Кіріспе

Қазылар алқасын іріктеу әдісі

Қазылар алқасын іріктеу – бұл көп қадамды процесс, онда үміткерлердің арасынан қазылар алқасы таңдалады. Бірінші қадамда, қиын жағдайларға байланысты үміткерлер іріктеуден шығарылады. Екінші қадамда, қазылар алқасы себептер бойынша, "voir dire" процедурасы арқылы іріктеледі, осылайша соңғы қазылар алқасының мөлшеріне (қажетті орынбасарларымен қоса) және әр тарапқа берілген қатаң шақырулар санына тең үміткерлер тобы қалдырылады. Содан кейін екі тарап қалған үміткерлер тобынан өздерінің қатаң шақыруларын қолданады, әдетте кезекпен. Бұл процедура "көне ортақ құқықтың мұрасымен байланысты". Сарапшылар қазылар алқасын іріктеудің ("іріктеу және алмастыру") әдісіне қарағанда келесі (және басқа) артықшылықтарын ұсынды:
Ол балама әдіске қарағанда кем бейтарап қазылар алқасын құруға қабілетті;
Адвокаттар алқада кімдер қалатынын толық білгендіктен, қатаң шақыруларды пайдаланудан тартынбауға себеп жоқ;
"Бэтсон бұзушылығы" туралы шағымды түзету оңайырақ, өйткені сот пен адвокаттар барлық іріктеуден шығарылғандарды көре алады және кез келген қазылар алқасы мүшесі босатылмас бұрын шешім қабылдауға болады.

Баламалы пайдалану

Ескі қолданыста, және әлі де кейбір юрисдикцияларда "соққы жюриі" дегені – істің фактілерін бағалауға қабілетті, арнайы біліктілігі бар ер адамдардан жюри тобын құруды білдіреді. Бұл ереже 19-шы ғасырдың соңында АҚШ-та ақыл-есті жоғалғандардың істерінде жиі қолданылды. Бұл практика көбінесе "арнайы жюри" деп аталады. Ол 18-шы ғасырда Англияда қолданылған терминологиядан туындаған.

Америка Құрама Штаттары

Бұл әдіс АҚШ-тың көптеген штаттарында қолданылуы мүмкін. Кейбір штаттарда ол қылмыстық және азаматтық істердің екеуі үшін де, ал басқа штаттарда тек олардың біреуі үшін де қолданылуы мүмкін. Кем дегенде Вашингтон штатында қазылар алқасын таңдаудың стандартты әдісі осы. АҚШ-тың кейбір апелляциялық соттары, бұл әдіс соңғы қазылар алқасын қалыптастыруға, көбінесе қолданылатын "кезеңдік" (сонымен қатар "жою және алмастыру" немесе "қазылар алқасы") әдісіне қарағанда, көбірек мүмкіндік береді деп шешті. Онда сотқа шақырылған қазыларға ғана наразылық білдірілуі мүмкін, ал алмастырылатын адам туралы ешқандай ақпарат болмайды. Бұл жүйені, заңмен рұқсат етілген жағдайда, адам өлтіру ісінде қолдану АҚШ Жоғарғы Соты Браун мен Нью-Джерси штаты арасындағы істе конституциялық деп танылды. Кейбір әдістерде, бас тартқан наразылықтарды қазылар тізімінен соңғы мүшені алып тастау арқылы шешеді. Дискриминациялық істерде бұл нақты сол қазыны жоюмен теңестіріледі. Осының салдарынан, бас тартқан наразылықтарды шешудің қазіргі таңдағы әдісі – қарсы тарапқа наразылықтарын аяқтауға мүмкіндік беру, содан кейін қажетті санды алу үшін қазыларды кездейсоқ түрде жою.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияда арнайы қазылар алқасы қолданыстан шығып, енді пайдаланылмайды. Қазылар алқасының құрамына сарапшыларды іріктеу арқылы қажетті сараптаманы қамтамасыз ету қажеттілігі сарапшы куәгерлердің, судьяға кеңесші сарапшылардың және әкімшілік трибуналдардың енгізілуімен жойылды. 1961 жылы таратылғанға дейін, ағылшын ортақ құқығынан алынған "de medietate linguae" қазылар алқасы маорилерге қарсы қылмыстық істерде қолданылған. Бұл, сол кездегі заңнамаға сәйкес, қазылар алқасының шешімін жоққа шығарудың бір мысалы еді.