Трояны қазба жұмыстарындағы Манфред Корфманның еңбегі

Кіріспе

Манфред Осман Корфманн (26 сәуір 1942 – 11 тамыз 2005) – неміс археологы. Ол қазіргі Түркиядағы Троя орналасқан Хисарликті қазба жұмыстары арқылы танымал болды. Ол Түркиядағы зерттеулерін жалғастырып, 1982 жылдан 1987 жылға дейін әйгілі Хисарликтен (Гомердің Троясы деп саналатын жер) бірнеше шақырым қашықтықтағы Бесик шығанағында қазба жүргізді. 1988 жылы түрік үкіметі оған Трояның өзіне эксклюзивті қазба лицензиясын берді (білім саласында ол өзінің ұсынысы бойынша халықаралық тұрғыда Троя ретінде танылды). Оның командасы жылдар бойы Трояның төменгі бөлігінің кең аумағын, кейінгі римдік кезеңнің қираған орындарының астындағы жерлерді қазды. Қазба жұмыстары барысында және Корфманн басшылығымен 370 археолог 13 240 шаршы метр жерді қазды. Шлиманның Троя жөніндегі жұмысынан бері оның мәдени және тарихи маңызы туралы көптеген пікірталас туды. Көптеген ежелгі тарихшылар қоныстың төменгі бөлігінің маңыздылығына күмән келтірсе, Корфманн Гиссарликтің қола дәуіріндегі қаласының үлкен болғанын және Дарданелл аймағындағы саудада маңызды рөл атқарғанын дәлелдеді. Оның бастамасымен 2001 жылы Штутгартта «Троя – арман мен шындық» атты ірі көрме ұйымдастырылды. Бұл көрмені 800 000-ға жуық адам тамашалады, бірақ қазба жұмысының нәтижелерін, әсіресе нақты негізі жоқ қайта құрауларды дұрыс белгілемегендіктен, ғылыми пікірталас қызу дауға ұласты. 2002 жылдың ақпан айында Тюбингенде Корфманн Троядағы ондаған жылдық ғылыми зерттеулерінің қорытындыларын ұсынды. Пікірталастың негізгі мәселесі қола дәуіріндегі қаланың нақты көлемі мен мағынасы болды. 2003 жылдың тамызында жүргізілген қосымша қазба жұмыстары Корфманнның теориясын растады, ол «Троя бұған дейін қабылданғаннан әлдеқайда үлкен болғанын, мен оны қазбаларым арқылы дәлелдей аламын» деп мәлімдеді. Таудың оңтүстігіндегі жазықтардағы қазба жұмыстары және магнитометриялық зерттеулер Трояның бұрынғы есептерден 15 есе үлкен болғанын көрсетті. Сыртқы ор қабырғасы 4 метр ені және 2 метр тереңдігімен тасқа қазылған. Корфманнның еңбегінің арқасында Трояға қызығушылық арта түсті, өйткені оның қазба жұмыстары Троя туралы мифтерге деген қызығушылықты қайта жақтандырды. 1996 жылы ол Троя төңірегінде ұлттық паркті құруға көмектесті, ал екі жылдан кейін ЮНЕСКО бұл жерді Дүниежүзілік мәдени мұра ретінде жариялады. Көптеген туристер қазба орнын көруге келеді. Профессор Корфман 2004 жылы Түркия үкіметінің оған берген түрік азаматтығын қабылдады, ол елге қосқан үлесі үшін берілді. Ол сондай-ақ «Осман Бей» деген лақап атымен танылғандықтан, орта атына Османды қосты. Троядағы қазба жұмыстарынан басқа, ол Қара теңіз аймағындағы басқа да жерлерде, әсіресе Грузиядағы Дидигора мен Удабнода қазба жұмыстарын жүргізді. Манфред Корфманн 2005 жылдың 11 тамызында 63 жасында Тюбингенге жақын Офтердингендегі үйінде өкпе қатерлі ісігінен қайтыс болды. Ол қазба жұмыстары жалғасады және түрік үкіметі осы жерге жақын жерде әлемдік деңгейдегі мұражай салады деп үміттенді. Оның әйелі, ұлы және қызы бар.

Manfred Osman Korfmann (April 26, 1942 – August 11, 2005) was a German archeologist. He excavated Hisarlik, the present site of Troy situated in modern day Turkey. He continued his research in Turkey, excavating from 1982 to 1987 at Besik Bay, a few kilometres from the famous site of Hisarlik (the supposed location of Homer's Troy). In 1988 the Turkish government gave him an exclusive excavation license for Troy itself (which for academic purposes is internationally known as Troia, at his suggestion). Over many years, his team excavated large sections of the lower part of Troy, beneath the later Roman era ruins. During the excavation campaign and under the direction of Korfmann, altogether 13,240 square meters of land were excavated by 370 archaeologists. Since Schliemann's work of Troy, there has been much dispute over its cultural and historical interpretation. While many ancient historians doubt the significance of the lower part of the settlement, Korfmann presented his argument that the bronze age city at Hisarlik was quite large, and had played a key role in trade around the Dardanelles. Also, due to his initiative, in 2001, a major Troy exhibition was displayed in Stuttgart, "Troy dream and reality". About 800,000 visitors visited this exhibition, but the way it presented the excavation findings, initially without proper labeling of reconstructions which were purely speculative, turned the scientific debate into a bitter controversy. In February 2002 in Tübingen, Korfmann presented the arguments for his conclusions over the decades of past scientific works in Troy. The main point of the controversy was the real size and interpretation of the bronze age city; further excavation in August 2003 supported Korfmann's theory, and he announced that "Troy was much larger than so far accepted, which I can prove by my excavations". The diggings in the plains south of the hill and magneto metric investigations told that Troy was 15 times larger than previously expected. Outside a moat was cut down into the bedrock measuring a width of 4 meters and a depth of 2. Owing to Korfmann, the interest in Troy rose enormously, for his excavations again rekindled enthusiasm for the myths about Troy. In 1996 he helped to establish a national park around the Troy site and two years later UNESCO declared this site as World Cultural Heritage; many tourists come to see the excavation site. Professor Korfmann had accepted in 2004 the Turkish nationality given to him by the government of Turkey for his contribution to that country; he also took Osman as his middle name, acknowledging years of being known by the nickname of "Osman Bey". Apart from excavations in Troy, he also turned to excavation in other places around the Black Sea, notably Didigora and Udabno in Georgia. Manfred Korfmann died of lung cancer on August 11, 2005, at the age of 63 in his home in Ofterdingen near Tübingen. He hoped that the excavations would continue and that the Turkish government would build a world class museum near the site. He was survived by his wife, son, and daughter.

Некрология

Уилфорд, Джон Нобл. "Манфред Корфман, 63 жас; Троядағы қазба жұмыстарын кеңейтті" Нью-Йорк Таймс, 19 тамыз 2005: С14.