Кіріспе

Сүтқоректілер түрі Перриннің тұмсықты киті (Mesoplodon perrini) тісті киттердің кіші түрлерінің бірі болып табылады және бүгінде бар 90-нан астам белгілі киттердің бірі. Тұмсықты киттер Ziphiidae тұқымдасына жатады, ол барлық теңіз сүтқоректілерінің арасында 20-дан астам түрі бар екінші ең түрлі топ. Олар түрлі-түрлі болғанымен, осы ұялмаған, терең суға сүңгіп жүретін киттер туралы көп мәлімет белгілі емес, олар екі сағатқа дейін су астында қалуы мүмкін. Киттердің аты олардың кішкентай басынан басталатын, тұмсық тәрізді жақ сүйегінен шыққан. Mesoplodon туысы грек тіліндегі meso (орта), hopla (қолдар), odon (тістер) сөздерінен құралған және «жақ ортасында тіспен қаруланған» деп аударуға болады. Перриннің тұмсықты киті 2002 жылы Dalebout және авторлар тобы жаңа түр ретінде сипаттады. Бұл зерттеу 1975 және 1997 жылдар аралығында Калифорния жағалауында жағаға шыққан бес жануарға негізделген, олар бастапқыда басқа түрлер деп саналған. Mesopledon perrini-дің жалпы және ерекше атаулары китолог Уильям Ф. Перринге құрмет көрсету үшін берілген. 2019 жылдың мамыр айына дейін барлығы алты дана ғана зерттелді. Алғашқы төрт жеке дана бастапқыда Гектордың тұмсықты киті (Mesoplodon hectori) деп анықталған, бірақ тұмсықты киттердің mtDNA тізбегі дерекқоры бұл үлгілердің генетикалық тұрғыдан ерекше екенін көрсетті. Бесіншісі жаңа туған Кувье киті (Ziphius cavirostris) деп болжам жасалды.

Сипаттама

Перриннің тұмсықты киттері пигмей тұмсықты киттермен тығыз байланысты және, мүмкін, пигмей тұмсықты киттердің Солтүстік жарты шардағы бауырлас түрі болып табылады. Ғалымдар Перриннің тұмсықты китін тірі күйінде нақты тіркеген жоқ; бірақ оның сыртқы түрі жағаға шағылысқан нұсқалардан белгілі. Перриннің тұмсықты китін теңізде абсолютті нақтылықпен анықтау мүмкін емес. Дегенмен, кішкентай мөлшері, сыртқы түрі және шағын деп есептелетін географиялық ареал оның анықталуын қиындатпайды. Жармаға түскен нұсқаларды ДНК тізбегінің мәліметтері және/немесе бас сүйегінің анатомиялық ерекшеліктері арқылы осы түр деп анықтауға болады. Перриннің тұмсықты китінде тістер төменгі жақ сүйегінің ұшына жақын орналасқан және жақтан қарағанда шамамен теңқабырлы үшбұрыш тәрізді болып келеді, бұл басқа Mesoplodon түрлеріне қарағанда Бэрдтің тұмсықты китінің (Berardius bairdii) алдыңғы тістеріне көбірек ұқсайды. M. perrini-ді туыс түрлерден ерекшелейтін көптеген қасиеттері молекулалық сипаттағы. mtDNA және цитохром b-дегі маңызды айырмашылықтар оның жаңа түр ретінде танылуына негіз болады. Морфологиялық ұқсастықтар M. perrini-нің ең жақын туысы M. hectori екенін көрсеткенімен, молекулалық мәліметтерге сүйене отырып, Dalebout және авторлар тобы оның нағыз бауырлас түрі M. peruvianus екеніне тоқтады.

Тарату және мәртебесі

Қазіргі уақытта (2019 ж.) Перриннің тұмсықты киттері тек Орталық және Оңтүстік Калифорния жағалауындағы Солтүстік Тынық мұхитының суларында ғана табылған. Сан-Диегоның солтүстігіндегі Торри Пайнс мемлекеттік қорығы (32°55’N, 117°15’W) мен Монтерейдегі Балықшылар кемежайы (36°37’N, 121°55’W) арасында Калифорния жағалауында құрғаған Перриннің тұмсықты киттері кездескен. Алайда, мұндай іздер басқа теңіз сүрегілерде де кездеседі. Бұл, олардың көшіп-қонып, Isistius spp. мекендейтін аймақтардан өтетінін немесе Isistius spp. таралу аймағының терең суларда солтүстікке қарай кеңейгенін және олар киттер суға түскен кезде шабуылдайтынын көрсетеді. Басқа тұмсықты киттердің табиғатына сәйкес, М. perrini негізінен 1000 метрден терең мұхит суларында кездеседі деп болжануда.

