Кіріспе
Плиоценнің соңғы дәуірі Пьяцензиан халықаралық геологиялық уақыт шкаласында Плиоценнің жоғарғы қабаты немесе соңғы дәуірі болып табылады. Ол 3,6 ± 0,005 млн жыл бұрын мен 2,588 ± 0,005 млн жыл бұрын аралығын қамтиды. Пьяцензиан Занкленнен кейін келеді және одан кейін Геласиан (Плейстоценнің бөлігі) келеді. Пьяцензиан шамамен Еуропалық құрлық сүтқоректілер дәуірі MN 16-мен бірдей кезеңде болады, кеш Chapadmalalan және ерте Uquian Оңтүстік Америка құрлық сүтқоректілер дәуірімен тоғысады және Солтүстік Америка құрлық сүтқоректілер дәуіріне кіреді. Бұдан өзге, ол Еуропаның Астиан, Редония, Реувериан және Румыния аймақтық кезеңдерімен, сондай-ақ Жаңа Зеландияның Вайпипиан және Мангапания кезеңдерімен сәйкес келеді. Кейбір мамандар британдық Қызыл жартасты қазбаларын және Уолтониялық кезеңді соңғы Пьяцензиан деп сипаттайды, ал басқалары оларды ерте Плейстоцен деп санайды. Пьяцензиан дәуіріндегі көмірқышқыл газының деңгейі бүгінгі деңгейге ұқсас болды, сондықтан бұл дәуір, әлемдік орташа температура 2–3 °C-қа жоғары және теңіз деңгейі бүгінгіден шамамен жиырма метрге жоғары болғандықтан, біздің әлемнің болашағын болжау үшін маңызды үлгі болып табылады.
The Piacenzian is in the international geologic time scale the upper stage or latest age of the Pliocene. It spans the time between 3.6 ± 0.005 Ma and 2.588 ± 0.005 Ma (million years ago). The Piacenzian is after the Zanclean and is followed by the Gelasian (part of the Pleistocene). The Piacenzian is roughly coeval with the European land mammal age MN 16, overlaps the late Chapadmalalan and early Uquian South American land mammal age and falls inside the more extensive Blancan North American land mammal age. It also correlates with the Astian, Redonian, Reuverian and Romanian regional stages of Europe, and the Waipipian and Mangapanian stages of New Zealand. Some authorities describe the British Red Crag Formation and Waltonian Stage as late Piacenzian, while others regard them as early Pleistocene. Carbon dioxide levels during the Piacenzian were similar to those of today, making this age, with global mean temperature 2–3 °C higher and sea levels about twenty meters higher than today, an important analogue for predictions of the future of our world.
Анықтама
Пьяценцтік саты 1858 жылы швейцариялық стратиграф Карл Майер Эймар ғылыми әдебиетке енгізді. Ол Италияның Пьяченца қаласының атымен аталады. Пьяценцтік сатының негізі магниттік хронозона C2An-нің (Гаусс хронозонасының негізі) және планктондық фораминиферлер *Globorotalia margaritae* мен *Pulleniatina primalis*-тің жойылуымен сәйкес келеді. Пьяценцтік сатының GSSP (Глобальдық стратиграфиялық шешім нүктесі) Италияның Сицилия аймағындағы Пунта-Пикколада орналасқан. Пьяценцтік сатының жоғарғы шегі (квартер жүйесі мен плейстоцендік қатардың негізі) магнитостратиграфиялық тұрғыдан Матуяма (C2r) хронозонасының негізі (Гаусс-Матуяма кернеуі) және 103 изотоптық саты ретінде белгіленеді. Осы шектен жоғарыда кальций нанофоссилдері *Discoaster pentaradiatus* және *Discoaster surculus*-тің айқын жойылуы байқалады.
Климат
Пьяцензиан - Солтүстік жарты шарда төртіншілік мұз басулар күшейе бастағанға дейінгі соңғы кезең. Антарктиданың мұз қабаты да қазіргіден кем болды, ал теңіз деңгейі шамамен жиырма метрге жоғары болды. Жалпы орташа температура индустриялық дәуірге дейінгі температурадан 2–3 °C жоғары болды. Ортаңғы Пьяцензиан жылы кезеңінде көмірқышқыл газының концентрациясы шамамен 389 ppm-ге жетті (95% сенімділікпен 381–427 ppm диапазонында), осылайша 2010 жылдардағы концентрацияға ұқсас. Сондықтан Пьяцензианды болашақ климат пен теңіз деңгейінің болжамы ретінде пайдалануға болады, егер көмірқышқыл газының концентрациясы осы деңгейде тұрақталса. Атап айтқанда, Ортаңғы Пьяцензиан жылы кезеңіндегі KM5c мұз аралық кезең қазіргі жағдайға жақын орбиталық конфигурацияда, күн сәулесінің географиялық таралуымен ұқсас болды.
Homo тұқымының пайда болуы
Пьяценз дәуірінің соңы Homo тұқымдасының австралопитектерден дамуының басталу кезеңі болуы мүмкін. Ең ертедегі, Homo habilis деп сенімді түрде анықталған қазбалар Пьяценз дәуірінің аяқталуынан кейін ғана (2,58 млн жыл бұрын) табылған. Алайда, 2015 жылы Афар үшбұрышында австралопитек пен Homo habilis арасындағы белгілерді көрсететін қазбаланған жақ сүйегі табылды. Бұл жақ сүйегін эфиопиялық студент Чалачев Сейум Милле және Аваш өзендері арасындағы, Афар облысының Леди Герару деген жерінде тапты. Афар аймағындағы геологиялық мәліметтерге сәйкес, бұл адам үлкен климаттық өзгерістен кейін, орман мен су арналарының құрғақ саваннаға жылдам ауысу кезеңінде өмір сүрген. Афар аймағына қатысты, "Science" журналында айтылғандай: "Омыртқалы жануарлардың қазбалары бұл аймақта бұрынғыдан ашық және құрғақ ортаға нұсқау беретін жануарлар әлемінің өзгеруін көрсетеді, бұл осы кезеңде гоминидтердің эволюциясындағы қоршаған ортаның ықпалын қарастыратын гипотезалармен үлкен сәйкестікте". Бұл түсінік саваннаның ертедегі Homo және басқа да гоминидтердің эволюциясын қалыптастырған атамекен ретінде қарастырылатын гипотезалармен үйлеседі.