Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Упсала, Швециядағы төбе
Tumulus in Uppsala, Sweden
Хога үйіндісі (Hågahögen) немесе Король Бьёрн төбесі (Kung Björns hög) – Швецияның Упсала қаласының батыс жағында орналасқан үлкен скандинавиялық қола дәуіріне қатысты төбе. Бұл скандинавиялық қола дәуірінен қалған ең әсем ескерткіштердің бірі. Скандинавиядағы қола дәуірінен табылған ең алтынға толы қабір осы.
The Håga mound (Hågahögen) or King Björn's Mound (Kung Björns hög) is a large Nordic Bronze Age tumulus in the western outskirts of Uppsala, Sweden. It is one of the most magnificent remains from the Nordic Bronze Age. It is Scandinavia's most gold rich bronze age grave ever found.
Хагахоген
Хагахоген үйіндісі шамамен 7 метр биіктікте және 45 метр енде. Ол шамамен б.з.д. 1000 жылы теңіздің тар шығанағының жағасында салынған. (Мұз дәуірінен кейін жердің постглациальды көтерілуіне байланысты жер үнемі көтеріліп келеді). Үйінді тас қабірдің үстіне төселген шөптен тұрғызылған. Ал қабірдің ішінде іші қуыс еменнен жасалған табыт болған. Табыттың ішінде бойы аласа адамның күл сүйектері сақталған. Жерлеу кезінде адам құрбандығы болған болуы мүмкін, мұны адам сүйектерінен, олардың сүйек қабырғасы алынып тасталғанынан көруге болады. Табыттың ішінде қымбат бағалы, жақсы сақталған қола заттар болған, мысалы, қола дәуіріне тән қылыш, қырықпаш, екі брошь, көптеген қалың алтын жалатылған түймелер, екі қысқыш және басқа да қола бұйымдар. Олардың барлығы Зеландиядағы бір шеберханадан шыққан болуы мүмкін. 1902–1903 жылдары Оскар Альмгрен болашақ король Густав VI Адольфпен бірге үйіндіні қазды. Қола дәуіріне жататын қоныста шағын қазба жұмыстары ғана жүргізілді, бірақ аймақта тастан жасалған бірнеше үйдің негіздері табылды. Хагахогеннен табылған заттар Стокгольмдегі Остермальмдағы Нарвавагенде орналасқан Швеция Ұлттық Көнеліктер Мұражайында (Historiska museet) сақталған. 1986 жылдың ақпанында Швеция Ұлттық Көнеліктер Мұражайында ұрлық орын алды. Мұражайдың өнер туындыларының бірі – 1902–1903 жылдары Хагахогеннен табылған қола дәуіріне жататын алтын жалатылған брошь ұрланды. Оның бір бөлігі бірнеше айдан кейін, қар ерігеннен соң мұражайдың басты кіреберісінің сыртынан табылды.
Hågahögen mound is approximately 7 metres high and 45 metres across. It was constructed circa 1000 B. C. by the shore of a narrow inlet of the sea. (The land has been continually rising since the Ice Age due to post glacial rebound). The mound was built of turfs that had been laid on top of a cairn. The cairn, in turn, was built on top of a wooden chamber containing a hollow oak coffin. Within the coffin are the cremated remains of a short man. During the burial there had probably been human sacrifice, the evidence for which is human bones from which the marrow had been removed. The coffin contained rich unburnt bronze objects such as a Bronze age sword, a razor, two brooches, a number of thickly gilded buttons, two pincers and various other bronze objects. They may all come from the same workshop in Zealand. The mound was excavated 1902–1903 by Oscar Almgren together with the future king Gustaf VI Adolf. Only minor excavations have been done in the Bronze Age settlement but the area contains several house foundations in stone. The findings from Hågahögen were stored in the Swedish Museum of National Antiquities (Historiska museet) on Narvavägen in Östermalm in Stockholm. In February 1986 a theft was committed in the Swedish Museum of National Antiquities. One of the museum's art objects, the Bronze Age spectacle shaped gilt brooch found in 1902–03 at Hågahögen, was stolen. Parts of it were found outside the museum's main entrance some months later after snow had melted.
Этимология
Хага деген жер аты "биік қоршау" дегенді білдіреді. Ол «Гервар сагасында» Хауги (ескі норвег тіліндегі «хаугр» сөзі дөң, қоршау немесе төбе мағынасын білдіреді) деп еске алынады. «Бьёрнның қоршауы» деген атау швед патшасы Бьёрн Хаугиден (Бьёрн қоршауда) шыққан, ол Хагадағы патшалық резиденцияда (Уппсала өді) тұратын, ал оның інісі және бірге билеген Ануд Уппсале ескі Уппсалада тұратын. Кейін патша мен қоршау арасындағы байланыс өзгерді: қоршау патшаның атымен аталды, себебі патша бұрын қоршаудан өзінің лақап атын алған еді.
The place name Håga means the "tall mound". It is mentioned in the Hervarar saga as Haugi (from the Old Norse haugr meaning knoll, mound or a hill). The name Björn's mound is from the Swedish king Björn at Haugi (Björn at the mound), who used to live at the royal estate (see Uppsala öd) of Håga, while his brother and co king Anund Uppsale resided at Old Uppsala. The connection between the king and the mound was later reversed: the mound was named after the king, as the king had previously received his cognomen from the mound.
Басқа дереккөздер
Алмгрен, О. (1905) Кунг Бьёрнс хогы және Хага маңындағы басқа да ескерткіштер (KVHAA Monografi nr 1. Стокгольм)
Almgren, O. (1905) Kung Björns hög och andra fornlämningar vid Håga (KVHAA Monografi nr 1. Stockholm)