Кіріспе

Ресей математигі (1837–1903)

Николай Васильевич Бугаев (Никола́й Васи́льевич Буга́ев; 14 қыркүйек 1837 – 11 маусым 1903) – орыс математигі, Андрей Белыйдың әкесі.

Ерте өмір және білім

Бугаев Грузияда, Ресей империясында, шамалы тұрақсыз отбасында дүниеге келді (әкесі әскер дәрігері болған). Он жасында жас Николай білім алу үшін Мәскеуге жіберілді, өзінің күнкөрісін табу үшін. 1859 жылы Мәскеу университетін математика және физика мамандықтары бойынша бітірді. Бұғаев кейін инженерлік білім алды, сосын 1863 жылы шексіз қатарлардың жуықталуы (конвергенциясы) туралы магистрлік диссертация қорғады. Бұл жұмысы Берлинде Карл Вейерштрасс және Эрнст Кумердің басшылығымен оқуға қабылдануы үшін жеткілікті деңгейдегі еңбек деп танылды. Ол сондай-ақ Парижде Джозеф Лиувиллден біраз уақыт дәріс алды. 1866 жылы докторлық диссертациясын қорғап, ғылым докторы атағын алды.

Мансап

Докторлық дәрежесін алғаннан кейін Бугаев Мәскеуге оралып, өмірінің соңына дейін сонда оқытумен айналысты. Оның ең әсерлі еңбектерінің бірі Лиувиллдің бұрын дәлелденбеген тұжырымдамаларын дәлелдеуге арналған, бірақ оның ең жаңа жұмысы арифметика мен аналитикалық амалдар арасындағы формалдық ұқсастықтарды дамытуға қатысты болды. Бугаев Мәскеу математикалық қоғамының белсенді мүшесі және президенті (1891–1903 жылдары) болды. Ол сонымен қатар математикалық талдаудың артықшылықтарын жариялап, геометрия мен ықтималдықтың әсерін сынаған философиялық мақалалар жазды. Көптеген адамдар оны ресей математикасының ең жақсы үлгілеріне тән "қатаң талдауға" деген айқын бейімділіктің пайда болуына үлкен үлес қосқан деп санайды. Бугаевтің үздік шәкірті Дмитрий Егоров арқылы Андрей Колмогоров және Николай Лузин сияқты көптеген танымал ресейлік математиктер тікелей Бугаевтан, яғни математиктердің патшасы Карл Фридрих Гаусс-тан таратылған.

Жеке өмір

Бугаев талантты шахматшы еді. 1896 жылы ол бірнеше партиядан Вильям Штайнцитті жеңді. Бугаев – өміріне дау-дамайлар араласып кеткен, естен кетпес "тұлға" болды. Ол сырт келбетімен көпке ұнамаған, бірақ оның әйелі ақылды, әдемі әрі бай деп есептелді, ал Бугаевтар қоғамда белгілі адамдар еді. Олардың математика, музыка және сурет саласындағы қабілеттерімен ерекшеленген ұлы Борис Николаевич Бугаев (14 қазан 1880 ж., жаңа стиль бойынша 8 қаңтар 1934 ж.) Андрей Белый деген псевдонимді қабылдап, Символизм қозғалысын құруға атсалысты. Белидің инновациялық романы "Москва" романының басты кейіпкері – профессор Коробкиннің прототипі Николай Бугаев болды. Әкесінің көзқарастарына байланысты Борис Бугаев ықтималдыққа, әсіресе оның бірнеше романдары мен өлеңдерінде кездесетін энтропия тұжырымына қызығушылық танытты.