Жэн Шэнь (505-435 б.ж.с.) – Конфуцийдің шәкірті, конфуциандық дәстүрді сақтап, Zisi-ге білім берген философ. Төрт данагөйдің бірі. Конфуциандық философия.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай философы және Конфуцийдің шәкірті (б.з.д. 505–435 ж.)
Chinese philosopher and disciple of Confucius (505–435 BC)
Цзэнь Шэнь (б.з.д. 505–435 ж.), Зенцзи (Устаз Цзэнь) деп кеңінен танылған, әдепті есімі Цзюй, – қытай философы және Конфуцийдің шәкірті. Кейін ол Конфуцийдің немересі Зизиге (Конг Джи) білім берді, ал ол өз кезегінде Менцийдің ұстазы болды, осылайша нағыз конфуцийшіл дәстүрлерді жеткізушілер тізбегі басталды. Ол конфуцийшілдіктің төрт данасының бірі ретінде құрметтеледі.
Zeng Shen (505–435 BC), better known as Zengzi (Master Zeng), courtesy name Ziyu (lang=zh), was a Chinese philosopher and disciple of Confucius. He later taught Zisi (Kong Ji), the grandson of Confucius, who was in turn the teacher of Mencius, thus beginning a line of transmitters of orthodox Confucian traditions. He is revered as one of the Four Sages of Confucianism.
Өмір
Цзэнь Шэнь Конфуцийден 46 жас кіші болған. Ол Лу мемлекетіндегі Оңтүстік Ву қаласының тумасы және Конфуцийдің алғашқы шәкірттерінің бірі Цзэнь Дяньның ұлы еді. Он алты жасында әкесі оны Конфуцийден білім алуға жіберді. Кейін конфуцийшілер оны Ян Хуйден кейінгі екінші ең аға шәкірт деп санады. Дуаньму Ци оның туралы: «Оның оқымаған пәні жоқ. Сырт келбеті құрметті. Адалдығы берік. Сөздері сенімді. Ұлылардың алдында өзін-өзі құрметпен ұстайды. Оның қабаулары ұзақ өмірдің белгісі» дейді. Ол әкесіне деген құрметімен танымал болды, ата-анасы қайтыс болғаннан кейін, аза тұру рәсімдерін оқығанда оларды еске алып, көздерінен жас шығаратын. Ол көп жазған автор еді. Ол он кітап жазды, олар «Ұлы Дай (大戴禮) рәсімдері» жинағына енді. Конфуцийдің басшылығымен «Жақсылық туралы кітапты» жазған және/немесе өңдеген деген де сөз бар. Сондай-ақ ол Ұлы білімді таратумен де байланысты болды. 668 жылы Конфуцийге арналған құрбандықтармен алғаш рет байланысты, бірақ 1267 жылы Конфуцийдің төрт сарапшысының бірі болды. «Дананың негізгі қағидаларын көрсететін» атағы Цзяцзин императорының тұсында Ян Хуэймен байланысты болды. Цзэнцзи жеке мектебін ашып, Конфуцийдің немересі Цзысиге (Конг Цзи) сабақ берді, ол өз кезегінде Менцийдің ұстазы болды, осылайша конфуцийшіл дәстүрлерді жеткізушілер тізбегі басталды. Цзэнцзи Ян Хуэй, Цзыси және Менциймен бірге конфуциандық төрт дананың бірі саналады.
Zeng Shen was 46 years younger than Confucius. He was a native of South Wu City in the State of Lu, and was the son of Zeng Dian, one of the earliest disciples of Confucius. When he was sixteen, he was sent by his father to study under Confucius. Confucians later considered him to be his second most senior student, after Yan Hui. Duanmu Ci said of him, "There is no subject which he has not studied. His appearance is respectful. His virtue is solid. His words command credence. Before great men he draws himself up in the pride of self respect. His eyebrows are those of longevity." He was noted for his filial piety, and after the death of his parents he could not read the rites of mourning without being led to think of them and being moved to tears. He was a voluminous writer. He composed ten books, compiled in the Rites of the Elder Dai (大戴禮). He was said to have composed and/or edited the Classic of Filial Piety under the direction of Confucius. He was also associated with transmission of the Great Learning. He was first associated with the sacrifices to Confucius in 668 AD, but in 1267 he was advanced to be one of Confucius' Four Assessors. His title, "Exhibitor of the Fundamental Principles of the Sage", dates from the reign of the Jiajing Emperor, when he was associated with Yan Hui. Zengzi established his own school, and taught Zisi (Kong Ji), the grandson of Confucius, who was in turn the teacher of Mencius, thus beginning a line of transmitters of orthodox Confucian traditions. Along with Yan Hui, Zisi, and Mencius, Zengzi is considered to be one of the Four Sages of Confucianism.
