Кіріспе

Саентология халық мәдениетінде түрлі медиа форматтарында, оның ішінде көркем әдебиет, кино, музыка, теледидар және театрларда кездеседі. 1960 жылдары жазушы Уильям С. Берроуз Саентология туралы көркем әңгімелер мен ғылыми еңбектер жазды. Оның "Алидің күлкісі/Жылаңаш Саентология" кітабында бұл тақырып тікелей талданды. 2000 жылғы "Жер шайқасы" фильмі Л. Рон Хаббардтың романы негізінде түсірілді. Музыканттар мен драматургтар өздерінің кейбір туындыларында Саентологияға сілтеме жасады, ал кейбіреулері оны сынға алды, біреуі оң пікірде болды. Фрэнк Заппаның 1979 жылғы концептуалды альбомы/рок-операсы "Джоның гаражы" "A Token of My Extreme" әнінде Саентологияны пародиялайды. Саентолог Чик Кореа өз жұмысында Саентологияға сілтеме жасады, ал оның екі альбомы Л. Рон Хаббардтың романдарынан шабыттанды. Металл-тобы Tool-дың вокалисі Мейнард Джеймс Кинан Саентологияны сынады, ал 1996 жылғы "Ænema" әнінде Л. Рон Хаббардқа қарсы пікір білдірді. 2003 жылы Бродвейден тыс қойылған "А Very Merry Unauthorized Children's Scientology Pageant" мюзиклінде Саентология және оның негізін қалаушы Л. Рон Хаббардтың өмірі жарылқады. Пьеса Хаббардтың өмірі мен шіркеу тарихын әжуалай көрсетіп, 2004 жылы Оби сыйлығын жеңіп алды. Саентология туралы ойдан шығарылған телешоуларда, комедияларда, мультфильмдерде және драмаларда айтылды. 2005 жылғы "South Park" эпизоды "Trapped in the Closet" Саентологиямен айналысып, Ксену туралы әңгімеледі. Бұл эпизод Исаак Хейздің кетуіне және эпизодтың бастапқыда қайта көрсетілмеуіне байланысты көптеген дауларға себеп болды. "Nip/Tuck" телесериалының төртінші маусымында Кимбер мен Мэтт кейіпкерлері Саентология шіркеуіне қосылады. "Nip/Tuck" сериалында Xenu туралы оқиға және депрограммалау мәселелері талданды. "Boston Legal" сериалының үшінші маусымында Алан Шор кейіпкері Саентологты жұмыстан шығарғаны үшін сотталған жұмыс берушіні қорғауға көмектеседі. Эпизод қызметкердің ерекше сенімдерін және діни экстремизм туралы пікірталасты көрсетеді, бірақ Шор клиенті үшін істі жеңіп шығады. "Old Harry's Game" радио комедиясында Шайтан Саентологияны өзі ойлап тапқанын мәлімдейді.

Көркем әдебиет

Уильям С. Берроуз, қысқа ғана уақыт Саентологиямен айналысқан, 1960 жылдардың аяғында оның жайлы көп жазды, кейбір терминологиясын көркем шығармаларына енгізіп, сондай-ақ оның жайлы ғылыми емес эсселер жазды. Бірақ, соңында ол 1970 жылы Лос-Анджелес еркін баспасөзінің редакциялық мақаласында Саентологиядан бас тартып, оны ашық түрде мойын бұрды. Берроуздың "Алидің күлкісі/Жылаңаш Саентология" атты еңбегі Дианетика және Л. Рон Хаббардқа қатысты көптеген жазбаларды қамтиды. "Freakout операциясы", сондай-ақ "PC Freakout операциясы" деп те аталады, Саентология шіркеуінің автор Паулет Куперді түрмеге қамауға немесе психиатриялық клиникаға жатқызуға бағытталған құпия жоспарының аты еді. 1976 жылы шіркеу ұйымдастырған сот процестері мен жасырын мазалаулардан кейін жүзеге асырылған бұл жоспар, Купердің шіркеуге қауіп төндіретінін жою және 1971 жылы жарық көрген оның өткір сынға толы "Саентологияның дау-дамасы" кітабына кек қайтару мақсатында жасалды. Автор Уильям Гибсонның "Зиро графы" атты киберпанк романының ғылыми-фантастикалық әлемінде кейіпкердің туысының бірі Саентолог екені айтылады. Л. Рон Хаббард (жай ғана "Хаббард" деп аталады) сонымен қатар, біреудің төсегінің үстінде пайда болатын голограмманың нұсқасы ретінде айтылады, тағы бір нұсқа – Құдай ана Мәриям.

