Кіріспе

Химиялық қосылыс

N,N Диизопропилэтиламин, немесе Хюниг негізі – үшінші дәрежелі амин болып табылатын органикалық қосылыс. Ол неміс химигі Зигфрид Хюнигтің құрметіне аталған. Органикалық химияда нуклеофильдік емес негіз ретінде қолданылады. Көбінесе DIPEA, DIEA немесе 'i' Pr2NEt деп қысқартылады.

Құрылымы

DIPEA этил тобы мен екі изопропил тобына байланысқан орталық азот атомынан тұрады. Азот атомында электрондардың бос жұбы бар, ол электрофильдермен реакцияға түсуі мүмкін. Дегенмен, азот атомындағы үш алкил тобы стерикалық кедергі тудырады, сондықтан азоттың бос жұбымен тек протондар сияқты кішкентай электрофильдер ғана реакцияласа алады.

Өрлеу және дайындау

DIPEA коммерциялық түрде қолжетімді. Ол дәстүрлі түрде диизопропиламиннің диэтил сульфатпен алкилденуі арқылы дайындалады. Таза DIPEA түссіз сұйықтық болып табылады, бірақ коммерциялық үлгілер аздап сары түсті болуы мүмкін. Қажет болған жағдайда, бұл қосылыс калий гидроксидінен немесе кальций гидридінен дистилляциялау арқылы тазартылуы мүмкін.

Пайдалануы және реакциялары

DIPEA - протонды сіңіріп алатын стерикалық кедергісі бар органикалық негіз, ол көбінесе осы мақсатта қолданылады. Осылайша, 2,2,6,6-тетраметилпиперидин және триэтиламин сияқты, DIPEA жақсы негіз, бірақ нашар нуклеофил. DIPEA суда нашар еритінетіндігі коммерциялық процестерде оны қалпына келтіруді жеңілдетеді, бұл қасиеттердің үйлесімі оны тиімді органикалық реагент етеді.

Амидті жұптастыру

Ол карбоксил қышқылының (әдетте, мысалы, қышқыл хлориді ретінде белсендірілген, төменде көрсетілгендей) және нуклеофилді амин арасындағы амидтік байланыс реакцияларында кедергі келтірілген негіз ретінде жиі қолданылады. DIPEA кедергіге ұшыраған және нашар нуклеофил болғандықтан, ол байланыс реакциясында нуклеофилді аминмен бәсекелес болмайды.

Алкилденулері

DIPEA алкил галоидтармен екіншілік аминдерді үшіншілік аминдерге алкилдеуде таңдамалы реагент ретінде қолданылуы зерттелді. Бұл көбінесе төртінші аммоний тұзының түзілуіне алып келетін, қажетсіз Меншуткин реакциясымен қиындыққа ұшырайды, бірақ DIPEA қатысқанда бұл реакция болмайды.

Өтпелі металл катализаторлары арқылы өтетін қиылысу реакциялары

DIPEA бірнеше өтпелі металл катализделген кросс-байланыс реакцияларында, мысалы, Хек реакциясы және Соногашира реакциясында (төменде көрсетілгендей) негіз ретінде қолданылуы мүмкін.

Сверн тотығу

Триэтиламинді дәстүрлі түрде Сверн тотығуларында кеңейтілген негіз ретінде қолданылса да, құрылымдық тұрғыдан ұқсас DIPEA оның орнына пайдаланылуы мүмкін, мысалы төменде көрсетілгендей.

Субстрат ретінде пайдаланылатын DIPEA мысалдары

DIPEA дисульфур дихлоридімен DABCO катализдейтін бір ыдыстағы синтезде скорпионин (bis([1,2]дитиоло)[1,4]тиазин) деп аталатын күрделі гетероциклді қосылыс түзеді.

Триэтиламинмен салыстыру

DIPEA және триэтиламин құрылымдық жағынан өте ұқсас, екеуі де кеңейтілген органикалық негіздер саналады. Құрылымдық ұқсастығының арқасында, DIPEA және триэтиламин көптеген қолданыстарда бір-бірін алмастыра қолданылуы мүмкін. DIPEA-дағы азот атомы триэтиламиндегі азот атомына қарағанда көбірек кеңейтілген. Дегенмен, триэтиламин DIPEA-дан сәл күшті негіз болып табылады; диметилсульфоксидтегі сәйкес конъюгацияланған қышқылдардың pKa мәндері тиісінше 9,0 және 8,5-ке тең.