Орта ғасырлық неміс поэмасы «Орендель» – 12 ғ. аяғында жазылған 4000 жолдан тұратын эпикалық шығарма. Қасиетті көйлек туралы әңгіме, кит жұтқан оқиғасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орта биік неміс тіліндегі поэма
Middle High German poem
Орендель – орта биік неміс эпостық поэмасы. Шамамен 4000 тармақтан тұратын бұл туынды дәстүрлі түрде 12 ғасырдың соңына жатқызылады. Ең ерте белгілі қолжазбасы (1477) 1870 жылы өртте жоғалып кеткен.
Orendel is a Middle High German epic poem. Composed of around 4,000 lines, it is traditionally dated to the end of the 12th century. The earliest known manuscript (1477) was lost in a fire in 1870.
Қысқаша мазмұны
Бұл оқиға Трез (Триер) қаласымен байланысты, ақындық шығарма осы қалада жазылған болуы мүмкін. Кіріспеде көптеген қиындықтардан кейін кит жұтып қойған Киелі шапан туралы айтылады. Оны Тривестің королі Эйгелдің ұлы Орендел табады. Ол Қазалы қабірдің иесі Қалыңдықты әйелі ретінде ұсыну үшін жиырма екі кемемен саяхатқа шығады. Кемесі құлап, балықшы Изеге түседі, оның қызметінде Киелі шапанды жұтқан китті ұстап алады. Шапан киген адамды жарақаттардан сақтайтын қасиетке ие, соның арқасында Орендел көптеген қауіп-қатерлерді жеңіп, ақырында Қалыңдықты өз әйелі етеді. Періште жеткізген хабар оларды екеуін де Трезге қайта шақырады, онда Орендел көптеген оқиғаларға қатысады және соңында Киелі шапанды тас саркофагқа салып қояды. Тағы бір періште олардың екеуінің де өлімі жақындап келе жатқанын, олар дүниеден безіп, соңғы сағатқа дайындалатынын жариялайды.
The story is associated with the town of Treves (Trier), where the poem was probably written. The introduction narrates the story of the Holy Coat, which, after many adventures, is swallowed by a whale. It is recovered by Orendel, son of King Eigel of Treves, who had embarked with twenty two ships in order to woo Bride, the mistress of the Holy Sepulchre, as his wife. Suffering shipwreck, he falls into the hands of the fisherman Ise, and in his service catches the whale that has swallowed the Holy Coat. The coat has the property of rendering the wearer proof against wounds, and Orendel successfully overcomes innumerable perils and eventually wins Bride for his wife. A message brought by an angel summons both back to Treves, where Orendel meets with many adventures and at last disposes of the Holy Coat by placing it in a stone sarcophagus. Another angel announces both his and Brida's approaching death, when they renounce the world and prepare for the end.
Талдау
Автор, ықтимал, Трир қаласында немесе оның жанында тұратын дін қызметкері болған. Қасиетті шапанның Трирге қайтарылуы туралы әңгіме, 1196 жылы Қасиетті шапан Трир соборының жаңа алтарына салтанатты түрде көшірілген оқиғаға негізделген болуы мүмкін. Ғалымдар Марион Гиббс және Сидни М. Джонсонның пікірінше:
The author was likely a cleric, possibly living in or near the city of Trier. The story of the return of the Holy Coat to Trier is probably based on the fact that, in 1196, the Holy Coat was solemnly transferred to the new altar of Trier Cathedral. According to scholars Marion Gibbs and Sidney M. Johnson:
Басылымдар мен қол жетімді аудармалар
1477 жылы Страсбургте түзілген поэманың жалғыз қолжазбасы 1870 жылы өртте жоғалып кетті. 1512 жылы Аугсбургте әртүрлі дереккөздерден алынған екі баспа (бір өлең, бір проза) және 1818 жылы Берлинде жасалған қолмен жазылған бір көшірме сақталған. 16 ғасырдағы баспалар, император Максимилиан I-нің Трир соборында Мәсіхтің тігіссіз халатын қайта тауып алуымен сәйкес келуі мүмкін. Поэманы фон дер Хаген (1844), Л. Эттмюллер (1858) және А. Э. Бергер (1888) өңдеген, ал К. Симроктың (1845) заманауи неміс тіліне аудармасы бар. Х. Харкензе, «Орендель ойын поэмасы туралы зерттеулер» (1879); Ф. Вогт, Zeitschrift für deutsche Philologie, том ХХІІ (1890); Р. Хайнцель, «Король Орендел туралы поэма» (1892); және К. Мюлленхофф, Deutsche Altertumskunde, том I (2-ші басылым, 1890), 32-беттен бастап қараңыз. Батырдың аты басылымдарда әртүрлі нұсқаларда кездеседі: Орендел (1477 жылғы қолжазба, 1512 жылғы баспа), Арен(н)дел (1512 жылғы проза баспасы), Эрендел (Hb-нің қосымшасы, 1870 жылы өртенген қолжазба) және Эрнтел (Hb-нің қосымшасы, шамамен 1483 жылғы баспа).
The single manuscript of the poem, redacted in 1477 in Strasbourg, was lost in a fire in 1870. There remain two prints (one verse, one prose) from 1512 in Augsburg, which used different sources, and a handwritten copy from Berlin made in 1818. The 16th century prints were possibly made to coincide with the rediscovery of the seamless robe of Christ in Trier cathedral by Emperor Maximilian I. The poem has been edited by von der Hagen (1844), L. Ettmüller (1858) and A. E. Berger (1888); there is a modern German translation by K. Simrock (1845). See H. Harkensee, Untersuchungen über das Spielmannsgedicht Orendel (1879); F. Vogt, in the Zeitschrift für deutsche Philologie, vol. xxii. (1890); R. Heinzel, Über das Gedicht vom König Orendel (1892); and K. Müllenhoff, in Deutsche Altertumskunde, vol. i. (2nd ed., 1890), pp. 32 seq. The name of the hero appears under several variants in the editions: Orendel (1477 MS, 1512 print), Aren(n)del (1512 prose print), Erendelle (Anh des Hb., MS burnt 1870), and Ernthelle (Anh d. Hb. c.1483 print).