Кіріспе

Соус түрі. Қызыл көз соусы – Оңтүстік Америка Құрама Штаттарының ас-аударында жиі кездесетін, сол аймақтың елдік шұжығымен байланысты жұқа соус. Бұл соусқа кедей соусы, құстың көзі соусы, төменгі соп, кедр соусы және қызыл шұжық соусы деген де аттар бар. Соус, табада қуырылған елдік шұжықтың қалдықтары мен қара кофе қосылып жасалады. Қызыл көз соусы көбінесе шұжық, бидай ұнынан жасалған нан немесе бисквиттерге беріледі. Әдетте, екі бөлікке бөлінген бисквиттің ішкі жақтарын соусқа мақтап, дәмін арттырып, шұжық қосылғанда кептірмейтіндей етуге болады, мұны оңтүстіктік "шұжықты бисквит" деп те атайды. (Аппалачи шұжықты бисквиті – жай ғана шұжықты бисквит.) Қызыл көз соусын, әсіресе Алабама штатының кейбір аймақтарында, соусқа горчица немесе кетчуп қосып да дайындайды. Содан кейін бисквиттер соусқа батырылады. Луизианада каджун ас үлгісінде соусқа шұжық орнына қуырылған сиыр еті қолданылады. Қара кофе міндетті түрде қолданылады, көбінесе цикорийден жасалған күшті кофе алмастырғышы қолданылады. Соус еттің үстіне, күріш төсегіне құйылады, күрішті қоңыр түске бояйды. Көбінесе француз наны және майлы бұршақ, лима бұршағы немесе безнек сияқты бұршақ түрлері қосымша тағам ретінде беріледі.

Шығу тегі

Қызыл көз соусының аты оның ерекше түрінен шыққан. Дәстүрлі дайындалу жолымен, соңғы қадамда кофе мен май қосылғанда (төмендегі дайындалуын қараңыз), су негізіндегі кофе төменге шөгіп, май негізіндегі май үстіңгі қабатты құрайтын біртекті емес қоспа пайда болады. Дөңгелек ыдыста бұл қоспа қызыл адам көзіне ұқсайды. Қызыл бұрыш қолдану сыртқы түрін қызарта түседі. Дәстүрлі емес дайындау тәсілдері әрқашан "қызыл көз" түсін бермейді, соның салдарынан атаудың пайда болуына қатысты халық аңыздары пайда болған. Мысалы, бір әңгімеде АҚШ-тың бұрынғы президенті Эндрю Джексон аспазының ішкеннен қызарып қанға толы көздері сияқты қызыл соусы бар шұжық сұраған, немесе соустағы қара кофе адамдарды серкеу ұстайды делінеді.

Дайындық

Шам пісірілгеннен кейін, табадан майы алынып тасталады. Содан кейін табаны тазарту үшін қара кофе қолданылады. Кофе мен май бірдей мөлшерде бір ыдысқа құйылады. Кофе орнына су қолданатын немесе майы бар табаға кофе қосатын басқа рецепттер де бар. Кофе осылай майға қосылғанда, "қызыл көз" түсі жоқ біртекті емес қоспа пайда болуы мүмкін. Флоридалықтар қызанақ соусын "қызыл көз" соусы деп атап, оны бекон майына ұн мен қызанақ қосып, осыған ұқсас әдіспен дайындайды. Бұл қуырылған сом немесе басқа балықпен беріледі.