Үндістан Республикасының жылдық бюджеті: Қаржы министрлігі жасаған, мемлекеттік кірістерді, шығындарын және экономикалық болжамдарды қамтитын маңызды құжат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістан Республикасының жылдық бюджеті
Annual budget of the Republic of India
Үндістанның орталық бюджеті, сондай-ақ Үндістан Конституциясының 112-бабында жыл сайынғы қаржылық есеп деп аталады, ол Қаржы министрлігі келесі қаржы жылына белгілейтін Үндістан Республикасының жылдық бюджеті болып табылады. Бюджет мемлекеттік шығындарды және күтілетін мемлекеттік кірістерді анықтау үшін Кіріс департаменті жинаған кірістер, ал мемлекеттік сектордың Шығыстар департаменті жинаған шығыстар арқылы, үкімет саясатын сақтау мақсатында экономикалық жағдайды болжауға мүмкіндік береді. Үкімет оны сәуірде жаңа қаржы жылы басталғанға дейін іске асыру үшін ақпанның бірінші күні ұсынады. 2016 жылға дейін ол ақпан айының соңғы жұмыс күнінде Қаржы министрі Парламентте ұсынатын. Қаржы министрлігінің Экономикалық істер департаментінің (ЭӘД) бюджеттік бөлімі бюджетті дайындауға жауапты басқарушы орган болып табылады. Бюджет Қаржы заң жобасы арқылы ұсынылады және Үндістанның қаржы жылының басталуымен – 1 сәуірде күшіне енуі үшін Лок Сабхада Апроприация заң жобасы қабылдалуы тиіс. Қазіргі уақытта бюджет Сансад Бхауаннан тікелей эфирде DD National, DD News және Sansad TV арналарында көрсетіледі. Ол сағат 11:00-ден 13:00-ге дейін үзіліссіз трансляцияланады, одан кейін әдетте бюджеттегі өзгерістерді, артықшылықтары мен кемшіліктерін бағалайтын комиссияның есебі жарияланады. Бюджетке қатысты қосымша құжаттар мен материалдар мемлекеттік бюджет веб-сайтында және "Орталық бюджет" мобильді қосымшасында қолжетімді. 92 жыл бойы жеке ұсынылған Темір жол бюджеті орталық бюджетпен біріктірілді. 1947 жылдан бері 73 жылдық, 14 аралық және 4 арнайы немесе шағын бюджеттер қабылданды.
The Union Budget of India, also referred to as the Annual Financial Statement in Article 112 of the Constitution of India, is the annual budget of the Republic of India set by Ministry of Finance for the following financial year, with the revenues to be gathered by Department of Revenue to identify planned government spending and expected government revenue and the expenditures gathered by Department of Expenditure of the public sector, to forecast economic conditions in compliance with government policy. The Government presents it on the first day of February so that it can be materialised before the beginning of new financial year in April. Until 2016 it was presented on the last working day of February by the Finance Minister in Parliament. The budget division of the Department of economic affairs (DEA) in the finance ministry is the nodal body responsible for producing the budget. It is presented by means of the Finance bill and the Appropriation bill has to be passed by Lok Sabha before it can come into effect on 1 April, the start of India's financial year. In modern times, the budget has been broadcast live from Sansad Bhawan on the DD National, DD News and Sansad TV. It is hosted without interruption from 11:00 am to 1:00 pm, normally followed up with a report by a panel assessing the changes, benefits and flaws in the budget. Additional budget documents and materials are available on the government budget website and Union Budget Mobile app. Rail Budget, presented separately for 92 Years has been merged with union budget. Since 1947, there have been a total of 73 annual budgets, 14 interim budgets and four special budgets, or mini budgets.
