Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ядролық басқарылатын зымырандық крейсер класы

Калифорния класы – 1974 жылдан 1998 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінде пайдаланылған екі ядролық қуатпен қамтамасыз етілген басқарылатын зымырандық крейсерлерден тұратын класс. Ядролық қуат көзінен және тікұшақ ангарларының болмауынан басқа, Калифорния класының кемелері сол дәуірдегі басқа басқарылатын зымырандық крейсерлермен салыстыруға болады. Барлық ядролық крейсерлер сияқты, бірнеше жыл бойы жанармай құюды қажет етпейтін Калифорния класы, әскери-теңіз флотының ядролық авиатасымалдағыштарына ұзақ мерзімді сүйемелдеуді қамтамасыз ету үшін жобаланған, олардың конвенциялық қуатпен жұмыс істейтін сүйемелдеушілерінің үнемі жанармай құю қажеттілігіне байланысты қашықтығы шектеулі болатын.

Шолу

Калифорния – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ядролық қуатпен жұмыс істейтін төртінші крейсері; алдыңғы үш кеме – Лонг-Бич, Бэйнбридж және Трукстун. «Калифорния» класының екінші крейсері «Оңтүстік Каролина» АҚШ Әскери-теңіз күштерінде ядролық қуатпен жұмыс істейтін бесінші крейсер болды. Бұл кластан барлығы екі кеме салынды: «Калифорния» және «Оңтүстік Каролина», екеуі де 1999 жылдың соңында қызметтен шығарылды. Олардан кейін ядролық қуатпен жұмыс істейтін төрт крейсер келді. Бұл крейсерлер штаттардың аттарымен аталып, олардың үлкен, қуатты, қабілетті және жайлы кемелер екендігін көрсетті. Кеңес теңіз күштерінің ядролық және сұйық отынмен жүретін төрт крейсерінен басқа, ешбір ел ядролық қуатпен жүретін крейсерлерді іске қоспаған. «Калифорния» және оның серігі «Оңтүстік Каролина» алдыңғы және артқы бөліктерінде орналасқан екі Mk 13 зымыран ұшырғышымен жабдықталды, олар стандартты SM 1MR немесе SM 2MR жер-әуе зымырандарын, ASROC зымырандары үшін Mk 112 зымыран ұшырғышын және Harpoon зымырандары үшін сегіз Mk 141 зымыран түтігін атқара алатын болды. Оларда екі Mk 45 5 дюймдік жылдам ату қаруы болды. Негізгі палубадағы олардың торпедалық бөлімдерінен екі жағынан шығып тұратын төрт 12,75 дюймдік торпеда ұшырғышы (екі-екі жағынан) жеңіл су астына қарсы торпедалар үшін орнатылды. 1980 жылдары екі Mk 15 Phalanx 20 мм жақын қару жүйесі орнатылды. Кемелер бастапқыда ұшақ палубасының астындағы үлкен кеңістіктен Mark 48 торпедасын ұшыру үшін жобаланған. Mk 48-дің жер бетінен ұшырылатын нұсқасы ешқашан жасалмаса да, кемелер зейнеткерлікке шыққанға дейін осы үлкен бөлімді сақтап қалды. Екі кеме де 1990 жылдардың басында 18 жылға қосымша белсенді қызмет ету үшін май құю және күрделі жөндеуден өтті. Бұл жаңарту олардың екі 150 МВт D2G реактор қондырғысын жаңа 165 МВт D2W реактор өзектерімен жаңартты, әуеге қарсы соғыс (AAW) қабілетін жақсарту үшін Жаңа қауіп-қатерлерді жаңартуын (NTU) орнатты және олардың SQS 26 сонарларын өшіруді және ASROC су астына қарсы қаруларын жоюды қамтитын су астына қарсы соғыс (ASW) қабілетін алып тастады. Дегенмен, Mk 32 ASW үштік торпеда ұшырғышының екі жұбы сақталды. Бұл жаңартудың нәтижесіндегі сыртқы айырмашылықтарға ASROC ұшырғышы мен оның алдындағы үлкен палуба үйінің алынып тасталуы, SPS 40 радар антеннасының SPS 49 антеннасымен алмастырылуы және SPS 48C-дің SPS 48E антеннасымен алмастырылуы кірді. Екі кеме де зейнеткерлікке шыққанға дейін, сонар жүйелері өшірілгеннен кейін де, алдыңғы бөлігіндегі (су сызығының астында) сонар дөңгелектерін сақтап қалды. Кемелер мүмкіндігінше жаңартылып, 2010 жылға дейін қызмет етуге қабілетті болғанмен, олар Mk 13 ұшырғыштарынан SM 2MR зымырандарын ғана атуға қабілетті болды, ал олардың жоғары операциялық шығындары оларды ерте зейнеткерлікке жіберуге себеп болды. Екеуі де 1999 жылы қызметтен шығарылды.