Кіріспе

Француз философы (1743–1803)

Луи Клод де Сент-Мартен (18 қаңтар 1743 – 14 қазан 1803) – француз философы, «белгісіз философ» (le philosophe inconnu) атымен танымал, оның еңбектері осы атпен жарияланды; ол мистика және адам ақылының эволюциясына зор ықпал еткен тұлға және Мартинист орденінің құрылуына шабыт берді. Леонс де Сент-Мартен, композитор және органшы, Луи Клод де Сент-Мартеннің алыс туысы болды.

Өмір

Ол Амбоаз қаласында Францияның орталық аймағындағы кіші дворяндық отбасында дүниеге келді. Әкесінің тілегімен, ол алдымен заңгерлік мамандығын, содан кейін әскери қызметті таңдады. Бордо гарнизонында болғанда, ол Мартинес де Паскуалидің ықпалына түсті, оны көбінесе португалдық еврей деп атайды (бірақ кейінгі зерттеулер оның испан католигі болу ықтималдығын көрсетті), ол кабалалық көздерден бастау алған мистицизмді үйретті және оның негізінде магикалық немесе теоургиялық рәсімдермен жасырын культ құруға тырысты. 1768 жылдың қыркүйегінде Сент-Мартин Сайланған Коэндермен таныстырылды. 1768 жылдан 1771 жылға дейін Сент-Мартин Бордода Мартинес де Паскуалидің хатшысы болып жұмыс істеді. 1771 жылы Сент-Мартин әскерден кетіп, мистицизмді уағыздаушы болды. Сол жылы ол Лионда Жан Батист Виллермозбен бірге тұрып, өзінің алғашқы кітабын жазды. Оның сөйлеу шеберлігі оны париждік салонға шақырып алды; бірақ оның ынтасы оны Англияға жеткізді, онда ол ағылшын мистикасы Уильям Лоумен танысты, сондай-ақ Италия мен Швейцарияға, Францияның ірі қалаларына сапарлады. 1784 жылдың ақпанында Сент-Мартин Париждегі Ынтымақтастық қоғамына қосылды. 1787 жылы Лондонға сапарында Уильям Лоумен қайта кездесті. 1788 жылдан 1791 жылға дейін ол Страсбургте тұрды, онда Эммануэль Сведенборгтың туысы барон Карл Геран Сильфверхелммен танысты. 1788 жылы Страсбургте ол Шарлотта де Беклинмен танысты, ол оны Якоб Бёмедің еңбектерімен таныстырды. 1790 жылдың шілдесінде ол Түзетілген Шотланд Иерархиясынан бас тартып, Жан Батист Виллермоздан оның есімін барлық масондық тізілімдерден алып тастауды сұрады. 1792 жылы Сент-Мартин швейцариялық теософ Никлаус Антон Кирхбергер фон Либисдорфпен хаттасуды бастады. Ақсүйек болған ол француз революциясы кезінде тұтқындалып, мүлкі тәркіленді. Кейіннен оны мектеп мұғалімі болуын қалаған жергілікті билік өкілдері босатты. Ол қатаң католик болып өсті және әрдайым шіркеуге адал болды, бірақ оның алғашқы еңбегі "Қателіктер мен шындық туралы" Индекске енгізілді. Ол 1803 жылдың 13-14 қазаны аралығында Аульнайда (қазіргі Шатеней-Малабри) қайтыс болды.

Шығармалары

Ол Якоб Бёме еңбектерін неміс тілінен француз тіліне алғаш рет аударды. Кейінгі жылдары оның негізгі шығармаларын жазуға және Бёме аудармасын аяқтауға көбінесе берілді. Оның жарияланған хаттарынан оның спиритизмге, магниттік емдеуге, сиқырлы шақыруға және Эммануэль Шведенборгтың еңбектеріне қызығушылығы білінеді. Оның маңызды еңбектері: Lettre à un ami, ou Considérations philosophiques et religieuses sur la révolution française (Досқа хат, немесе Француз төңкерісі туралы философиялық және діни ойлар), Éclair sur l'Association humaine, L'Esprit des choses ou Философиялық тұрғыдан қарағанда, нәрселердің табиғаты және олардың болу мақсаты, сондай-ақ Le Ministère de l'Homme Esprit. Басқа трактаттары оның Œuvres posthumes (1807) жинағында жарық көрді. Сент-Мартин Француз төңкерісін іспеттес уағыз, тіпті соңғы соттың шағын нұсқасы ретінде қарастырды. Оның идеалды қоғамы – табиғи және рухани теократия, онда Құдай өзін тек халықты басқаруға жіберілген өкіл деп санайтын, ерекше қабілеттері бар адамдарды жоғарылатады. Барлық шіркеу ұйымдары жойылып, ақыл-эстен артық моральдық сезімге негізделген, Құдай туралы білімді беретін таза рухани христиандыққа орын береді. Құдай мәңгілік тұлға ретінде бар, ал жаратылыс – Құдайдың сүйіспеншілігінің шамадан тыс ағыны, өзін ұстай алмағандықтан туған. Адамның жаны, ақыл-ойы немесе рухы, ғаламның рухы және элементтер немесе материя – осы Құдайлық эманацияның төрт сатысы. Адам – Құдайдың тікелей көрінісі, ал табиғат – адамның көрінісі. Алайда, адам жоғары мәртебесінен құлдырап, материя осы құлдыраудың салдарының бірі болып табылады. Бірақ Құдайдың сүйіспеншілігі, Мәсіхте адамзатпен бірігіп, соңғы жаңғыртуды іске асырады.

Ықпал

Оның туындыларын бағалағандар Әулие Мартиннің достары тобын құрды, олар кейін мартинистер деп белгілі болды.