Бюджетті жариялау уақыты
1999 жылға дейін Орталық бюджетті ақпан айының соңғы жұмыс күні сағат 17:00-де жариялап келді. Бұл әдет отаршылдық дәуірден қалған мұра. Бұл дәстүрдің түпкі себебі – британдықтарға өз уақыты бойынша сағат 11:30-да демалуға уақыт беру еді. Бұл олардың үндістандық саясаткерлерге қалған отаршылдық көзқарасын көрсетеді. Тағы бір себеп, 1990-жылдарға дейін бюджеттер көбінесе тек салықтарды көтерумен аяқталады. Кешкі презентация өндірушілер мен салық жинаушы органдарға баға өзгерісін есептеу үшін түндік уақытты берді. Осы рәсімді 1999 жылғы Орталық бюджетті таңғы сағат 11:00-де жариялау арқылы өзгерткен – сол кездегі қаржы министрі Яшвант Синха, ол премьер-министр Атал Бихари Ваджпаи басшылығындағы Ұлттық Демократиялық Альянс (Бхарат Жаната Партиясы) үкіметінде қызмет еткен. Бұл дәстүр 2001 жылдан бастау алды.
Until the year 1999, the Union Budget was announced at 5:00 pm on the last working day of the month of February. This practice was inherited from the colonial era. Actual agenda behind this tradition was that, it gives Britishers the time of 11:30 am, a relax time at their location. This clearly shows their colonial era mindset they had left on Indian politicians. Another reason was that until the 1990s, all that budgets seem to do was to raise taxes, a presentation in the evening gave producers and the tax collecting agencies the night to work out the change in prices. It was Yashwant Sinha, the then Finance Minister of India in the NDA government (led by Bharatiya Janata Party) under Prime Minister Atal Bihari Vajpayee, who changed the ritual by announcing the 1999 Union Budget at 11 am. The tradition started from 2001.
Бюджетті жариялау күні
2017 жылы тағы да, отаршылдық дәуірдегі ақпан айының соңғы жұмыс күнінде Одақтың бюджетін ұсыну дәстүрінен аттап басып, сол кездегі Қаржы министрі (Үндістан) Арун Жетли, Нарендра Моди басқаратын НДА (Бхаратия Жаната Партиясы) үкіметінде енді 1 ақпанда ұсылатынын мәлімдеді.
Also again in 2017, departing from the colonial era tradition of presenting the Union Budget on the last working day of February the then Minister of Finance (India) Arun Jaitley, in the NDA government (led by Bharatiya Janata Party) of Narendra Modi announced that it will now be presented on 1 February.
Хальва рәсімдері
Бюджеттік құжаттарды басып шығару Парламентке ұсынудан шамамен бір апта бұрын басталады, және осымен байланысты дәстүрлі "Халва рәсімі" өтеді. Осы рәсімде көп мөлшерде Халва (тәтті тағам) дайындалып, іске қатысқан қызметкерлер мен техникалық персоналға ұсынылады. Олар бюджет ұсынылғанға дейін Солтүстік блок кеңсесінде оқшауланып қалады. Халваны Қаржы министрі ұсынады. Бұл рәсім маңызды жұмысты бастамас бұрын тәтті жеудің үнді дәстүрінің бір бөлігі болып табылады.
The printing of budget documents starts roughly one week ahead of presenting in the Parliament with a customary 'Halwa ceremony' in which Halwa (a sweet dish) is prepared in large quantities and served to the officers and support staff involved. They remain isolated and stay in the North Block office until the Budget is presented. The halwa is served by the Finance Minister. This ceremony is performed as a part of the Indian tradition of having something sweet before starting an important work.
Кіргізу кезеңі
"Құпия сақтау" – бюджеттің құпиялылығын сақтау мақсатымен белгіленген бірнеше күндік мерзім. Хәлуа рәсімі қаржы министрлігі қызметкерлері үшін "Солтүстік блоктағы" министрліктің бас кеңсесінде орналасқан Бюджет баспасында "құпия сақтау" кезеңін бастайды. Олар тек қаржы министрі 1 ақпанда бюджеттік жолдауын аяқтағаннан кейін ғана сыртқа шыға алады. Бұрынғыда бұл "құпия сақтау" кезеңі – шенеуніктердің сыртқы әлеммен байланысқа шығуға құқығы жоқ уақыт – көбірек уақыт алатын. Алайда, 2021 жылдан бастап бюджет толығымен цифрлық форматта ұсынылатындықтан, "құпия сақтау" кезеңі қысқарды. Солтүстік блокта 1980 жылдан 2020 жылға дейін 40 жыл бойы бюджеттік құжаттарды басып шығару үшін қолданылған баспахана орналасқан. Содан кейін бюджет цифрлық форматқа көшті, басылып шығарылатын құжаттар саны ең төменгі деңгейге жеткізілді, ал көп бөлігі мобильді қосымшалар немесе веб-сайт арқылы таратылды. Цифрлық форматқа көшу "құпия сақтау" кезеңінің бұрынғы екі аптаға дейін созылған мерзімін бес күнге дейін қысқартты.