Фильм

1999 жылғы "Боуфингер" фильміне жазылған сын-пікірлерде кейбір сыншылар "MindHead" ойдан шығарылған ұйымын Саентология шіркеуімен салыстырды. Фильмде продюсер Бобби Боуфингер, оның рөлін Стив Мартин сомдады, актер Кит Рамзимен қиындықтарға тап болады, ал оның рөлін Эдди Мерфи ойнайды. Пол Клинтон CNN онлайн-басылымында былай деп жазады: "'Боуфингер' Голливуд, кино, жұлдыздар және тіпті Саентология шіркеуі туралы әжуалық пародия ретінде қарастырылуы мүмкін. Бірақ Мартин мүмкін емес армандармен келген сырттан келгендер тобы туралы әдемі очерк жазды". Эндрю О'Хейр Salon журналында: "'Боуфингердің' көп бөлігі фильм жасаушылардың Киттің күшейе түскен паранойясына толы іздеуіне арналған, ол 'MindHead' деп аталатын Саентологияға ұқсас ұйымның құшағына қашады (олардың ұраны: 'Күш арқылы шындық')." The Denver Post газеті Кит Рамзи кейіпкерін "кез келген жақсы жұлдыз сияқты, көңілсіз, параноик және лақ ететін, сонымен қатар Саентология сияқты діннің жақтасы" деп сипаттайды. San Francisco Chronicle газетіндегі шолуда Уэсли Моррис Рамзидің ұйымын "Мартиннің MENSA-мен болған мәселесінен туындаған MindHead деп аталатын саентология сектасы" деп сипаттайды. Albuquerque Journal MindHead ұйымын "Саентологияға ең жұмсақ, бірақ қызықты сын" деп, ал Fort Worth Star Telegram оны "Саентологияның жұмсақ пародиасы ретінде көрінетін ұйым" деп сипаттайды. Кейбір сыншылар 2000 жылғы "Bless the Child" фильмін Саентологияны мазақтап көрсету деп түсіндірді, себебі фильмдегі "Жаңа таң" сектасы Саентологияның символдары мен риторикасын қайталайды. Келесі жылы, 2001 жылы "The Profit" фильмі Саентология мен Л. Рон Хаббардты пародиалайды. Пол Томас Андерсонның 2012 жылғы "Мастер" фильмінде Саентологияға ұқсас көптеген ерекшеліктері бар "Сүбебеге" деп аталатын діни ұйым бейнеленген. Сонымен қатар, Филип Сеймур Хоффман сомдаған Ланкастер Додд кейіпкері Саентологияның негізін қалаушы Л. Рон Хаббардқа физикалық ұқсастығы бар. Саентологияға ұқсас жаңа діни қозғалыстарды көрсететін тағы екі фильм – "Schizopolis" және "The L. A. Complex".