Балалық құлшылық
Зенг Шен өзінің ата-анасына деген құрметімен танымал болды. Ата-анасы қайтыс болғаннан кейін ол аза тұту рәсімін оқығанда көздерінен жас шығарып жібермей қоя алмады. Зенг Шен туралы әйгілі аңыз, «Не Цзи Тонг Син» деп аталады, ықпалды Юань әулетінің «Жиырма төрт Ұлы ғибраттар» мәтініне енген. Әңгімеде Зенг Шен бір күні отын жинап жүргенде, үйіне күтпеген қонақтар келді. Анасы саусағын шағып алды, ал Зенг жүрегінде өткір ауыру сезінді. Ол анасының өзіне мұқтаж екенін бірден түсініп, үйге асықты.
Zeng Shen was known for his filial piety. After the deaths of his parents, he was unable to read the rites of mourning without bursting into tears. A famous legend about Zeng Shen, called Nie Zhi Tong Xin , is included in the influential Yuan dynasty text The Twenty four Filial Exemplars. In the story, Zeng Shen was one day out gathering firewood, when some visitors unexpectedly showed up at his home. His mother bit her finger, and Zeng felt a sharp pain in his heart. He immediately knew his mother needed him and rushed home.
Зенгзи өз ұлы үшін шошқаны сойды .
Бір күні Зенгзидің әйелі базарға саудаға барды. Анасы кетіп бара жатқанда, оның ұлы жылап жіберді. Ол ұлына: "Жасама, ағайын. Мен қайтып келген соң, сен үшін шошқа сойып, ет тағамдарын жасаймын" деді. Ол келген соң, Зенгзи ауласында шошқа союға кірісті. Зенгзидің әйелі оны тоқтатып: "Бұл әзіл болған еді" деді. Зенгзи: "Біз балаларымызға өтірік айтуға болмайды. Балалар күнәсіз, және олар ата-аналарынан үйренеді. Сондықтан, егер сен ұлыңды алдасаң, оны басқаларды алдауға үйретесің, және ол енді сені жамандамайды. Бұл ұлыңды дұрыс тәрбиелеудің жолы емес." Соңында олар ұлы үшін шошқа пісірді.
One day, Zengzi's wife went shopping to the market. His son cried when his mother was leaving. She said to her son, “Don't cry. I'll slaughter a pig and make pork dishes for you when I'm back.” When she was back, Zengzi started slaughtering the pig in their yard. Zengzi's wife stopped him and said, “That was intended to be a joke.” Zengzi replied, “We should not lie to our children. Children are innocent and they learn from their parents. Therefore, if you cheat to your son, you're teaching your son to cheat others, and he won't trust you anymore. This is not the correct way to teach your son.” Finally, they cooked the pig for the son.
" Зенг Шен " кісі өлтірді
Цэнзи Фэй уезінде тұрған кезде, оның атымен жақын жерде тұратын адам кісі өлтірді. Көршілері Зенгзидің анасына «Зенг Шен кісі өлтірген» деді, ол бастапқыда сенбеді және ештеңе болмағандай сабырлы болды. Бірақ үшінші адам оған осы туралы айтқаннан кейін, ол ұлының кісі өлтіргеніне сене бастады және үрейленіп үйінен асығысқан түрде қашып кетті. Бұл оқиға кейіннен қаңқудың (дүбірдің) қаншалықты зиянды әсер ететінін көрсету үшін кеңінен қолданылды, бұл ағылшын тілінде «Вузл эффектісі» деп те аталады.
When Zengzi was living in Fei County, there was a man with the same name of him living nearby committed murder. When the neighbours told Zengzi's mom that “Zeng Shen” committed murder, she initially did not believe it and stayed calm as if nothing happened. But when the third person told her about that, she started to believe that her son committed murder and hurriedly escaped from her house in panic. This story was later widely used as an example to illustrate the serious effect brought by rumours, which is also known as the Woozle effect in English.