Экология және мінез-құлық

Тұяқты киттер ұяң, терең суға сүңгіп, 2 сағатқа дейін су астында бола алады. Сондықтан Перриннің тұяқты киттерінің мінез-құлқы мен экологиясы туралы көп мәлімет жоқ, себебі оларды көру өте сирек. Сонымен қатар, ғалымдар Перриннің тұяқты киттерін тірі күйінде нақты тіркеген емес, сондықтан осы түр туралы белгілі ақпараттың көп бөлігі жағаға шығып қалған өлген киттерден алынған. Кейбір мәліметтер Мезоплодон туысына жататын түрлердің ортақ бейімделулері мен мінез-құлқына сүйене отырып жасалған болжамдар болып табылады.

Диета

Аңғайына түскен киттердің асқазан ішіндегілерге сүйенсек, бұл киттер негізінен пелагикалық кальмарлармен, мысалы, Octopoteuthis deletron сияқты түрлермен қоректенеді; олардың қалдықтары аналық киттің асқазанынан табылды. Жекелеген іздер тікелей шабуылдардың орнына, сыртқы соққылардың салдары болуы мүмкін.

Даму

Ең үлкен Перрин тұмсықты китінің баласы, LACM 088901, 2,45 метр ұзындығында, анасынан тәуелсіз болып көрінді. Ең кішкентай мысалы, USNM 504259, 2,1 метр ұзындығында, шеттері тіктелген тілі болды, бұл оның әлі де сүт емізіп жатқанын көрсетті. Пассивті акустикалық зерттеуде BW43 сигналдары тек Оңтүстік Калифорниядағы терең жерлерде (1100–1300 м) ғана анықталды және олар Перрин тұмсықты китінен шыққан деп саналады, ол тек Калифорния суларынан ғана белгілі.

Халықтың жағдайы

Мәліметтерге сәйкес, 1996 және 2001 жылдар аралығында Калифорния ағысында Mesoplodon spp. түрлерінің саны күрт төмендеген. Бұл төмендеудің балық аулау кезіндегі кездейсоқ өлім-жітім, антропогендік шудың (әскери-теңіз күштерінің сонары) әсері және экожүйедегі өзгерістер салдарынан болғандығы болжануда. Одан бері, АҚШ-тың батыс жағалауындағы Калифорния ағысы суларында Мезоплодонның тұмсықты киттерінің саны 2001 жылығы орташа 1230-дан 2014 жылы 3439-ға дейін артқан.

Қауіптер

Перриннің тұмсықты киттеріне cookiecutter акуласы (Isistius brasiliensis) сияқты акулалардың шабуылдары қауіп төндіреді. Туысқандары сияқты, cookiecutter акулалары да осы китке ет тілімдерін алып тастауға тырысып шабуыл жасайды. Мұндай шабуылдар көбінесе кит үшін өмірге қауіпті емес. Ол Conchoderma auritum түрлі көкбауыр балдырының иесі болып табылады, ал бір немесе бірнеше паразиттік Phyllobothrium cestodes түрлеріне (мүмкін Phyllobothrium delphini) қатысты, бұл түр негізгі немесе соңғы иесі болып табылады. Бұл киттер теңіз сонары мен сейсмикалық белсенділікке осал. Қазіргі уақытта осы түрге қатысты балық аулау қауіптері жоқ. Мезоплодон киттері коммерциялық мақсатта ауланбаса да, адамдардың оларды кейде аулағандығы туралы хабарлар бар. Бұл терең су китіне қатысты негізгі қауіптердің бірі – балық аулау құралдарына ілігіп, жарақаттануы немесе өлуі. IUCN мәліметінше, бұл түрдің кейбір балық аулау құралдарына, мысалы, ірі пелагикалық балық түрлерін аулауға қолданылатын терең су желілі торларға ілігу мүмкіндігі бар. Пластик те Перриннің тұмсықты киттеріне қауіпті, себебі ол жағаға шыққан киттердің асқазан ішінде табылған.