Сент-Луис тарихындағы еврейлер: 1807 жылдан бастау алады. Миссури штатындағы ең ірі еврей қауымдастығы, неміс және шығыс еуропалық иммигранттар тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жоқ, Сент-Луистегі еврейлердің тарихы кем дегенде 1807 жылға дейін жетеді. Сент-Луис Миссури штатындағы ең ірі еврей халқына ие және Миссури штатының ең үлкен қалалық аймағы болып табылады. Бүгінгі еврей қауымының көп бөлігі XIX ғасырдың басында Германиядан көшіп келген еврейлердің ұрпақтарынан, ал кейінірек Шығыс Еуропадан келген еврейлерден құралған.
none
The history of Jews in St Louis goes back to at least 1807. St. Louis has the largest Jewish population in Missouri and is the largest urban area in the state of Missouri. Today's Jewish community is primarily composed of the descendants of Jews who immigrated from Germany in the first few decades of the 19th century, as well as Jews who came from Eastern Europe slightly later.
Сент-Луистің ертедегі еврей тарихы
Көбінесе Сент-Луистің алғашқы яһудиі деп Вольф Блох есептеледі, ол Богемияның Швихау қаласының тумасы және 1816 жылы онда қоныстанғаны хабарланады. Сент-Луисте еврейдің қоныстанғаны туралы ең ерте дерек – Пенсильваниядан келген Джозеф Филипсонға қатысты. Ол 1807 жылдың қыс айларында Сент-Луиске келді. 1807 жылдың 13 желтоқсанында 34 жастағы Джозеф өзінің жалпы тауар сататын дүкенін ашып, Сент-Луисте тұрақты қоныс тепті. Джозеф Сент-Луисте қоныстанған алғашқы еврей саудагері ғана емес, сонымен қатар Сент-Луисте тұрақты дүкен ашқан алғашқы американдық саудагер болды. 1808 жылы Джозефтің інісі Джейкоб Сент-Луиске келіп, жеке дүкен ашты. Олардың үшінші ағасы Саймон Филадельфияда қалды, бірақ кейде Сент-Луиске сапар шегетін. 1816 жылға дейін Филипсондар Сент-Луисте тұратын жалғыз еврейлер болды. Джейкоб шамамен 1858 жылы қайтыс болып, қалалық зиратқа жерленді. [Дереккөз: "Филипсондар"]
Commonly considered the pioneer Jew of St. Louis was Wolf Bloch, a native of Schwihau, Bohemia, who is reported to have settled there in 1816. The earliest evidence of a Jew settling in St. Louis is that of Joseph Philipson from Pennsylvania. He arrived in St. Louis in the early winter of 1807. On December 13, 1807 Joseph, 34 years old, opened his general merchandising store and permanently settled in St. Louis. Joseph was not only the first Jewish merchant to settle in St. Louis, he was also the first American merchant to establish a permanent store in St. Louis. In 1808, Joseph's brother Jacob arrived in St. Louis and established his own store. Their remaining brother Simon remained in Philadelphia, traveling occasionally to St. Louis. Until 1816 the Philipsons were the only Jews known to live in St. Louis. Jacob died about 1858, buried in the City Cemetery. [Source : "The Philipsons"]
Бірінші мәжілісхана
Ерте келгендер діни салттарды сақтамаған және, мүмкін, аралас некелерде тұрғандықтан, өздерінің ерекшеліктерін жоғалтқан болуы мүмкін; себебі, 1836 жылғы еврей жаңа жылына дейін алғашқы діни қызметтер өткізілмеген. Онда он адам Макстің дүкені мен мейрамханасының үстіндегі шағын бөлмені жалға алған (бұл орын қазір Сент-Луис Аркасы орналасқан жер). Келесі жылы осы пионерлер әлі күнге дейін бар болған Біріккен еврей қауымын құрды. Джонатан Сарнаның сөзіне қарағанда, бұл Миссисипи өзенінің батысындағы ең көне синагог. А. Вейгель оның алғашқы президенті болды, ал қызметтер көп жыл бойы Френштаундағы жеке үйлерде өткізілді. Синагог ретінде пайдаланылған алғашқы ғимарат Грин және Вашингтон даңғылдары арасындағы Бесінші көшеде орналасқан. 1855 жылы бұл ұйым жер сатып алып, Локуст және Сент-Чарльз көшелері арасындағы Алтыншы көшеде өз ғибадатханасын салды. Ғимарат 1859 жылдың 17 маусымында Нью-Йорк раввині М.Дж. Рапхаллдың қатысуымен киеленді. 1878 жылдан 1911 жылға дейін раввин Генри Дж. Мессинг раввин қызметін атқарды. Б’най-Эл қауымы 1852 жылы құрылды және 1855 жылы Алтыншы және Серре көшелеріндегі өз ғибадатханасына көшті. «Еврей дауысы» газетінің редакторы раввин Мориц Шпиц шамамен 1880-1920 жылдар аралығында оның мінберінің иесі болды. 1866 жылы Шааре Эмет қауымы 17-ші және Пайн көшелерінде құрылды, оның рухани жетекшісі раввин С.Х. Сонненшайн, ал бірінші президенті Александр Сусс болды. Раввиндер Джеймс М. Беннетт және Андреа Голдштейн қазіргі дін қызметкерлері. 1886 жылы бірқатар мүшелер қанағаттанбағандықтан бірігіп, раввин Сонненшайнмен бірге Исаак Шваб президенттігімен Израиль қауымын құрды. Раввин Эми Федер және раввин Майкл Альпер қазіргі рухани кеңесшілер. Сонымен қатар, қалада алты ресми түрде ұйымдастырылған православиелік қауым бар.
