Кіріспе
"Ангара" және "Протон" зымыран тасығыштарының коммерциялық ұшырылуын басқаратын компания International Launch Services, Inc. (ILS) – "Ангара" және "Протон" зымыран тасығыштарының коммерциялық ұшыру қызметтерін бүкіл әлемде сатуға эксклюзивті құқығы бар бірлескен кәсіпорын. "Протон" ұшырулары Қазақстандағы Байқоңыр ғарыш айлағында, ал "Ангара" ұшырулары Ресейдегі Плесецк және Восточный ғарыш айлақтарынан жүзеге асырылады.
International Launch Services, Inc. (ILS) is a joint venture with exclusive rights to the worldwide sale of commercial Angara and Proton rocket launch services. Proton launches take place at the Baikonur Cosmodrome in Kazakhstan while Angara is launched from the Plesetsk and Vostochny Cosmodrome in Russia.
Меншік
ILS 1995 жылы Lockheed Martin (LM), Хруничев және Энергия арасындағы жеке ғарыш ұшулары серіктестігі ретінде құрылды. ILS бастапқыда американдық Atlas және ресейлік Proton бір реттік ұшыру аппараттарындағы әскери емес ұшыруларды бірлесіп сатты. 2006 жылдың 20 сәуірінде SES Astra 1KR спутнигін Atlas V ұшыру арқылы ILS 100 ұшыру жүзеге асырды, оның 97-сі сәтті аяқталды. 2006 жылдың қыркүйегінде Lockheed Martin Lockheed Khrunichev Energia International, Inc. (LKEI) және International Launch Services, Inc. (ILS) компанияларындағы меншік үлесін Space Transport Inc. компаниясына сату ниетін жариялады. Space Transport Inc. осы мәміле үшін Mario Lemme құрды, ол ILS құрылғаннан бері кеңесші болып жұмыс істеп, үш жылдан астам уақыттан бері директорлар кеңесінің мүшесі болды. Lockheed Martin мен Space Transport Inc. арасындағы мәміле 2006 жылдың қазан айында аяқталды. Lockheed Martin коммерциялық Atlas ұшу аппаратын сату құқығын сақтап қалды және өзінің еншілес компаниясы Lockheed Martin Commercial Launch Services, Inc. (LMCLS) арқылы әлемдік коммерциялық нарыққа Atlas ұшыру қызметтерін ұсынуды жалғастырды. ILS енді Lockheed Martin компаниясына қатысы жоқ, Proton ұшыру машиналарын коммерциялық клиенттерге сатуды жалғастырды. Мәміленің шарттары жарияланбады. Барлық Atlas V ұшыруларын қазір Lockheed Martin мен Boeing (IDS/Defense, Space & Security/Launch Services) арасындағы бірлескен кәсіпорын – United Launch Alliance, 2006 жылдың желтоқсан айында құрылған, басқарады. Барлық коммерциялық Atlas V ұшырулары ULA үшін LMCLS компаниясымен қосалқы келісімшарт бойынша жүзеге асырылады. 2006 жылдың қазан айында Хруничев өкілі компанияның Lockheed Martin сататын үлесті сатып алуға дайын екенін мәлімдеді. Ресей ғарыш агенттігінің өкілі Lockheed компаниясы үлесін Space Transport компаниясына сатса да, Хруничев ақырында оған ие болуы мүмкін екенін айтты. Ол ресейлік тараптың бірлескен кәсіпорындағы үлесін ұлғайтуға ниетті екенін білдірді. Space Transport Inc., Британ Виргин аралдарында тіркелген және штаб-пәтері Мәскеуде орналасқан компания, үлесін сататынын жоққа шығарды. 2008 жылдың мамыр айында Ресейдің Хруничев мемлекеттік ғылыми-өндірістік ғарыш орталығы Space Transport компаниясының барлық үлесін сатып алып, қазір ILS компаниясының басым акционері болып табылады. ILS американдық компания болып қала береді және штаб-пәтері Вашингтонға жақын Рестон қаласында орналасқан, онда шамамен 60 қызметкер жұмыс істейді.
Протонды ұшыру
2008 жылдың мамыр айында ILS-те 22 тапсырыс болды, олардың жалпы сомасы шамамен 2 миллиард АҚШ долларына тең, ал 1996 жылдан бері 45 коммерциялық Proton миссиясын ұшырған. 2009 жылдың маусымына қарай, тапсырыстардың саны 24 нақты миссияға дейін өсті. 50-ші ILS Proton ұшырылымы 2009 жылдың басында өтті. 2014 жылдың қаңтар айында ILS-тің 1 миллиард АҚШ долларынан астам құны бар 14 ұшырудан тұратын тапсырыс кітабы болды, сонымен қатар 2014 жылға 6 ұшыру жоспарланған. Протонға тиелетін көптеген жүктер Falcon 9 v1.1 зымыранымен салыстырғанда тым ауыр болғандықтан, ал Ариан 5 ұшыру мүмкіндігі болмағандықтан, Протон клиенттері басқа зымыраларға оңай көше алмайды. Дегенмен, 2018 жылға қарай Протон зымырандарының ұшыру жиілігі өте төмендеді, 2018 жылы коммерциялық ұшырулар мүлдем болған жоқ, ал 2019 жылы екі коммерциялық ұшыру ғана жасалды, себебі SpaceX сияқты жаңа коммерциялық ұшыру провайдерлері пайда болды және Proton/Breeze M ұшыруларында бірнеше сәтсіздіктер тіркелді. Соңғы жылдары ірі коммерциялық геостационарлық спутниктерді ұшыруға жасалған келісімшарттардың көп бөлігі – операторлардың көпшілігі кішігірім ғарыш аппараттарына көшкендіктен жалпы саны азайды – SpaceX және Arianespace компанияларына бұйырды. Протон 2019 жылдың 9 қазанында Eutelsat 5 West B және MEV 1 спутниктерін геостационарлық орбитаға жеткізіп, соңғы жоспарланған коммерциялық миссиясын аяқтады.
Атлас ұшырулары
2006 жылдың қазан айынан кейін ILS Proton ұшу аппаратына толыққандай назар аударды, сондықтан Atlas ұшуларын ұсынуын тоқтатты. Atlas ұшуларының алғашқысы 1995 жылдың 10 қаңтарында өткен Atlas IIAS Intelsat 704 ұшыруы болса, соңғысы 2006 жылдың 20 сәуірінде өткен Atlas V Astra 1KR ұшыруы болды.
Ангара ұшырылады
ILS 2015 жылдың шілдесінен бастап Ангара зымырасын коммерциялық клиенттерге сатуды бастады. Компанияның алғашқы коммерциялық Ангара миссиясы 2023 жылдан бұрын Корея Ғарыш Зерттеу Институты басқаратын Жерді бақылау спутнигі Kompsat 6-ны орбитаға шығаруы күтілуде, бірақ қазір бұл спутникті Vega C зымырандық кешені арқылы ұшыру жоспарлануда.