‘Lock in’ is a period of a number of days which exists to maintain the secrecy of the Budget. The Halwa ceremony begins the “lock in” period of finance ministry staff in the Budget Press located in the ministry's headquarters in the North Block. They can emerge only once the Finance Minister completes their Budget speech on 1 February. Previously, this “lock in” period – when officials cannot be in contact with the outside world – would be longer. Since 2021, however, the Budget has been presented in a purely digital format, and the lock in period has gotten shorter. The basement of North Block houses a printing press that was traditionally used to print budget documents for 40 years from 1980 to 2020. Thereafter, the budget went digital with bare minimum documents printed and the bulk distribution happening via mobile app or on the website. Going digital also meant that the lock in period has gotten shorter to just five days from the previous one that lasted up to two weeks.
Әдебиет (өшірілді)
2018 жылға дейін дәстүр бойынша қаржы министрлері бюджетті былғары портфельде алып жүретін. Бұл дәстүрді Үндістанның алғашқы қаржы министрі Р. К. Шанмухам Четти қалыптастырды.
Until 2018, as a part of tradition, Finance ministers carried the budget in a leather briefcase. The tradition was established by the first Finance minister of India, R. K. Shanmukham Chetty.
Бахи-Хата
2019 жылдың 5 шілдесінде Н.Сітарама́н жоғарыда аталған дәстүрді бұзып, бюджетті «Бахи хата» кітабында алып келді. 2021 жылдың 1 ақпанында Қаржы министрі Н.Сітараман алғашқы қағазсыз бюджетті ұсынды. Ол дәстүрлі «бахи хата» стиліндегі қалтаға оралған цифрлық планшетті пайдаланды. Бұл Премьер-министр Нарендра Модидің «Цифрлық Үндістан» жобасын күшейтуге бағытталған қадам деп саналады.
On 5 July 2019, Nirmala Sitharaman, broke the above tradition by carrying the budget in a Bahi Khata. On 1 February 2021, Finance Minister Nirmala Sitharaman presented the first paperless budget. She took a digital tablet wrapped in a tradition 'bahi khata' style pouch. It is considered a move to strengthen Prime Minister Narendra Modi's ambitious Digital India mission.
ҚР Президентімен кездесу өтті
Дәстүр бойынша, Қаржы министрі Ұлттық бюджетті Парламентте ұсынуға барар алдында Президенттің қолдауын алу үшін Раштрапати Бхаванға Президентпен кездеседі.
As per established tradition, the Finance Minister meet the President at the Rashtrapati Bhavan to get assent from President before heading to the Parliament to present the Union Budget.
Сансад-Бхауда өткен Үкімет отырысы
Үкімет кабинетінің отырысы 1 ақпан күні сағат 10-да өтеді. Кабинет мақұлдағаннан кейін, Қаржы министрі Үндістан Парламентіне мемлекеттік бюджетті ұсынады.
A meeting of the Union Cabinet is held at 10a. m. on February 1 After getting the nod from the cabinet, Finance Minister present the Union Budget in Parliament of India.
Бюджеттік отырыстан кейінгі
Қаржы министрі Үндістанның Ұлттық Банкі Директорлар кеңесіне сөз сөйлеп, Одақтың бюджетінің негізгі мәселелерін, соның ішінде қаржылық консолидация жол картасын және жоғары капиталдық шығыстар жоспарын атап көрсетті. Қаржы министрі бюджеттік сөйлеуде жасалған жарияламаларды да талқылады. Бюджеттен кейін Қаржы министрінің Үндістанның Ұлттық Банкі кеңесіне сөз сөйлеуі дәстүрлі практика.