The early arrivals were not religiously observant and probably intermarried and in this way may have lost their identity; for it was not until the Jewish New Year of 1836 that the first religious services were held, when ten men rented a little room over Max's Grocery and Restaurant, on the corner of Second and Spruce Streets (now occupied by the St. Louis Arch Grounds). The next year these pioneers organized the United Hebrew Congregation, which is still in existence. According to Jonathan Sarna, it is the oldest synagogue west of the Mississippi River. A. Weigel was its first president; and services were held for many years at a private house in Frenchtown. The first building used as a synagogue was located on Fifth Street between Green and Washington Avenues. In 1855 this organization bought a site and erected its own temple on Sixth Street between Locust and St. Charles streets. The building was consecrated on June 17, 1859, with Rabbi M. J. Raphall of New York officiating. The rabbinate was held by Rabbi Henry J. Messing from 1878 to 1911. The B'nai El congregation was organized in 1852, and moved into its own house of worship at Sixth and Cerre streets in 1855. Rabbi Moritz Spitz, editor of The Jewish Voice, was the occupant of its pulpit in from approximately 1880–1920. In 1866 Congregation Shaare Emeth was organized on 17th and Pine, with Rabbi S. H. Sonnenschein as its spiritual leader, and Alexander Suss as its first president. Rabbis James M. Bennett and Andrea Goldstein are the present clergy. In 1886 a number of the members, being dissatisfied, banded together, and with Rabbi Sonnenschein organized Congregation Temple Israel, with Isaac Schwab as president. Rabbi Amy Feder and Rabbi Michael Alper are the present spiritual advisers. There are also six regularly organized Orthodox congregations in the city.
Зираттар
1844 жылы А.Ж. Латц Пратт даңғылында зират үшін жер сатып алды, ол 1856 жылға дейін пайдаланылды, содан кейін Біріккен еврей қауымы қазіргі Маунт-Олив зираты деп белгілі болған жерді иеленді. Б’най-Эл қауымы алғашқы жерлеу орны ретінде Гравиа жолындағы жер учаскесін пайдаланды, ол қазір кеңейтіліп, Синай тауы зираты деп аталады. Бұл жер 1849 жылы сатып алынған. Кейіннен Мунт-Синай зираты қауымдастығы құрылды және оның ғимараттарының іргетасы 1873 жылдың 22 маусымында салынды, рәсімді Вольфенштейн мен Сонненшайн өткізді. Б’най-Эл, Шааре-Эмет және Храм Израиль қауымдарының мүшелері осы зираттарда жерленуге құқылы.
In 1844 A. J. Latz purchased a lot on Pratte Avenue for a cemetery, which was used until 1856, when the United Hebrew Congregation acquired what is now known as Mount Olive Cemetery. The B'nai El congregation used as its first burial ground a plot of land on Gravois road, now enlarged and known as Mount Sinai Cemetery. This land was purchased in 1849. Later the Mt. Sinai Cemetery Association was formed, and the cornerstone of its chapel was laid June 22, 1873, the Revs. Wolfenstein and Sonnenschein officiating. The members of B'nai El, Shaare Emeth, and Temple Israel congregations are entitled to burial in these grounds.
