НБА-дағы "қол қою және ауыстыру" келісімі

Кіріспе

Кәсіби спорттық келісім

Ұлттық баскетбол қауымдастығында (NBA) қол қою және ауыстыру мәмілесі – ұжымдық келісімшарт (CBA) бойынша рұқсат етілген мәміле түрі. Онда бір франшиза/команда шектеусіз немесе шектеулі еркін агент ойыншысымен жаңа келісімшартқа қол қойып, оны дереу ойыншы таңдаған басқа командаға саудалайды. Мұндай мәмілелер ойыншыға NBA ережелері бойынша тікелей келісімшартқа қол қойған командаға мүмкін болмайтын, жоғары жалақы алуға және/немесе келісімшарт мерзімін ұзартуға мүмкіндік береді.

Пайдасы мен қызметі

Белгі мен сауда NBA командаларына ойыншы еркін агент мәртебесіне ие болғанда жоғалтатын қаржылық активтерді тиімді пайдалануға көмектеседі. Бұл ойыншының жалақысын арттыруға және келісімшартты ұзартуға ықпал етеді. Ойыншыны алатын командаға да пайдалы, себебі лига ережелері шегінде рұқсат етілгеннен гөрі ойыншыға жақсырақ/экономикалық тұрғыдан бәсекеге қабілетті келісімшарт ұсынуға мүмкіндік береді. Көбінесе, команда өзінің ойыншысының алдағы маусымда (шексіз) еркін агенттікке өтуді жоспарлап отырғанын білгенде, тағы бір NBA командасы оны міндетті түрде қол қоятынын сезеді. Еркін агенттік мәртебесі командаға ойыншының басқа командамен жасаған жаңа келісімшартын тоқтатуға немесе одан қаржылық пайда табуға мүмкіндік бермейді; демек, ойыншы басқа командамен келісімшартқа отырып, бастапқы команданы ақшасыз және ойыншы алмасу арқылы (яғни, сатып алушы командадан келген ойыншы) құр қол қалдыруы мүмкін. Алайда, бастапқы команда ойыншының ағымдағы келісімшартының иесі болғандықтан, ол ойыншыға басқа командаларға қарағанда жылына көбірек ақша ұсына алады және лиганың CBA-сына сәйкес, ұзақ мерзімді келісімшартқа қол қоюға мүмкіндік береді. Сондықтан, ойыншының экономикалық мүддесіне сәйкесі, жаңа командаға ауысып, ол команданың НБА ережелеріне сәйкес жаңа келісімшарттың шарттарын орындауға міндетті болуына қарағанда, қазіргі командамен қайта келісімшарт жасап, ең жоғары/ұзақ мерзімді келісім алу тиімді. Ойыншының бастапқы командасы, ойыншыны жіберу шартына байланысты, ойыншылар, ақша және/немесе (болашақ) дөңгелек таңдауларын алады. 2017 жылғы CBA бойынша, бес жылдық келісімшарт жасауға тыйым салынған, себебі ойыншы жаңа командамен бес жылға тікелей келісімшартқа отыруға құқылы емес. Дегенмен, белгі мен сауда ойыншыларға орта деңгейдегі ерекшеліктің шамамен 10 миллион доллардан астам сомасынан асып түскен жағдайда, жаңа командамен келісімшарт жасауға мүмкіндік береді және кейбір жағдайларда, ойыншының бұрынғы командасына базалық жылдық өтемақы ережелеріне сәйкес саудалық ерекшелік бере алады.

The sign and trade helps NBA teams capitalize on financial assets that they would otherwise lose—with nothing gained in return—if a player became a free agent. It is a factor in the departing player's increased salary and extended contract. It helps the team gaining the player, by enabling it to offer a better/more economically competitive contract to the player, than otherwise would be allowed under league rules. Often, circumstances arise wherein a team—knowing that one of its players is planning on pursuing (unrestricted) free agency in the coming off season—knows that another NBA team is sure to sign him. The unrestricted free agency status prevents the team from stopping or financially benefiting from a new deal the player may sign with any other team(s); so, the player could sign with another team, leaving the original team with neither money nor a replacement (i. e., a player traded from the acquiring team, to them) player, in exchange. However, because the original team starts out as the player's current contract holder, the team can offer the player more money per year than any other team, and, can sign the player to a longer lasting contract—per the league's CBA. Therefore, it is in the player's economic best interests to get the richest/longest deal possible by re signing with the current team, then be traded to the new team—which, under NBA rules, will be obligated to honor the newly signed contract's terms—rather than pursue outright free agency, alone. The player's original team will receive players, cash, and/or (future) draft picks in return for the departing player, depending on the terms of the trade. As of the 2017 CBA, sign and trade contracts of five years are forbidden, since the player would not be allowed to sign outright for five years with his new team. Nevertheless, the sign and trade allows players to sign with a new team who is already over the cap for more than the mid level exception amount of approximately $10 million, and in some cases can give the player's old team a trade exception subject to base year compensation rules.