Finance Minister address the Reserve Bank of India's central board of Directors and highlight key points of the Union Budget and highlight key points of the Union Budget, including the fiscal consolidation roadmap and high capital expenditure plan. The finance minister also discuss the announcements made during the budget speech. It is customary for the finance minister to address the Reserve Bank of India board after the budget.
Уақытша бюджет
Уақытша бюджет "есептік дауыс берумен" бірдей емес. "Есептік дауыс беру" үкімет бюджетінің тек шығыс жағымен ғана айналысады. Ал уақытша бюджет – шығыстар мен түсімдерді қамтитын толық есептесу жиынтығы. Уақытша бюджет толық қаржылық мәлімдеме ұсынады, ол толық бюджетке өте ұқсас. Заң Одақ үкіметіне салық өзгерістерін енгізуге тыйым салмайды, бірақ әдетте сайлау жылындағы үкіметтер уақытша бюджет кезінде табыс салығы заңдарына маңызды өзгерістер енгізуден қалысқан.
An interim budget is not the same as a 'Vote on Account'. While a 'Vote on Account' deals only with the expenditure side of the government's budget. An interim budget is a complete set of accounts, including both expenditure and receipts. An interim budget gives the complete financial statement, very similar to a full budget. While the law does not disqualify the Union government from introducing tax changes, normally during an election year, successive governments have avoided making any major changes in income tax laws during an interim budget.
Уақытша бюджет пен Одақ бюджеті арасындағы айырмашылық
Уақытша бюджет сайлау жақындаған кезде үкімет үшін уақытша қаржылық жоспар болып табылады, бұл оны одақтық бюджеттен ерекшелендіреді. Бұл бюджет үкіметке мерзімі аяқталуға дейінгі қалған айлардағы шығыстарды жабу үшін парламенттің мақұлдауын алуға мүмкіндік береді. Одақтық бюджеттің бүкіл жылды қамтуынан өзгеше, уақытша бюджет жаңа үкімет қызметке кіргенге дейінгі кезеңге назар аударады. Жылдық сметалар ұсынылғанымен, түскен үкімет жаңа бюджет дайындағанда оларды өзгерте алады. Уақытша бюджет салық жүйесін өзгертуге құқылы, бірақ тарихи тұрғыдан алғанда, қызмет мерзімі шектеулі болғандықтан, маңызды салық түзетулері мен жаңа схемалардан аулақ тұрады. Ол, негізінен, одақтық бюджеттің алғашқы бөлігін көрсетеді, өткен жылғы кірістер мен шығыстарды егжей-тегжейлі сипаттайды және сайлауға дейін тек қана қажетті шығыстарды ғана көрсетеді. Бұған қоса, Сайлау комиссиясының регламенттері осы маңызды кезеңде сайлаушыларға әділетсіз ықпал етуі мүмкін маңызды саяси өзгерістерге тыйым салады.
An interim budget differs from a union budget in that it serves as a temporary financial plan for the government when elections are approaching. This budget seeks parliamentary approval for the government to cover expenses for the remaining months in its term. Unlike a Union budget, which outlines the entire year, an interim budget focuses on the transition period until the new government takes charge. While estimates are provided for the entire year, the incoming government can modify them when formulating a new budget. The interim budget also holds the power to make changes in the tax regime, but historically, major tax adjustments or new schemes are avoided due to the limited time in office. It essentially mirrors the first part of a union budget, detailing the previous year's income and expenses, with only essential expenses documented until the elections. Moreover, regulations from the Election Commission prevent any significant policy changes that could unfairly influence voters during this critical period.