Біріккен еврейлік көмек қауымдастығы
1871 жылы Чикагодағы өрттен кейін көптеген еврей отбасылары сол қаладан Сент-Луиске көшіп келді; және оларға уақытша көмек қажет болды. Осы кезде Біріккен еврейлік көмек қоғамы құрылды, президенті – Б. Сингер, вице-президенті – раввин С. Вольфенштейн (кейін Кливленд жетімдер үйінің директоры). 1897 жылға дейін, алғашқы бірігуге дейін, уақыт өте келе көптеген қайырымдылық ұйымдары пайда болды. Біріккен еврейлік көмек қоғамы, Жеке қызмет көрсетуші әйелдер қауымдастығы, «Сион» әйелдер қоғамы және еврей әйелдер тігіншілер қоғамы тиімді жұмыс істеу үшін «Бірлескен еврей қайырымдылықтары» деген атпен бірікті, президенті – Моисей Фрейли. 1879 жылы раввин Х.Дж. Мессинг құрған, еврей тарихы мен дінінен балаларға сабақ беретін Еврей еркін және өндірістік мектебі қоғамының президенті – Дж.Б. Гринсфелдер болды; ал бірнеше жылдан кейін профессор В. Дойч иммигранттарға арналған Еврей Альянсы кешкі мектебін ашты, оған Элиас Майклс төрағалық етті. Қарлығалар мен сырқаттанғандарға арналған үй 1882 жылы Б. Хайзингер басшылығымен құрылды. 1905 жылы ол өзінің ғимаратына ие болды және шамамен елу тұрғынмен қамтамасыз етті.
After the Chicago fire in 1871 many Jewish families removed from that city to St. Louis; and these required temporary assistance. It was then that the United Hebrew Relief Association was inaugurated, with B. Singer as president, and Rabbi S. Wolfenstein (later superintendent of the Cleveland Orphan Asylum) as vice president. Numerous charitable organizations sprang up from time to time until 1897, when the first consolidation was effected. The United Hebrew Relief Association, the Sisterhood of Personal Service, the Ladies' Zion Society, and the Hebrew Ladies' Sewing Society combined, with a view to more effective work, under the name "United Jewish Charities," with Moses Fraley as president. The Hebrew Free and Industrial School Society, an organization for the instruction of children in Jewish history and religion, was founded by Rabbi H. J. Messing in 1879, with J. B. Greensfelder as president; and the Jewish Alliance Night School for immigrants was established a few years later by Prof. W. Deutsch, and was presided over by Elias Michaels. The Home for Aged and Infirm Israelites was founded in 1882, with B. Hysinger at its head. In 1905, it owned the property which it occupied, and provided for about fifty residents.
Еврей ауруханасы
Біріккен еврей қайырымдылық ұйымдары 1898 жылы қаржыға мұқтаж болғандықтан, арнайы комитеттің басшылығымен Экспозициялық ғимараттың Колизейінде бір апталық үлкен жәрмеңке ұйымдастырылды. Нәтижесінде қайырымдылық ұйымдары 37 000 доллар алды, оның жартысы көмек қорына жұмсалды, ал қалғаны Сент-Луис қаласының еврей қайырымдылық және білім беру ұйымдары пайдаланатын ғимаратты салуға бағытталды. Бұл ғимараттың құқығы Біріккен еврей қайырымдылық және білім беру қауымдастығына тиесілі, ал оның алғашқы президенті Элиас Майклз болды. Кедейлерге арналған аурухананың қажеттілігін сезінген Сент-Луис яһудилері 100 000 долларлық қор жинады, ол 1900 жылы құрылған және Аугуст Франк басқарған Сент-Луис еврей ауруханасына берілді. 1927 жылы аурухана Forest Park саябағының шығыс жағына көшірілді. Ол Делмар бульвары, 5414 нөмірде орналасқан. Бұл оны Барнс ауруханасынан екі блок қашықтықта қалдырды, ал 1996 жылы екі аурухана бірігіп, Барнс еврей ауруханасын құрды. Қазір бұл Миссури штатындағы ең ірі аурухана. 1901 жылы қаланың бірнеше қайырымдылық және білім беру мекемелеріне қызығушылық танытқан және күшті одақ арқылы көбірек жұмыс істеуге және үлкен қаржылай көмек алуға болатынына сенген яһудилер арасында бірігуге ұмтылыс күшейді. Осыған байланысты 1901 жылдың 7 қарашасында Колумбия клубында 100 адамнан тұратын комитет жиналды және Еврей қайырымдылық және білім беру одағын құру туралы шешім қабылданды, оның президенті Мозес Фралей болды. Сент-Луис яһудилері жыл сайын оның қазынасына 42 000 доллардан астам төлейді, ол келесі ұйымдарға бөлінеді: Біріккен еврей қайырымдылық ұйымдары, еврей ауруханасы, қарттар мен мүгедектерге арналған үй, еврей еркін және өндірістік мектеп қоғамы және еврей альянсы кешкі мектеп қоғамы. Сонымен қатар, жыл сайын Кливлендтегі жетімдер үйіне және Денвердегі туберкулез ауруханасына да қаржы бөлінеді. 1885 жылы Сент-Луисте еврей қайырымдылық ұйымдарының бірінші ұлттық конференциясы өтті, оның президенті Маркус Бернхаймер, ал хатшысы Альберт Арнштейн болды.
