Павел Урысон: советский математик, топология, размерность, метризация. Важные теоремы и определения в математике, вклад в компактность. (158 characters)
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ресейлік математик
Russian mathematician
Павел Самуилович Урысон (орысша: Па́вел Самуи́лович Урысо́н; 3 ақпан, 1898 – 17 тамыз, 1924) – өлшемдер теориясына қосқан үлесімен, сондай-ақ Урысонның метризация теоремасын және Урысон леммасын жасауымен танымал совет математигі. Оның есімі Урысонның әмбебап кеңістігі, Фрешет-Урысон кеңістігі, Менгер-Урысон өлшемі және Урысон интегралдық теңдеуі аталымдарында сақталған. 1923 жылы Павел Александровпен бірлесіп, компакттылықтың қазіргі заманғы анықтамасын жасады.
Pavel Samuilovich Urysohn (in Russian: Па́вел Самуи́лович Урысо́н; 3 February, 1898 – 17 August, 1924) was a Soviet mathematician who is best known for his contributions in dimension theory, and for developing Urysohn's metrization theorem and Urysohn's lemma, both of which are fundamental results in topology. His name is also commemorated in the terms Urysohn universal space, Fréchet–Urysohn space, Menger–Urysohn dimension and Urysohn integral equation. He and Pavel Alexandrov formulated the modern definition of compactness in 1923.
Өмірбаян
Павел Урисон 1898 жылы Одессада дүниеге келген. Анасы кішкентай кезінде қайтыс болғандықтан, оны әкесі мен әпкесі тәрбиелеген. 1912 жылы отбасы Мәскеуге көшіп келді, онда Урисон орта білім алды. Мектепте оқып жүрген кезінде ол Шаньевский университетінде рентген сәулелері бойынша тәжірибелік жобада жұмыс істеді, оны Петр Лазарев басқарды. Сол кезде Урисонның қызығушылығы көбінесе физикаға қатысты болды. 1915 жылы Урисон Мәскеу мемлекеттік университетіне түсіп, 1915 жылы ғылым бакалавры дәрежесін алды. Ол Николай Лузин мен Дмитрий Егоровтың лекцияларын тыңдап, математикаға қызығушылық танытты. 1919-1921 жылдар аралығында Урисон Лузиннің жетекшілігімен интегралдық теңдеулер тақырыбында докторлық диссертациясын қорғады. Содан кейін ол Мәскеу университетінде ассистент-профессор болып жұмыс істеді, ал Егоров оны топология саласында жұмыс істеуге ынталандырды. 1922 жылға қарай Урисон қисық, бет және өлшемдерге топологиялық анықтама берді, ал оның еңбектері көптеген белгілі еуропалық математиктердің назарын аударды. 1923 және 1924 жылдарының жазында Урисон және оның досы, әріптес математик Павел Александров Франция, Голландия және Германияға саяхаттап, Дэвид Гильберт, Феликс Хаусдорф және Л. Э. Дж. Брувермен кездесті. Үш еуропалық математик Урисонның жұмысына әсерленді және оның болашақта Еуропаға оралуына үміт білдірді. Урисон мен Александров Францияның Бретань аймағындағы шағын үйде тұрғанда, Урисон Бац-сюр-Мер жағалауынан жүзу кезінде 26 жасында суға батып қайтыс болды. Урисонның әпкесі Лина Нейман оның өмірі мен балалық шағы туралы естелік жазды. Математик болмағандықтан, ол кітапқа Павел Александров, Вадим Ефремович, Андрей Колмогоров, Лазар Люстерник және Марк Красносельскийдің оның математикалық еңбектері туралы естелік мақалаларын қосты.
Pavel Urysohn was born in Odessa in 1898. His mother died when he was little, and he entered the care of his father and sister. The family moved to Moscow in 1912, where Urysohn completed his secondary education. While still at school, he worked at Shanyavsky University on an experimental project on X ray radiation and was supervised by Petr Lazarev. At that time, Urysohn’s interests lay predominantly in physics. Urysohn enrolled at the Moscow State University in 1915 and earned his Bachelor of science in 1915. There he attended the lectures of Nikolai Luzin and Dimitri Egorov, which made him turn his attention to mathematics. Between 1919 and 1921, Urysohn completed a doctorate on integral equations under the supervision of Luzin. He then became an assistant professor at Moscow University, and Egorov prompted him to start working in topology. By 1922, Urysohn had given topological definitions to curve, surface, and dimension, and his work attracted the attention of many prominent European mathematicians. In the summers of 1923 and 1924, Urysohn and his friend and fellow mathematician, Pavel Aleksandrov, traveled through France, Holland, and Germany, where they met David Hilbert, Felix Hausdorff, and L. E. J. Brouwer. The three European mathematicians were impressed by Urysohn’s work and expressed their hopes that he would return to Europe in subsequent years. Urysohn and Aleksandrov were staying in a cottage in Brittany, France, when Urysohn drowned at the age of 26 while swimming off the coast nearby Batz sur Mer. Urysohn's sister, Lina Neiman, wrote a memoir about his life and childhood. Not being a mathematician, she included in the book memorial articles about his mathematical works by Pavel Alexandrov, Vadim Efremovich, Andrei Kolmogorov, Lazar Lyusternik, and Mark Krasnosel'skii.