrs ok bítr af Læraðs limom; en af hans hornom drýpr i Hvergelmi, þaðan eigo vötn öll vega: Síð ok Víð, Sækin ok Eikin, Svöl ok Gunnþró, Fiörm ok Fimbulþul, Rín ok Rennandi, Gipul ok Göpul, Gömul ok Geirvimul, þær hverfa um hodd goða, Þyn ok Vin, Þöll ok Höll, Gráð ok Gunnþorin. Эиктирнир называется олень, что стоит над залом Одина и объедает ветви Лэрада; из его рогов капает в Хвергельмир, откуда берут начало все воды: Сид и Вид, Сэкин и Эйкин, Своль и Гуннтро, Фьорм и Фимбултул, Рин и Реннанди, Гипуль и Гёпуль, Гомул и Гейрвимул: они окружают жилища богов. Тин и Вин, Тёлль и Хёлль, Град и Гуннторин. Вина так же называется, второй Вегсвинн, третий Тьёднума, Нит и Нёт, Нённ и Хрённ, Слид и Хрид, Сильгр и Илгр, Вид и Ван, Вёнд и Стрёнд, Гиёлль и Лейптр, эти падают близко к людям, но отсюда нисходят в Хель. Издание Йона Хельгасона.
Eikþyrnir (Old Norse: , "oak thorny") or Eikthyrnir is a stag which stands upon Valhalla in Norse mythology. The following is related in the Gylfaginning section of Snorri Sturluson's Prose Edda after the description of Heiðrún. Enn er meira mark at of hjörtinn Eirþyrni, [sic] er stendr á Valhöll ok bítr af limum þess trés, en af hornum <hans> verðr svá mikill dropi at niðr kemr í Hvergelmi, en þaðan af falla ár þær er svá heita: Síð, Víð, Sekin, Ekin, Svöl, Gunnþró, Fjörm, Fimbulþul, Gipul, Göpul, Gömul, Geirvimul, þessar falla um ásabygðir. Þessar eru enn nefndar: Þyn, Vin, Þöll, Böll, Gráð, Gunnþráin, Nyt, Nöt, Nönn, Hrönn, Vína, Veg, Svinn, Þjóðnuma. — (ch. 39; Normalized text of the R manuscript)Even more worthy of note is the hart Eikthyrni, which stands in Valhall and bites from the limbs of the tree; and from his horns distils such abundant exudation that it comes down into Hvergelmir, and from thence fall those rivers called thus: Síd, Víd, Søkin, Eikin, Svöl, Gunnthrá, Fjörm, Fimbulthul, Gípul, Göpul, Gömul, Geirvimul. Those fall about the abodes of the Æsir; these also are recorded: Thyn, Vín, Thöll, Höll, Grád, Gunnthráin, Nyt, Nöt, Nönn, Hrönn, Vína, Vegsvinn, Thjódnuma. — Brodeur's translation
Brodeur follows the text of the T manuscript of the Prose Edda in putting the stag í Valhöll, "in Valhall", rather than á Valhöll, "upon Valhall", as the other manuscripts do. The more recent translation by Anthony Faulkes puts the stag on top of the building, which seems much more natural from the context and weight of the evidence. Snorri's source for this information was almost certainly Grímnismál, where the following strophes are found. Eikþyrnir heitir hiörtr,
er stendr á höllo Heriaföðrs
ok bítr af Læraðs limom;
en af hans hornom
drýpr i Hvergelmi,
þaðan eigo vötn öll vega:
Síð ok Víð,
Sækin ok Eikin,
Svöl ok Gunnþró,
Fiörm ok Fimbulþul,
Rín ok Rennandi,
Gipul ok Göpul,
Gömul ok Geirvimul,
þær hverfa um hodd goða,
Þyn ok Vin,
Þöll ok Höll,
Gráð ok Gunnþorin. Vína heitir enn,
önnor Vegsvinn,
þriðia Þióðnuma,
Nyt ok Nöt,
Nönn ok Hrönn,
Slíð ok Hrið,
Sylgr ok Ylgr,
Víð ok Ván,
Vönd ok Strönd,
Giöll ok Leiptr,
þær falla gumnom nær,
en falla til heilar heðan. — Jón Helgason's editionEikthyrnir the hart is called,
that stands o’er Odin's hall,
and bits from Lærad's branches;
from his horns fall
drops into Hvergelmir,
whence all waters rise:
Sid and Vid,
Soekin and Eikin,
Svöl and Gunntro,
Fiörm and Fimbulthul,
Rin and Rennandi,
Gipul and Göpul,
Gömul and Geirvimul:
they round the gods' dwellings wind. Thyn and Vin,
Thöll and Höll,
Grad and Gunnthorin. Vina one is called,
a second Vegsvin,
a third Thiodnuma;
Nyt and Nöt,
Nön and Hrön,
Slid and Hrid,
Sylg and Ylg,
Vid and Van,
Vönd and Strönd,
Giöll and Leipt;
these (two) fall near to men,
but fall hence to Hel. — Thorpe's translation
Этимология
Этимология слова Эйктирнир остаётся дискуссионной. Анатолий Либерман предполагает, что Heiðþyrnir, название самого нижнего неба в скандинавской мифологии (от heið "яркое небо"), было разделено на две части, и на основе этих половин сформировались имена небесного оленя Эйктирнир и небесной козы Heiðrún. Происхождение элемента *þyrnir* не вполне ясно, но ассоциации с шипами, вероятно, возникли из-за народной этимологии.