The United Jewish Charities being in need of funds in 1898, a large fair was held for one week in the Coliseum of the Exposition Building, under the auspices of a special committee presided over by Julius Lesser, with the result that the Charities received the sum of $37,000, one half of which was appropriated toward the relief fund, while the remainder was used for erecting a building to be used by the Jewish charitable and educational bodies of St. Louis. The title to this building is vested in the United Jewish Charitable and Educational Associations, the first president of which is Elias Michaels. Realizing the need of a hospital for the poor, the Jews of St. Louis contributed a fund of $100,000, which was paid to The Jewish Hospital of St. Louis, incorporated in 1900, and presided over by August Frank. The hospital was moved to the eastern edge of Forest Park in 1927. It was located at 5414 Delmar Boulevard. This placed it within two blocks of Barnes Hospital, and in 1996 the two hospitals merged to become Barnes Jewish Hospital. This is now the largest hospital in Missouri. The spirit of consolidation which was prevalent during the year 1901 affected those Jews who were interested in the several charitable and educational institutions of the city, and who believed that by a stronger union more work could be accomplished and larger contributions secured. Accordingly, on November 7, 1901, a committee of 100 persons assembled at the Columbian Club, and it was decided to organize the Jewish Charitable and Educational Union, with Moses Fraley as president. Over $42,000 a year is paid into its treasury by the Jews of St. Louis and distributed among the following constituent societies: the United Jewish Charities, Jewish Hospital, Home for Aged and Infirm Israelites, Hebrew Free and Industrial School Society, and Jewish Alliance Night School Society. Annual appropriations are made also for the Cleveland Orphan Asylum and for the Hospital for Consumptives at Denver. The first national Conference of Jewish Charities was held at St. Louis in 1885, with Marcus Bernheimer as president and Albert Arnstein as secretary.
Газеттер мен білім беру мекемелері
Сент-Луисте 1905 жылы екі еврей газеті болды. «Еврей дауысы», «Еврей трибунасының» мұрагері, 1876 жылы Годлов, Фридман және Вольфнерлер құрған. Пасторлар С.Х. Сонненшайн мен Мориц Шпиц кейіннен газеттің бірлескен иелері болды, ал кейіннен оны соңғысы редакциялап, иеленді. 1901 жылы А. Розенталь меншігінде және редакторы болған «Заманауи көзқарас» алғаш рет жарық көрді. Бірнеше жылдан кейін Сент-Луис YMHA-ға айналған Еврей жас әдебиетшілер қауымдастығы 1877 жылы Ж.Б. Гринсфелдер президенттігімен құрылды. Бұл ұйым 1878 жылы Оңтүстік штаттарда сары қызылшаның таралуына байланысты Сент-Луиске келген босқындарға қаржы жинау және тарату үшін комиссия құрды. Бенджамин Альтхаймер осы комиссияның төрағасы болды. YMHA бірнеше жыл бойы әдеби және әлеуметтік жұмысын жүргізіп, бірте-бірте тарап кетті. 1896 жылы ол қайта ұйымдастырылды, жаңа президенті А. Розенталь болды және 1905 жылы 600 мүшесі болды. Қайта ұйымдастырылған қауымдастық 1900 жылы румын босқындарына көмек көрсетуде жетекшілік етті. «Пионер әйелдер әдеби қоғамы» елдегі осы сияқты ең көне ұйым болып есептеледі, ол 1877 жылы жұмысын бастады. Оның алғашқы президенті – А. Франк ханым. Сент-Луис яһудилері қаланың игілігімен толыққандай байланысты. Исаак Шваб, Джонатан Райс, Джейкоб Дж. Вертхаймер, Элиас Майклс, Натан Франк және Чарльз А. Стикс Луизиананы сатып алу көрмесі компаниясы директорлар кеңесінің мүшелері болды, олардың қолдауымен 1904 жылы Сент-Луисте Дүниежүзілік көрме өтті. Сент-Луис қауымында құрметті және сенімді лауазымдарды атқарған және қаланың түрлі биржаларында белгілі болған яһудилердің арасында: Конгреске қаланың өкілі болған, «Сент-Луис Стар» газетінің иесі Натан Франк; Райондық сот судьясы Мозес Н. Сейл; Қалалық кеңестің бұрынғы мүшелері Альберт Арнштейн және Мозес Фрейли; Қалалық кірістерді жинаушы Мейер Розенблатт; Сайлау комиссиясы мүшесі Луис Ало; Мектеп кеңесінің мүшесі және бір кездегі Меркантил клубының президенті Элиас Майклс; Меркантильдер биржасының бұрынғы президенті Маркус Бернхаймер және Мақта биржасында сол лауазымды атқарған Джейкоб Д. Голдман. 