Кіріспе

1931 жылы Махатма Ганди мен Үндістанның вице-королі Ирвин арасындағы келісім. Ганди-Ирвин пакты – 1931 жылдың 5 наурызында Лондондағы Екінші дөңгелек үстел конференциясына дейін Махатма Ганди мен Үндістанның вице-королі лорд Ирвин қол қойған саяси келісім. Осыған дейін, 1929 жылдың қазан айында Ирвин вице-король ретінде Үндістан үшін белгісіз болашақта «доминион мәртебесін» беру туралы бұрыс түсінікті ұсыныс жасады және болашақ конституцияны талқылау үшін дөңгелек үстел конференциясын ұйымдастырды. Екінші дөңгелек үстел конференциясы 1931 жылдың қыркүйегінен желтоқсан айына дейін Лондонда өтті. Бұл қозғалыс Үндістандағы азаматтық наразылық қозғалысының аяқталуын білдірді. Ганди мен лорд Ирвин сегіз рет кездесіп, барлығы 24 сағат сөйлесті. Ганди Ирвиннің адалдығына риза болғанымен, келісім шарттары Ганди белгілеген шарттарға жетпеді. Ганди-Ирвин пактысы бойынша 90 мыңнан астам саяси тұтқын босатылды.

Келісілмеген шарттар

Конгресс полицияның шектен тыс әрекеттерін тергеуді талап етті. Махатма Гандидің Бхагат Сингх, Раджгуру және Сукхдевке тағайындалған өлім жазасын ауыррақ жазаға алмастыру туралы талабы болды. Лорд Ирвин осы кезде үнді ұлтшылдығын басуға жетекшілік етіп тұрды, бірақ бұл рөл оған ұнамады, британдықтар басқаратын Үндістан мемлекеттік қызметі мен коммерциялық қауымдастық одан да қатал шараларды қолдауға ниеттенді. Премьер-министр Рамзи Макдональд және Ұлыбританияның Үндістан хатшысы Уильям Бенн, егер бұл лейбористік үкіметтің беделін әлсіретпесе, бейбітшілік орнатуға құштар еді. Сондықтан олар Дөңгелек үстел конференциясының сәтті өтуін қалады және Гандидің қатысуынсыз оның әсері аз болады деп білді. 1931 жылдың қаңтарында Дөңгелек үстел конференциясының жабылу сессиясында Рамзи Макдональд Конгресс келесі сессияда да қатысады деген үмітін білдірді. Вице-король бұл ыңғайды түсініп, Ганди мен Конгресс Жұмыс комитетінің барлық мүшелерін шартсыз босатуға бұйрық берді. Жауап ретінде Ганди вице-корольмен кездесуге келісті. Бұл 13 жылдың ішінде Ганди мен вице-король арасындағы екінші жоғары деңгейдегі кездесу болды және оны 1919 жылғы Үндістан үкіметі заңының негізі болған Монтегю-Челмсфорд реформаларының аясында қарастыру қажет.