Либерализацияға дейінгі кезең
Тәуелсіз Үндістанның алғашқы орталық бюджетін 1947 жылғы 26 қарашада Р. К. Шанмухам Четти ұсынды. Жалпы түсімдер 171,15 крор рупийді құрады, ал қаржы тапшылығы 24,59 крор рупий болды. Жалпы шығындар 197,29 крор рупийге бағаланды, оның ішінде қорғаныс шығындары 92,74 крор рупийді құрады. Мораржи Десай 1959–61 және 1963–64 қаржы жылдарына арналған бюджеттерді, соның ішінде 1962–63 жылға арналған аралық бюджетті ұсынды. 1964 жылғы 29 ақпанда және 1968 жылы ол өзінің туған күнінде Одақтың бюджетін ұсынған жалғыз қаржы министрі болды. Десай өзінің алғашқы мерзімінде бес жылдық бюджет пен бір аралық бюджет, ал екінші мерзімінде үш соңғы бюджет пен бір аралық бюджет ұсынды. Десай отставкаға кеткеннен кейін, сол кездегі Үндістанның премьер-министрі Индира Ганди Қаржы министрлігін қабылдап, бұл лауазымды атқарған алғашқы әйел болды. Хирубхай М. Пател 1977 жылғы аралық бюджетке ең қысқа баяндама жасады, ол бар болғаны 800 сөзден тұрды. Қаржы портфелін басқарған алғашқы Раджья Сабха мүшесі Пранаб Мукерджи 1982–83, 1983–84 және 1984–85 қаржы жылдарына арналған жылдық бюджеттерді ұсынды. Раджив Ганди В. П. Сингх үкіметтен кеткеннен кейін 1987–89 жылдарға арналған бюджетті ұсынды, соның нәтижесінде анасы мен әкесінен кейін бюджет ұсынған үшінші премьер-министр атанды. Н. Д. Тивари 1988–89 жылдарға арналған, С. Б. Чаван 1989–90 жылдарға арналған, ал Мадху Дандават 1990–91 жылдарға арналған бюджеттерді ұсынды. Доктор Манмохан Сингх Қаржы министрі болып тағайындалды және сайлаулардың қажеттілігіне байланысты 1991–92 жылдарға арналған аралық бюджетті ұсынды. Саяси жағдайға байланысты 1991 жылдың мамырында мерзімінен бұрын сайлаулар өтті, содан кейін Үндістан Ұлттық Конгресі қайтадан саяси билікке оралды, ал Қаржы министрі Манмохан Сингх 1991–92 жылдарға арналған бюджетті ұсынды.
The first union budget of independent India was presented by R. K. Shanmukham Chetty on 26 November 1947. Total revenues stood at ₹171.15 crore, and the fiscal deficit was ₹24.59 crore. The total expenditure was estimated at ₹197.29 crore with Defence expenditure at ₹92.74 crore. The union budgets for the fiscal years 1959–61 to 1963–64, inclusive of the interim budget for 1962–63, were presented by Morarji Desai. On 29 February in 1964 and 1968, he became the only finance minister to present the Union budget on his birthday. Desai presented budgets that included five annual budgets and an interim budget during his first term and three final budgets and one interim budget in his second tenure when he was both the Finance Minister and the Deputy Prime Minister of India. After Desai's resignation, Indira Gandhi, the then Prime Minister of India, took over the Ministry of Finance to become the first woman to hold the post of the Finance Minister. Hirubhai M. Patel, presented the shortest budget speech for the interim budget of 1977, which was mere 800 words long. Pranab Mukherjee, the first Rajya Sabha member to hold the Finance portfolio, presented the annual budgets for the financial years 1982–83, 1983–84 and 1984–85. Rajiv Gandhi presented the budget for 1987–89, after V. P. Singh quit his government, and in the process became the third Prime Minister to present a budget after his mother and grandfather. N. D. Tiwari presented the budget for 1988–89, S. B. Chavan for 1989–90, while Madhu Dandawate presented the Union budget for 1990–91. Dr. Manmohan Singh became the Finance Minister and presented the interim budget for 1991 92 as elections were forced. Due to political developments, early elections were held in May 1991 following which the Indian National Congress returned to political power and Manmohan Singh, the Finance Minister, presented the budget for 1991–92.
