Кіріспе

14 ғасырдағы исландтық қолжазба

Хауксбок (; 'Хаукр кітабы') – Хаукр Эрлендссон жазған 14 ғасырдағы исландтық қолжазба. Оның маңызды бөліктері жоғалып кеткен, бірақ ол кіріктірген көптеген мәтіндердің ең ерте нұсқаларын қамтиды, соның ішінде Эрик Қызыл туралы саға. Көбінесе Хаукр бұрынғы, қазір жоғалған қолжазбалардан көшірген. Олардың арасында математикаға арналған "Алгоритм" бөлімі және "Хервар сағасы және Хейдрек" мәтіні бар. Бұл кітап бастапқыда бір бөлімнен тұрған, бірақ қазір үш бөлікке бөлінген (AM 371 4to, AM 544 4to және AM 675 4to) және Исландияның Рейкьявик қаласындағы Исландиялық зерттеулер институтында сақтаулы.

Құрамы

Хауксбок исландтық заңгер Хаукр Эрлендссонмен байланысты: жұмысты бірнеше жазушы жасағанмен, көбісі Хаукрдың қолымен жазылған. Палеографиялық дәлелдер Арни Магнуссон институтының директоры, профессор Стефан Карлссонға қолжазбаны 1302-1310 жылдар аралығында жазылғанын анықтауға мүмкіндік берді. Қолжазбаның тарихын зерттеген кезден бастап оны Хаукрдың есімімен Хауксбок деп атап келеді. Хауксбок – исланд сагалары мен «Landnámabók» редакциясын қамтитын жинақ. Кітапта көптеген ескі исланд мәтіндерінің нұсқалары бар, көбінесе олардың жалғыз немесе ең ерте сақталған нұсқалары, мысалы, «Fóstbrœðra сагасы», «Эрик Қызылдың сагасы», «Hervarar saga ok Heiðreks» және «Völuspá». Хаукр көшірген сагаларды қайта жазуға бейімділік танытқан, көбінесе оларды қысқартатын. Сонымен қатар, Хаукр Эрлендссон өмірбаяны «Хаукрдың жылнамалары» мен норвегия заңдары туралы нұсқаулық жазған.

Басылымдар

Хауксбок көбінесе оның құрамындағы жеке сагалардың басылымдарында куәгер ретінде қосылады. Ол келесідей толық редакцияланды:
Hauksbók, udg. efter de Arnamagnæanske håndskrifter No. 371, 544 және 675, 4̊, сондай-ақ Корольдік скандинавиялық ескі жазулар қоғамының әртүрлі қағаз қолжазбалары, Финнур Йонсон мен Эйрикур Йонсон редакциялаған (Копенгаген: Thiele, 1892–96)
Hauksbók: Арна Магнайн қолжазбалары, 371, 4to, 544, 4to және 675, 4to, Йон Хельгасон редакциялаған, Manuscripta Islandica, 5 (Копенгаген: Munksgaard, 1960) [факсимиле]