Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Михаил Алексеевич Лаврентьев (немесе Лаврентьев, Михаи́л Алексе́евич Лавре́нтьев; 19 қараша 1900 – 15 қазан 1980) – совет математигі және гидродинамик.
Mikhail Alekseyevich Lavrentyev (or Lavrentiev, Михаи́л Алексе́евич Лавре́нтьев; November 19, 1900 – October 15, 1980) was a Soviet mathematician and hydrodynamicist.
Алғашқы жылдар
Лаврентьев Казань қаласында дүниеге келді. Оның әкесі колледжде оқытушы болған (кейіннен ол Казань университетінің, содан кейін Мәскеу университетінің профессоры болды). Ол Қазан университетіне түсті, ал 1921 жылы отбасы Мәскеуге көшкенде, Мәскеу университетінің физика-математика факультетіне ауысты. Ол 1922 жылы бітірді. 1923-1926 жылдары Николай Лузиннің аспиранты ретінде университетте оқуын жалғастырды. Лузиннің 1936 жылы кейбір студенттері тарапынан ғылымда плагиат жасады және антисоветтік көзқарастар ұстанды деген айыптаулар болғанымен, Лаврентьев өзінің ұстазына қарсы белгілі саяси қуғын-сүргінге қатыспады, бұл оқиға Лузин ісі немесе Лузин дауы деп белгілі. Шындығында, Лузин оның әкесінің досы болған.
Lavrentyev was born in Kazan, where his father was an instructor at a college (he later became a professor at Kazan University, then Moscow University). He entered Kazan University, and, when his family moved to Moscow in 1921, he transferred to the Department of Physics and Mathematics of Moscow University. He graduated in 1922. He continued his studies in the university in 1923 26 as a graduate student of Nikolai Luzin. Although Luzin was alleged to plagiarize in science and indulge in anti Sovietism by some of his students in 1936, Lavrentyev did not participate in the notorious political persecution of his teacher which is known as the Luzin case or Luzin affair. In fact Luzin was a friend of his father.
Карьерасының ортасы
1927 жылы Лаврентьев жарты жыл Францияда француз математиктерімен бірлесіп жұмыс істеді, ал оралғаннан кейін Мәскеу университетінде қызметке кірісті. Кейіннен ол Стеклов институтының қызметкері болды. Оның ең маңызды еңбектері конформдық бейнелеулер және дербес дифференциалдық теңдеулер саласына қатысты. Мстислав Келдыш оның шәкірттерінің бірі болды. 1939 жылы Украина Ғылым академиясының президенті Александр Богомолец Лаврентьевке Киевтегі Математика институтының директоры болуды ұсынды. Лаврентьевтің ғылыми қызығушылықтарының бірі – жарылғыш процестердің физикасы болды, ол осы салаға Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі қорғаныс жұмыстарымен айналысқанда қатысты. Жарылыстар физикасын жақсы түсіну арқасында құрылыста басқарылатын жарылыстарды қолдану мүмкін болды, соның ішіндегі ең танымал мысал – Қазақстандағы Алматының сыртындағы Медеу тасқын-селді ағынын реттеу тоғанының салынуы.
In 1927, Lavrentyev spent half a year in France, collaborating with French mathematicians, and upon returned took up a position with Moscow University. Later he became a member of the staff of the Steklov Institute. His main contributions relate to conformal mappings and partial differential equations. Mstislav Keldysh was one of his students. In 1939, Oleksandr Bogomolets, the president of the Ukrainian Academy of Sciences, asked Lavrentyev to become director of the Institute of Mathematics at Kyiv. One of Lavrentyev's scientific interests was the physics of explosive processes, in which he had become involved when doing defense work during World War II. A better understanding of the physics of explosions made it possible to use controlled explosions in construction, the best known example being the construction of the Medeu Mudflow Control Dam outside of Almaty in Kazakhstan.
Сібірде
Михаил Лаврентьев – Ресей ғылым академиясының (өз заманында КСРО ғылым академиясы) 1957 жылы құрылған Сібір бөлімшесінің негізгі ұйымдастырушыларының бірі және бірінші төрағасы, ол 1975 жылға дейін қызмет етті. Сібірдегі "Академиялық қала" – Академгородоктың (қазіргі Новосибирск қаласының ауданы) құрылуы оның ең белгілі жетістігі болып табылады. КСРО ғылым академиясының Сібір бөлімшесін құру туралы шешім қабылданғаннан кейін алты ай өткен соң Новосибирск мемлекеттік университеті құрылды. КСРО Министрлер Кеңесінің қаулысына 1958 жылдың 9 қаңтарында қол қойылды. 1959 жылдан 1966 жылға дейін Новосибирск мемлекеттік университетінде профессор болып жұмыс істеді. Лаврентьев Ресей ғылым академиясының Сібір бөлімшесінің Гидродинамика институтын да құрған, ол 1980 жылдан бері Лаврентьев атымен аталады. Лаврентьевке Социалистік Еңбек Ері құрметті атағы, Ленин ордені және 2 Сталин сыйлығы, сондай-ақ Ломоносов алтын медалі табысталды. Ол бірнеше әйгілі академияның мүшесі және Новосибирск қаласының құрметті азаматы болып сайланды. Михаил А. Лаврентьевтің ұлы, Михаил (Михаил М. Лаврентьев, 1930-2010) де математик болды және Академгородок басшылығында қызмет етті.
Mikhail Lavrentyev was one of the main organizers and the first Chairman of the Siberian Division of the Russian Academy of Sciences (in his time the Academy of Sciences of the USSR) from its founding in 1957 to 1975. The foundation of the Siberia's "Academic Town" Akademgorodok (now a district of Novosibirsk) remains his most widely known achievement. Six months after the decision to found the Siberian Division of the USSR Academy of Sciences Novosibirsk State University was established. The Decree of the Council of Ministers of the USSR was signed January 9, 1958. From 1959 to 1966 he was a professor at Novosibirsk State University. Lavrentyev was also a founder of the Institute of Hydrodynamics of the Siberian Division of the Russian Academy of Sciences which since 1980 has been named after Lavrentyev. Lavrentyev was awarded the honorary title of Hero of Socialist Labour, a Lenin and 2 Stalin Prizes, and a Lomonosov Gold Medal. He was elected a member of several world renowned academies, and an honorable citizen of Novosibirsk. Mikhail A. Lavrentyev's son, also named Mikhail (Mikhail M. Lavrentyev, 1930 2010), also became a mathematician and was a member of the leadership of Akademgorodok.