Музыка

Фрэнк Заппаның 1979 жылғы концептуалды альбомы / рок-операсы «Джоның гаражы» «A Token of My Extreme» әнінде Саентологияны пародиялайды. Заппа «L. Ron Hoover» және «Appliantology» сияқты терминдерді қолданады, басты кейіпкер «Джоға» өзінің жасырын құрылғыға құмарлығын қанағаттандыру үшін «жабық бөлмеге кіруі керек» дейді. Гари Нуман 1980-ші жылдары «Мен! Сенен үзіліп кетемін», «Шет елдіктерге дұға ету» және «Тек төмендеу» сияқты Саентологияға сілтемелер жасайтын танымал әндер шығарды, оларға Уильям С. Берроуздың Саентологияға негізделген жазбалары тікелей әсер еткен. Прогрессивті метал тобы Tool Саентологияны сынады. 1993 жылы «Undertow» атты алғашқы толық альбомын шығарғаннан кейін, топ жаңа жұмысын насихаттау үшін гастрольдік сапарға шықты. 1993 жылдың мамыр айында Tool Голливудтағы Garden Pavilion-да өнер көрсетуге жоспарланған, бірақ соңғы сәтте Garden Pavilion-ның Саентология шіркеуіне тиесілі екенін білді, бұл топтың «адамның адам ретінде дамуына кедергі келтіретін сенім жүйесін бағынуға болмайды» деген этикалық қағидаларына қайшы келді деп ойлады. Топтың вокалисі Мейнард Джеймс Кинан «шоудың көп бөлігін көрермендерге қой сияқты маңыраю арқылы өткізгенін» еске алды. Скот Шалин «Bay Area Music» журналында былай деп жазды: «Әндер арасында Кинан алдымен Л. Ронның адал ізбасарлары төлеген жасыл алаңға, содан кейін өз көрермендерінің көздеріне қарап, қой сияқты микрофонға маңырады. «Бээээ! Бээээ!» деп айқайлады әнші. Tool-дың «Ænema» әнінің мәтінінде: «Л. Рон Хаббардты, оның барлық клондарын қарға!» деген сөздер бар.