Либерализациядан кейінгі кезең
П.В.Нарасимха Рао басшылығымен Манмохан Сингх 1992-1993 жылдардағы келесі жылдық бюджеттерде экономиканы ашты, шетелдік инвестицияларды ынталандырды және импорттық баж салығын 300 проценттен астамнан 50 процентке дейін төмендетті. 1996 жылғы сайлаулардан кейін Конгресс партиясына жатпайтын үкімет билікке келді. Сондықтан 1996-1997 жылдарға арналған қаржылық бюджетті сол кездегі Тамил Манила Конгресінің мүшесі П. Чидамбарам ұсынды. И.К. Гуджрал үкіметі құлап бара жатқан конституциялық дағдарыстан кейін, Чидамбарамның 1997-1998 жылдарға арналған бюджетін қабылдау үшін парламенттің арнайы сессиясы шақырылды. Бұл 1997 жылғы «арман» бюджеті талқылаусыз қабылданды. 1998 жылдың наурыз айында өткен жалпы сайлаудан кейін Бхаратия Джаната партиясы Орталық үкімет құрды. Сол кездегі қаржы министрі Яшвант Синха 1998-1999 жылдарға арналған аралық және соңғы бюджеттерді ұсынды. 1999 жылғы жалпы сайлаудан кейін Синха қайтадан қаржы министрі болып тағайындалды және 1999-2000 жылдан 2002-2003 жылға дейін төрт жылдық бюджет ұсынды. 2004 жылдың мамыр айындағы сайлауларға байланысты Жасвант Сингх аралық бюджет ұсынды. 2012-2013 жылдарға арналған Үкімет бюджетін 2012 жылдың 16 наурызында Пранаб Мукерджи ұсынды, бұл оның мансабындағы жетінші бюджеті болды. Бұл бюджеттік ұсыныстар 2012 жылғы 1 сәуірден 2013 жылғы 31 наурызға дейінгі қаржы жылына қолданылады. 2013-2014 жылдарға арналған Үкімет бюджетін 2013 жылдың 28 ақпанында П. Чидамбарам ұсынды. 2014-2015 жылдарға арналған аралық Үкімет бюджеті 2014 жылғы 17 ақпанда ұсынылды. 2014-2019 жылдарға арналған Үкімет бюджетін Арун Джайтли ұсынды. 2019-2020 жылдарға арналған аралық Үкімет бюджетін Пиюш Гоял ұсынды. 2019-2023 жылдарға арналған Үкімет бюджетін Нирмала Сітараман ұсынды.
Manmohan Singh under P. V. Narasimha Rao, in his next annual budgets from 1992 to 1993, opened the economy, encouraged foreign investments and reduced peak import duty from 300 plus percent to 50 percent. After elections in 1996, a non Congress ministry assumed office. Hence the financial budget for 1996 97 was presented by P. Chidambaram, who then belonged to Tamil Maanila Congress. Following a constitutional crisis when the I. K. Gujral Ministry was on its way out, a special session of Parliament was convened just to pass Chidambaram's 1997 98 budget. This 1997 dream budget was passed without a debate. After the general elections in March 1998 that led to the Bharatiya Janata Party forming the Central Government, Yashwant Sinha, the then Finance Minister in this government, presented the interim and final budgets for 1998–99. After general elections in 1999, Sinha again became the Finance Minister and presented four annual budgets from 1999–2000 to 2002–2003. Due to elections in May 2004, an interim budget was presented by Jaswant Singh. The Union Budget of India for 2012–2013 was presented by Pranab Mukherjee, on 16 March 2012, which was the 7th budget of his career. These budgetary proposals would be applicable for financial year 1 April 2012 to 31 March 2013. The Union Budget of India for 2013–2014 was presented by P. Chidambaram on 28 February 2013. The Interim Union Budget for 2014–2015 was presented on 17 February 2014. The Union Budget of India for 2014–2019 was presented by Arun Jaitley. The Interim Union Budget for 2019–2020 was presented by Piyush Goyal. The Union Budget for 2019–2023 was presented by Nirmala Sitharaman.
Уақыт шкаласы
Мораржи Десай 10 бюджет ұсынған, бұл ең көп көрсеткіш, одан кейін П. Чидамбарам 9, ал Пранаб Мукерджи 8 бюджет ұсынды. Яшвант Синха, Яшвантрао Чаван және С. Д. Дешмух әрқайсысы 7 бюджет ұсынды, ал Манмохан Сингх пен Т. Т. Кришнамачари 6 бюджет, Н. Сітараман 5 бюджет ұсынды. Мораржи Десай сегіз жылдық және екі аралық бюджет ұсынды.