Шектеулер

Қазіргі күшіміздегі CBA шарттарына сәйкес, трансферлер мен жаңа ойыншыларды қосу көптеген маңызды шектеулермен жүзеге асырылады. Осы ереже бойынша жасалатын мәмілелердің келесі шарттарға сай болуы қажет: Ойыншы бұрынғы командасымен қайта келісімшартқа отыруы керек. Сонымен қатар, ойыншы өткен маусымның соңында команданың тізімінде болуы тиіс. Бұл ереже 2011 жылғы CBA-мен енгізіліп, 2017 жылғы CBA-да сақталды, ол командаға "Bird құқықтарына" ие кез келген ойыншыны, ойыншы лигада активті болса да, трансферлеуге және жаңадан келісімшарт жасауға мүмкіндік беретін олқылықты жапты. Қазіргі CBA бойынша тыйым салынған осындай мәмілелердің мысалы – «Даллас Маверикс» клубының Джейсон Кидд үшін жалақыны теңестіру мақсатымен Кейт Ван Хорнды трансферге қосуы. Шектелген еркін агенттерге трансфер жасауға және жаңадан келісімшарт жасауға рұқсат беріледі, бірақ егер ойыншы басқа командамен ұсынысқа қол қойған болса, мұндай амалға жол берілмейді. Ойыншыны қабылдаған команданың трансферден кейін жалақысы «люкс салық шегінен» жоғары белгіленген «апрон» деп аталатын деңгейден аспауы керек. Жалақысы «апроннан» жоғары команда, егер мәміле осы команданың жалақысын «апроннан» төмендетсе ғана ойыншыны трансферлеу және жаңадан келісімшарт жасау арқылы ала алады. Мәміле аяқталғаннан кейін, ойыншыны қабылдаған команданың жалақысы бүкіл маусымға «апрон» деңгейінде қатаң шектеледі. Қабылдаушы команда сол маусымда «салық төлеушінің орта деңгейлі ерекшелігін» пайдаланбауы керек. «Салық төлеушінің орта деңгейлі ерекшелігі» – бұл командалардың люкс салық шегінен жоғары жалақысы бар болған жағдайда, ойыншыларды 3 жылға дейін келісімшартқа алу үшін пайдаланатын шектеулі қаржылық резерв. Маусым әлі басталған жоқ. Ойыншы 3 немесе 4 жылға келісімшартқа отыруы керек (опциялық жылдарды есептемегенде), оның бірінші жылы толық кепілді болуы тиіс. (2017 жылғы CBA-да 5 жылдық келісімшарттар мен трансферлерге тыйым салынды, бұл мәмілені жасауға деген ынтаны азайту мақсатында жасалды.) Сәйкесінше, ол командаға 3 жылдық келісімшарт ұсына алмайтын жалақы шегі бойынша ерекшеліктерді пайдаланып келісімшартқа отыра алмайды.

Қайтарып алу

Белгі мен сауда-саттық "атомдық мәмілелер" деп есептеледі. НБА ережелеріне сәйкес, егер сатып алушы команда сауда-саттықты күштен шығарса, бастапқы командамен жасалған жаңа келісімшарт та күштен шығарылады. Бұл бастапқы команданың қаламаған немесе қол қойылған келісімшарт шарттарына сәйкес сақтап қалуға шамасы жетпейтін ойыншымен қалмауын қамтамасыз етеді. Ойыншы да жаңа командамен міндетті түрде жұмыс істегісі келмейтін жағдайдан қорғалады. Мұндай жағдай 2005 жылы болды, ол кезде шағын шабуылшы Шариф Абдур Рахим Портленд Трейл Блейзерс клубымен жасалған сауда-саттық арқылы Нью-Джерси Нетс клубына өтті. Бірақ Нетс физикалық тексеру кезінде Абдур Рахимнің тізесіндегі жарақат тінін (бұл болашақта жарақат алу мүмкіндігін арттырады) анықтағаннан кейін сауда-саттықты тоқтатып тастады. Сауда-саттықтың тоқтатылуы нәтижесінде Абдур Рахим қайтадан еркін агент мәртебесіне ие болды; Trail Blazers клубымен жасалған жаңа келісімшарты (оның "Бёрд құқықтары" болғандықтан) күштен шығарылды, және ол кейіннен Сакраменто Кингс клубымен келісімшартқа отырды.