Теледидар

Selfosophy деп аталатын, Саентологияға ұқсас ұйым, 1997 жылғы 21 қарашада Fox телеарнасында көрсетілген "Миллениум" сериалының екінші маусымындағы "Жозе Чангтың соңғы күнді қорғауы" атты эпизодтың орталық бөлігі болды. Selfosophy идеясын бір кезде психиатриялық ауруханада жатқан ғылыми-фантастика жазушысы жасаған. USA Today газетінің Матт Рауш жазғанынша, эпизод "Симпсон мультфильмдерінің тығыздығымен жазылған. Күлгенше айқайлайсыз, немесе айқайлағанша күлесіз". Майкл Патрик Салливан Underground Online/UGO сайтына жазған хатында: "Бір жарым жыл бойы апат пен қайғы туралы әңгімелерден кейін, тоқсандардың ең таңғажайып теледидар жазушыларының бірі Дарин Морганға "Миллениум" туралы өзінің көзқарасын білдіруге рұқсат берілді, ал Фрэнк пен автор Жозе Чанг оларды Selfosophy (Саентология деп оқылады) деп аталатын жалған діннің әлеміне терең бойлап зерттейтін кісі өлтірулерді тергеп шықты. "Миллениум" өзін-өзі пародизациялап, көңіл көтереді". 2005 жылы "Саут Парк" сериалының 9-шы маусымындағы "Қаптағанда" эпизодында Стен Саентология шіркеуінің мүшесімен сұхбаттасады. Мүше оған бақытсыз екенін айтады, бірақ шіркеу оған шамалы ақы төлесе көмектесе алады. Кейіннен оған E-метр машинасымен тест жүргізіледі. Ол таңғаларлықтай жоғары ұпай жинайды, бұл мүшелерді оның Л. Рон Хаббардтың жаңа тууы екеніне сендіреді. Келесі күні оған бүкіл Саентология шіркеуі, соның ішінде Том Круз да қарсы шығады. Стен Крузға оның фильмдері "жақсы" екенін, бірақ ол "Наполеон Динамитті ойнаған жігіттен" нашар екенін айтады. Том өзін шкафқа қамап алады. Ол бүкіл эпизод бойында сонда қалады, кейін оған Джон Траволта және Р. Келли қосылады, ол "Қаптағанда" фильміндегідей әнмен сөйлейді. Осы уақытта Стенге Саентологияның жазбаларын аяқтау тапсырылады. Оның басты өзгерістерінің бірі - шіркеуді тегін ету. Бірақ шіркеудің бір жетекшісі оған сөгіс жасайды. Ол бүкіл шіркеуге бұл туралы айтуға тырысады. Шіркеудің әрбір мүшесі оған сотқа шағымданумен қорқытады, соның ішінде Том Круз, Джон Траволта және Р. Келли, олар ақыры шкафтан шықты. 2006 жылы "Nip/Tuck" сериалының төртінші маусымында Кимбер мен Мэтт кейіпкерлері шіркеуге қосылады, бұл оларды prime time телешоудағы тұрақты саентолог кейіпкерлері етеді. Төртінші маусымның соңғы бөлігінде Кимберде Ксенудың өзіне көрініп тұрғаны туралы галлюцинация пайда болады. Саентологияның "технологиясы" мен егжей-тегжейлері қарапайым түрде бейнеленгенімен, шоуда Саентология сюжеті пародия немесе бір реттік уыс ретінде емес, күрделі сюжет ретінде енгізілген. "Dawn Budge" эпизодында Мэтт ата-анасы Саентологиядан кету үшін қысым жасағаннан кейін үйден кетеді. Екі кейіпкер де бесінші маусымда Саентологиядан кетеді. 2015 жылдың сәуірінде "Going Clear: Scientology and the Prison of Belief" кітабы жарық көргеннен кейін, "Saturday Night Live" 1990 жылы Саентологияның "We Stand Tall" атты музыкалық видеосына пародия жасаған "Нейротология шіркеуі" атты музыкалық видеоны көрсетті. "Кіріңкі шоу" сериалының 5-ші маусымында Джереми (Роберт Уэбб ойнады) және Супер Ханс (Мэтт Кинг ойнады) "Жаңа денсаулық орталығына" (Саентологияның жұқа маскировкаланған пародиясы) кіреді. Олардың мақсаты - "жұртты дүрліктіру" немесе жай ғана жылыну. Бірақ бірнеше сағаттан кейін олар барлық мүлкін шіркеуге тапсырып, өздерін қайта атап, мәңгілік келісімге келеді. Марк (Дэвид Митчелл ойнады) Джеремиді табысты түрде депрограммизациялайды және келесі эпизодта Супер Ханс та шіркеуден кетеді. "Филадельфияда әрқашан күн ашық" сериалының тоғызыншы және оныншы маусымдарының екі эпизодында Саентология шіркеуі туралы айтылады. 9-шы маусымдағы "Mac and Dennis Buy a Timeshare" эпизодында Ди (Кейтлин Олсонның рөлін сомдаған) пирамидалық схемаға қосылады, ол e-метрді пародиялайтын және "күнә стрессін" өлшейтін құрылғыны қолданады. 10-шы маусымдағы "Ass Kickers United: Mac and Charlie Join a Cult" эпизодында Саентологияға, сондай-ақ Саентология шіркеуіне негізделген 2012 жылғы "Мастер" фильміне және Кросфиттің сектаға ұқсас тәжірибелерді қолдану туралы мәлімдемелерге қатысты көбірек сілтемелер бар. Эпизодта Деннис (Гленн Хауэртонның рөлін сомдаған) Mac (Роб МакЭлхеннидің рөлін сомдаған) өзінің жұқа минт печеньесін жеуді тоқтату үшін Ass Kickers United деп аталатын фитнес культін бастайды. Ди өз мүшелерін қол еңбегін жасауға мәжбүр ету үшін жеке тесттерді пайдалану туралы айтады және үш "Ас-кикерге" стресс-метрді пайдалану арқылы аудиторлық сессияны өткізеді. "Ас-кикерс Юнайтед" газетінде "Дианетика" журналының мұқабасында көрсетілгенге ұқсас жанартау бейнесі жарияланады. Эпизодта сонымен қатар "Мастер" фильмінен музыка да қолданылады. "Бруклиннің тоғызыншы бөлімі" сериалының 5-ші маусымында Джейк Перальта мен Чарльз Бойл NutriBoom пирамидалық схемасынан кетуге тырысады, ол Саентология шіркеуіне ұқсас көптеген ерекшеліктерге ие. Лидердің аты Дэвид және оның жоғалған әйелі бар (Дэвид пен Шелли Мискавиджге сілтеме жасайды), ол "әрине тірі және бақытты" деп жарияланады. Олар Том Круз сияқты қара полосалы көйлек киген Джей Чандрасекар атты жұлдызды өкілді пайдаланады (Том Круз Саентология туралы сөйлеген аңызға толы видеоға сілтеме жасайды), оны шантаж жасайды. Қауіпсіздік күзетшілері Саентология шіркеуінің күзетшілеріне ұқсас киінеді. Сіздің 85 жылдық келісім шартыңыз бар (Теңіз ұйымының миллиард жылдық келісім шартына сілтеме жасайды), одан тек қол еңбегі арқылы ғана шығуға болады. Олар қарсыластарының өмірін қорқыту, суретке түсіру және жою үшін жеке тергеушіні жібереді (Саентологияның "әділ ойын" саясатына сілтеме жасайды). Олар сіздің аминқышқылдарыңыздың деңгейі тым жоғары немесе тым төмен дейді (Оксфорд қабілетін талдау тестіне сілтеме жасайды, онда барлығына теріс нәтиже беріледі). "BoJack Horseman" сериалының 2-ші маусымының 10-шы эпизодында Саентологияға сілтеме жасалады. Эпизодта Аарон Пол дауыстаған Тодд импровизациялық комедия клубына қосылады. Клуб "секта" деп аталады, ал Уилл Арнетт дауыстаған БоДжек: "Мен сол жылы Саентолог болғанда секталар туралы біраз білдім, себебі сол жылы мен секталар туралы кітап оқыдым" дейді. Бұл Лиза Кудроу дауыстаған Ванданы: "Куәйт, Саентология секта екенін айтасың ба?", - деп сұрауға итермелейді, ал БоДжек: "Жоқ, Саентология секта емес. Импровизация секта. Бұл туралы нақты айтқым келеді - бұл импровизация туралы".