1905 жылы Сент-Луистегі яһудилердің саны шамамен 40 000-ға жетті, ал жалпы халық саны шамамен 575 000 болды. Бүгінде Сент-Луис аймағындағы яһуди халқының саны шамамен 60 000-нан асып, 3 000 000 адам тұратын астаналық аймақта қоныстанған. Сент-Луис округі, Миссури штаты, Миссури штатындағы еврей қауымының басым бөлігін қамтиды. Сент-Луис округі халқының 7%-ы яһудилерді құрайды. Сент-Луисте синагогтар мен қоғамдық ұйымдар, соның ішінде Рор еврей оқу институты белсенді қызмет етеді.
St. Louis had two Jewish papers in 1905. The Jewish Voice, successor to The Jewish Tribune, was founded in 1876 by Godlove, Friedman, and Wolfner. The Revs. S. H. Sonnenschein and Moritz Spitz later became joint owners of the paper, which wa eventually edited and owned by the latter. In 1901 The Modern View, owned and edited by A. Rosenthal, made its first appearance. The Hebrew Young Men's Literary Association, which in a few years became the YMHA of St. Louis, began its existence in 1877, with J. B. Greensfelder as president. This organization in 1878 appointed a committee to solicit funds and distribute them among those refugees who were coming to St. Louis on account of the spread of yellow fever in the Southern States. Benjamin Altheimer was chairman of this committee. The YMHA maintained its literary and social work for a number of years, but it gradually passed out of existence. In 1896 it was reorganized, with A. Rosenthal as its new president; as of 1905 it had 600 members. The reorganized association took the lead in providing aid for the Romanian refugees in 1900. The Pioneers Ladies' Literary Society is the oldest organization of its kind in the country, having begun its work in 1877. Mrs. August Frank was its first president. The Jews of St. Louis are fully identified with the welfare of the city. Isaac Schwab, Jonathan Rice, Jacob J. Wertheimer, Elias Michaels, Nathan Frank, and Charles A. Stix were members of the board of directors of the Louisiana Purchase Exposition Company, under whose auspices the World's Fair was held in St. Louis during the year 1904. Among the Jews of St. Louis who have held positions of honor and trust in the community and have been prominent in the different public exchanges of the city may be mentioned: Nathan Frank, owner of the St. Louis Star, a daily newspaper, who represented the city in Congress; Moses N. Sale, a judge of the Circuit Court; Albert Arnstein and Moses Fraley, former members of the city council; Meyer Rosenblatt, who served as collector of revenue for the city; Louis Aloe, a member of the board of election commissioners; Elias Michaels, a member of the school board, and at one time president of the Mercantile Club; Marcus Bernheimer, a former president of the Merchants' Exchange; and Jacob D. Goldman, who has held the same office in the Cotton Exchange. By 1905 the Jews of St. Louis numbered about 40,000 in a total population of about 575,000. Today's Jewish population in the St. Louis area exceeds 60,000 in a metropolitan population of about 3,000,000 people. St. Louis County, MO holds nearly all of Missouri's Jewish community. 7% of St. Louis County's population is Jewish. Synagogues and community organizations including The Rohr Jewish Learning Institute are active in St. Louis.