Morarji Desai has presented 10 budgets which is the highest count followed by P Chidambaram's 9 and Pranab Mukherjee's 8. Yashwant Sinha, Yashwantrao Chavan and C. D. Deshmukh have presented 7 budgets each while Manmohan Singh and T. T. Krishnamachari have presented 6 budgets, Nirmala Sitharaman has presented 5 budgets. 2Morarji Desai presented eight annual and two interim budgets.</small>
Одақ бюджетінің тізімі
Аға NoЖылКүніПремьер-министр ұсынғанПартия11947 4826 қараша 1947Р.К. Шанмухам ЧетиЖаухарлал Неру Үндістан Ұлттық Конгресі21948 4928 ақпан 194831949 5028 ақпан 1949Джон Матай41950 5128 ақпан 195051951 5228 ақпан 1951С.Д. Дешмух61952 53 29 ақпан 195271952 5323 мамыр 195281953 5427 ақпан 195391954 5527 ақпан 1954101955 5628 ақпан 1955111956 5729 ақпан 1956121957 58 19 наурыз 1957Т.Т. Кришнамачари131957 58 15 мамыр 1957141958 59 28 ақпан 1958Жаухарлал Неру 151959 6028 ақпан 1959Морарджи Десай161960 61 29 ақпан 1960171961 6228 ақпан 1961181962 63 14 наурыз 1962191962 6323 сәуір 1962201963 6428 ақпан 1963211964 6529 ақпан 1964Т.Т. Кришнамачари221965 6627 ақпан 1965Лал Бахадур Шастри231966 6728 ақпан 1966Сахиндра ЧаудхариИндира Ганди241967 68 20 наурыз 1967Морарджи Десай251967 68 25 мамыр 1967261968 69 29 ақпан 1968271969 70 28 ақпан 1969281970 71 29 ақпан 1970Индира Ганди 291971 7224 наурыз 1971Яшвантрао Чаван301972 7316 наурыз 1972311973 74 28 ақпан 1973321974 75 28 ақпан 1974331975 7628 ақпан 1975Чидамбарам Субраманиям341976 77 15 мамыр 1976351977 7817 маусым 1977Хирубхай М. ПательМорарджи Десай Жанат партиясы361978 79 28 ақпан 1978371979 8028 ақпан 1979Чаран Сингх381980 8118 маусым 1980Рамасвами ВенкатараманИндира Ганди Үндістан Ұлттық Конгресі391981 8228 ақпан 1981401982 8327 ақпан 1982Пранаб Мукерджи411983 8428 ақпан 1983421984 8529 ақпан 1984431985 8616 наурыз 1985В.П. СингхРаджив Ганди441986 8728 ақпан 1986461987 8828 ақпан 1987Раджив Ганди471988 8929 ақпан 1988Н.Д. Тивари481989 9028 ақпан 1989Шанкаррао Чаван491990 9119 наурыз 1990Мадху Дандавате В.П. СингхҮшінші фронт (Үндістан)501991 9224 шілде 1991Манмохан СингхП.В. Нарасимха Рао Үндістан Ұлттық Конгресі511992 9329 ақпан 1992521993 9427 ақпан 1993531994 9528 ақпан 1994541995 9615 наурыз 1995551996 9719 наурыз 1996П. ЧидамбарамХ.Д. Деве Гоуда Біріккен фронт (Үндістан)561997 9828 ақпан 1997571998 9901 маусым 1998Яшвант СинхаАтал Бихари Ваджпаи Ұлттық демократиялық альянс581999 2027 ақпан 1999592000 0129 ақпан 2000602001 0228 ақпан 2001612002 0328 ақпан 2002622003 0428 ақпан 2003Жасвант Сингх632004 05 4 ақпан 2004642004 058 шілде 2004П. ЧидамбарамМанмохан Сингх Біріккен прогрессивті альянс652005 0628 ақпан 2005662006 0728 ақпан 2006672007 0828 ақпан 2007682008 0929 ақпан 2008692009 10 16 ақпан 2009Пранаб Мукерджи702009 106 шілде 2009712010 1126 ақпан 2010722011 1228 ақпан 2011732012 1316 наурыз 2012742013 1428 ақпан 2013П. Чидамбарам752014 15 17 ақпан 2014 762014 1510 шілде 2014Арун ДжетлиНарендра Моди Ұлттық демократиялық альянс772015 1628 ақпан 2015782016 1729 ақпан 2016792017 181 ақпан 2017802018 191 ақпан 2018812019 20 1 ақпан 2019Пиюш Гоял822019 205 шілде 2019Нирмала Ситараман832020 211 ақпан 2020842021 221 ақпан 2021852022 23 1 ақпан 2022862023 241 ақпан 2023872024 25 1 ақпан 2024
