Кіріспе

1960 жылы Атлантика мұхитында болған 3-санатты дауыл Этель 1960 жылғы Атлантика дауыл маусымындағы екі ірі дауылдың бірі болды. Этель – маусымның алтыншы тропикалық циклон, бесінші атаулы дауыл және төртінші дауыл. Тропикалық дауылға айналғаннан кейін, Этель жылдам күшейіп, алты сағаттан соң дауылға айналды. 15 қыркүйектің таңында дауыл Саффир-Симпсон дауыл шкаласы бойынша 3-санатты дауылға жетіп, ірі дауылға айналды. Бірақ, көп ұзамай, Этель Луизиана штатының шығыс жағалауынан өте келе 1-санатты дауылға дейін әлсіреді. Кейін 15 қыркүйекте Этель тропикалық дауылға айналды. Келесі күні таңда Этель Миссисипи штатының Паскагула қаласына құрлыққа шықты. 17 қыркүйекте Кентукки штатының оңтүстігінде дауылдың күші біртіндеп әлсіреп, тоқтады. Луизианада дауылдың батыс жағында аз жаңбыр жауды және дауылдық жел соқты, бірақ штатқа ешқандай зиян келген жоқ. Миссисипи жағалауындағы күшті толқындар Хорн аралын су басып, Шип аралын екіге бөлді. Паскагула қаласының оңтүстік бөлігіндегі тропикалық дауылдың күшті желдері көшелерде сынған шыны, ағаштар мен белгілерді шашыратып, электр сымдарын жыртып салды, нәтижесінде кейбір тұрғындар электр қуатын жоғалтты. Алабама штатында жел Мексика шығанағының жағалауындағы қалалардағы жағажай коттедждеріне зиян келтірді және штаттың оңтүстік бөлігіндегі бес округтегі егінге нұқсан келтірді. Штаттың батыс бөлігінде көп жауын-шашын болғанымен, Флорида штатында су тасқыны болған жоқ. Таллахасси қаласының жанындағы электр стансасына шайнаған найзағай қаланың барлық аймағында қысқа уақытқа қараңғылыққа түсірді. Флорида және Алабама штаттарында дауылдан бес торнадо пайда болды, олардың бірі 25 үйді қиратты. АҚШ-тың Мексика шығанағының жағалауынан тыс штаттарда да жаңбыр жауды, бірақ ешқандай зиян туралы мәлімдеме болған жоқ. Барлығы, Этель 1 адамның қаза болуына және 1,5 миллион доллар (1960 жылғы АҚШ доллары) көлемінде зиян келтірді.

Метеорологиялық тарих

Этель даулымы 1960 жылдың 14 қыркүйегінде Мексика шығанағында пайда болған шағын тропикалық бұзылыстан туындады. Бұл бұзылыс күшейе түсуге қолайлы аймақта жылдам дамыды және Нью-Орлеан дауыл туралы ескерту кеңсесі жүйе туралы алғашқы хабарламасын 1500 UTC-де төмен қысым аймағы ретінде жариялады. Тропикалық дауылға айналғаннан кейін шамамен алты сағат өткен соң, Этель қарқынды тереңдеу фазасына енген кезде дауылға дейін күшейді. Осы кезде, дауылдың күші ортасынан солтүстікке қарай 150 мильге (241 км) және оңтүстікке қарай 80 мильге (129 км) дейін жетті. Осы желдер өлшенген кезде 974 мбар (hPa; 28.7 inHg) барометрлік қысым тіркелді, бұл дауылға байланысты ең төменгі көрсеткіш еді. Қызыл Крест ұйымының мәліметінше, қауіпті аймақтағы 48 мың адам паналау іздеді, ал азаматтық қорғаныс 65 мың тұрғын паналауға көшкенін хабарлады.

Әсері

Дауыл тез әлсірегенге дейін, адамдар Оңтүстік-Шығыс Луизиананың көп бөлігінде үлкен дауыл толқыны болады деп қорқып жүрді. Дауылға дайындық стресске ұшыратып, бір адамның өлімге әкелген жүрек соғысына себеп болды. Луизианада, тез әлсіреген «Этель» дауылы негізінен Жаңа Орлеаннан шығысқа және оңтүстік-шығысқа қарай маңызды жел мен жаңбыр әкелді. «Этель» дауылы Миссисипи штатының барлық тосқауыл аралдарында маңызды жағажай эрозиясына себеп болды, бірақ тұрғындар тұратын жағалау бойында салыстырмалы түрде аз, 5 фут (2 метр) шамасындағы дауыл толқынын әкелді. Хорн аралының шығыс жағынан шамамен 3 километр жойылды. Сонымен қатар, дауыл «Шип» аралын екіге бөліп, Шығыс және Батыс «Шип» аралдарын құрды. Алайда, 1969 жылғы Атлант мұхитының дауыл маусымында «Камилл» дауылы бұл бөлінуді едәуір кеңейткенге дейін, азаматтардың көбі бұл туралы білмеді. Билокси қаласында (Миссисипи штаты) желдің максималды жылдамдығы тіркелді. Миссисипи шығанағының жағалауындағы желдердің күштілігі артты және Алабама штатына да әсер етті. Дофин аралы мен Гальф-Шорс және Мобил шығанағындағы жағажай коттедждеріне аз ғана зақым келді. Кларк, Эскамбия, Мобил, Монро және Вашингтон округтерінде егін шығыны туралы хабарламалар түсті. Сонымен қатар, Миньон қаласында F2 торнадо екі адамды жарақаттады. «Этель» дауылы Флорида штатының көп бөлігіне қатты жаңбыр мен жел әкелді. Бұл айдың басында «Донна» дауылы Флорида штатының Тампа қаласына қатты соққы берді, 12 қыркүйекте Зефирхилл қаласында (Флорида) Хиллсбороу өзенінің су тасқынына себеп болды. Адамдар Хиллсбороу өзенінің Тампа қаласына су басуынан қорқып, бірақ бұл болған жоқ. Штаттағы ең күшті желдің күштілігі Пенсакола мен Апалачиколада өлшенді. Сонымен қатар, «Этель» төрт торнадо тудырды.

АҚШ-тың Мексика шығанағының жағалауынан тыс, «Этель» Грузия, Оңтүстік Каролина және Солтүстік Каролина штаттарында жаңбыр жаудырды, бірақ ешқандай зиян келтірмеді. Барлық жолы бойында «Этель» 1,5 миллион доллар (1960 жылғы АҚШ доллары) көлемінде зиян келтірді және бір тікелей емес өлімге себеп болды.