Кіріспе

Хайк көлі (амхари: ሐይቅ ሐይቅ) – Эфиопиядағы тұщы сулы көл. Ол Дессидің солтүстігінде, Амхара облысының Дебуб Воло аймағында орналасқан. Хайк қаласы көлдің батысында жатыр. Хайк көлінің ұзындығы 6,7 км, ені 6 км, ал су бетінің ауданы 23 км². Оның максималды тереңдігі 88 метр, теңіз деңгейінен биіктігі 2030 метрді құрайды. Техуледере ауданындағы екі көлдің бірі болып табылады.

Тарих

Жергілікті аңыз бойынша, көл жүкті әйелдің ханшайымнан зұлымдық көргеніне орай пайда болған. Құдай осы әділетсіздікке қатты ашуланып, қаһарынан әйелді қоршаған жердің бәрін (оның отырған жерінен басқа) суға айналдырып, ханшайымды оның достары мен туыстарымен бірге жойды. Жүкті әйел отырған жер аралға айналды (қазіргі жартыарал), онда Ияс Моа XIII ғасырдың ортасында құрған Истифанос монастыры орналасқан. Ияс Моаның бұрынғы шәкірті Текле Хайманот Шевада Дебра Асбос монастырын (XV ғасырда Дебра Либанос деп қайта аталды) құрды. Текле Хайманот – Эфиопияның оңтүстігіндегі «христиандықтың бес нұры» атанған бес жас діни студенттің бірі болды. Иясус Моа сондай-ақ Екуно Амлақтың Загве әулетін құлатуына қатысып, Соломон әулетін қайта орнатуға көмектесті. Екуно Амлак таққа отырғанда Истифанос шіркеуі Истифанос монастырына айналды. Бұл шіркеу 8-ші ғасырда Аксумит дәуірінде салынған және сол кездегі Амхара провинциясындағы алғашқы шіркеу болды. Дегенмен, оның құрылуына байланысты оқиғалар толыққанды белгілі емес. Кейбір аңыздар бойынша, қазіргі Истифанос монастырының қарсы бетінде, Хайк көлінің ар жағында Амбасальде Аксумит сарайы болған. Имам Ахмад Грагн 1531 жылдың қараша айында осы шіркеуді тонап, өртеп жіберді. Шіркеудің қираған қалдықтары әлі де көрініп тұр, ал аңыз бойынша, сол сарайда тұрған патшалар мен ханзадалар осы шіркеуді салған. Көлді алғаш көрген еуропалық 1520 жылдың 21 қыркүйегінде оның жанынан өткен Франсиско Альварес болды. Ол көлде бегемоттар мен шабақтар бар екенін, ал оның төңірегінде лимон, апельсин және цитрон ағаштары отырғызылғандығын айтқан.