Sr. NoYearDatePresented by Prime MinisterParty11947 4826 November 1947RK Shanmukham ChettyJawaharlal Nehru Indian National Congress21948 4928 February 194831949 5028 February 1949John Mathai41950 5128 February 195051951 5228 February 1951C. D. Deshmukh61952 53 29 February 195271952 5323 May 195281953 5427 February 195391954 5527 February 1954101955 5628 February 1955111956 5729 February 1956121957 58 19 March 1957T. T. Krishnamachari131957 58 15 May 1957141958 59 28 February 1958Jawaharlal Nehru 151959 6028 February 1959Morarji Desai161960 61 29 February 1960171961 6228 February 1961181962 63 14 March 1962191962 6323 April 1962201963 6428 February 1963211964 6529 February 1964T. T. Krishnamachari221965 6627 February 1965Lal Bahadur Shastri231966 6728 February 1966Sachindra ChaudhuriIndira Gandhi241967 68 20 March 1967Morarji Desai251967 68 25 May 1967261968 69 29 February 1968271969 70 28 February 1969281970 71 29 February 1970Indira Gandhi 291971 7224 March 1971Yashwantrao Chavan301972 7316 March 1972311973 74 28 February 1973321974 75 28 February 1974331975 7628 February 1975Chidambaram Subramaniam341976 77 15 May 1976351977 7817 June 1977Hirubhai M. PatelMorarji Desai Janata Party361978 79 28 February 1978371979 8028 February 1979Charan Singh381980 8118 June 1980Ramaswamy VenkataramanIndira Gandhi Indian National Congress391981 8228 February 1981401982 8327 February 1982Pranab Mukherjee411983 8428 February 1983421984 8529 February 1984431985 8616 March 1985V. P. SinghRajiv Gandhi441986 8728 February 1986461987 8828 February 1987Rajiv Gandhi471988 8929 February 1988N. D. Tiwari481989 9028 February 1989Shankarrao Chavan491990 9119 March 1990Madhu Dandavate V. P. SinghThird Front (India)501991 9224 July 1991Manmohan SinghP. V. Narasimha RaoIndian National Congress511992 9329 February 1992521993 9427 February 1993531994 9528 February 1994541995 9615 March 1995551996 9719 March 1996P. ChidambaramH. D. Deve GowdaUnited Front (India)561997 9828 February 1997571998 9901 June 1998Yashwant SinhaAtal Bihari VajpayeeNational Democratic Alliance581999 2027 February 1999592000 0129 February 2000602001 0228 February 2001612002 0328 February 2002622003 0428 February 2003Jaswant Singh632004 05 4 February 2004642004 058 July 2004P. ChidambaramManmohan SinghUnited Progressive Alliance652005 0628 February 2005662006 0728 February 2006672007 0828 February 2007682008 0929 February 2008692009 10 16 February 2009Pranab Mukherjee702009 106 July 2009712010 1126 February 2010722011 1228 February 2011732012 1316 March 2012742013 1428 February 2013P. Chidambaram752014 15 17 February 2014 762014 1510 July 2014Arun JaitleyNarendra ModiNational Democratic Alliance772015 1628 February 2015782016 1729 February 2016792017 181 February 2017802018 191 February 2018812019 20 1 February 2019Piyush Goyal822019 205 July 2019Nirmala Sitharaman832020 211 February 2020842021 221 February 2021852022 23 1 February 2022862023 241 February 2023872024 25 1 February 2024