Театр

Саентология шіркеуі мен (жаңа) Культ Аwareness Network ұйымы төңірегіндегі дау 2002 жылы Стивен Адли Гиргистің "Иса "А" әрпінен секірді" атты пьесасында бейнеленген. Ангел кейіпкері Мэри Джейнге, Культ Аwareness Network-ке көмек іздеп қоңырау шалған адамдар телефонның екінші жағында сайентологпен сөйлесетінін айтады. 2003 жылы "А Very Merry Unauthorized Children's Scientology Pageant" атты қойылым жасалды, ол Л. Рон Хаббардтың өмірі мен Саентология шіркеуінің тарихын, сайентологтардың қияли балаларының көзқарасынан баяндайды. Бұл пьеса 2004 жылы Obie Award сыйлығына ие болды.

Бейне ойындар

Өмір сүру қорқынышы жанрындағы Dead Space бейне ойындары сериясы "Unitology" деп аталатын дінді ұсынады. Юнитологтар "Маркер" деп аталатын ғарыштан келген артефактқа табынады және "Некроморфтар" деп аталатын қайта тірілген өліктердің жұқпасы Маркердің басшылығымен адамзаттың жаңадан тууы екеніне сенеді. Юнитологтар шіркеудің діни тұжырымдамаларын тереңдету үшін шіркеуге "соқпа" (оннан бір бөлігі) түрінде үлкен сомада ақшалай көмек көрсетеді, сондай-ақ Unitology негізін қалаушы Майкл Альтманның жазған кітаптарының қымбат жинақтарын сатып алады. Grand Theft Auto V-тегі Эпсилон бағдарламасы Scientology үлгісімен жасалған. Ойналатын кейіпкер Майкл Де Санта Эпсилон бағдарламасына қатыса алады, ол оны бағдарламаға лайық деп тану үшін бірнеше нәтижесіз тапсырмаларды орындауға мәжбүр етеді. Fallout 2 және Fallout 4-тің Nuka World қосымшасында "Хабологтар" деп аталатын кішкентай культ кездеседі, олар күшейе түсетін радиацияны қолданатын бірнеше емдеу түрлерін ұсынады және олардың басшысы басқа планеталық ақылды тіршіліктермен байланыста екенін мәлімдейді.