Кіріспе

Дэниел Энтони Митрионе (4 тамыз 1920 – 10 тамыз 1970) – Латын Америкасындағы АҚШ үкіметінің қызметкері, жергілікті полицияны азаптау әдістерін үйреткен. Ол Монтевидео қаласында (Уругвай) авторитарлық үкіметке қарсы күрескен Тупамаро партизандық тобы тарапынан ұрланып, өлтірілді.

Ерте өмір және мансап

Дэн Митрионе Италияда, Джозеф пен Мария Митрионелердің екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Оның туылғаннан кейін көп ұзамай отбасы Америкаға көшіп, Индиана штатының Ричмонд қаласына қоныстанды, сол жерде Митрионе өсті. Митрионе Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мичиган штатындағы теңіз базасында қызмет етіп тұрғанда Генриетта Линдке үйленді, және олардың тоғыз баласы болды. Соғыс аяқталған соң Митрионе Ричмонд қаласында полиция қызметкері болды. Ол 1945 жылы патрульдік ретінде жұмысын бастап, 1956 жылы Ричмонд полиция басшысы болып тағайындалды, және 1960 жылға дейін бұл лауазымды атқарды.

Қоғамдық қауіпсіздік кеңсесінің мансабы

1960 жылы Митрионе Халықаралық ынтымақтастық басқармасының (ICA) Қоғамдық қауіпсіздік бағдарламасына қосылды. 1954 жылы басталған бұл бағдарлама бойынша АҚШ әлемнің түкпір-түкпіріндегі азаматтық полицияға көмек және оқыту қызметтерін ұсынды. Митрионенің алғашқы орны Рио-де-Жанейродан солтүстік-батысқа қарай шамамен 250 миль жерде орналасқан Белу-Оризонте қаласы болды. Митрионе Белу-Оризонтеде екі жыл қызмет еткен кезеңде ICA АҚШ Халықаралық даму агенттігімен алмастырылды, ал полицияға көмек көрсету бағдарламасы Қоғамдық қауіпсіздік кеңсесіне (OPS) қайта ұйымдастырылды. Белу-Оризонтеде екі жылдық қызметтен кейін, 1962 жылы Митрионе Рио-де-Жанейроға ауыстырылды, онда ол тағы бес жыл оқу кеңесшісі ретінде жұмыс істеді. Осы бес жыл ішінде ол бразилиялық диктатура өз азаматтарына қарсы қолданған азаптау техникаларын бөлісіп берді. 1967 жылы ол АҚШ-қа қайтарылды және Вашингтондағы OPS Халықаралық полиция академиясында екі жыл оқытумен айналысты.

Уругвай

1969 жылы Митрионе Уругвайдың Монтевидео қаласында OPS Бас қоғамдық қауіпсіздік кеңесшісі болып тағайындалды. Осы кезеңде Уругвай үкіметі, басында Колорадо партиясы тұрған, құлдырап бара жатқан экономикамен, жұмысшылар мен студенттердің ереуілімен және солшыл қалалық партизандық топ – Тупамаромен күресіп жатты. Екінші жағынан, Вашингтон 1970 жылы Сальвадор Альенде басқарған Чилидегі Халықтық Біртұтастық үкіметінің Куба қолдауымен жеңіске жеткені сияқты, солшыл коалиция Фронт Амплионың сайлауда жеңіске шығуынан қаушады. OPS 1965 жылдан бері жергілікті полицияға қару-жарақпен және оқумен көмектесіп келді. Бұрынғы уругвайлық полиция қызметкерлері мен ЦРУ агенттері Митрионенің Монтевидеодағы үйінің жертөлесінде уругвайлық полицияға азаптау әдістерін үйреткенін, оның ішінде құрбандарының аузы мен жыныс мүшелеріне электр тогын беруді үйреткенін мәлімдеді. Оның қағидасы: "Құрбанның күйіндегі тиісті әсер үшін, дәл орынға, дәл мөлшерде, дәл ауырсыну". Ол сондай-ақ Суық соғыс кезінде АҚШ-та шетелдік полиция агенттерін оқытуға көмектесті. 1978 жылы Кубада өткен 11-ші Халықаралық жастар фестивалінде 1962 жылдан 1970 жылға дейін ЦРУ-ға қос агент ретінде кірген кубалық Мануэль Хевия Коскулуэла Митрионенің баспанасыз адамдарды ұрлап, оларды азаптау сабақтарында "қояндықтар" ретінде пайдалануға бұйрық бергенін айтты. Ол әрбір құрбанды бірнеше азаптау сеансына дейін тірі ұстауға тырысқанын мәлімдеді. Митрионеді тұтқынға алғандар оның "Митриони жилеті" деп аталатын азаптау құралын ойлап тапқан деп сенген болуы мүмкін. Бұл құрал "сұрақ-жауап кезінде кеудеге қысымды арттырып, кейде қабырғаларды сындыратын, икемделгіш жилет" деп сипатталды. Митрионеді ұрлау кезінде оның бір иығына оқ тиген, жара таза және жақсы жазылып жатқан, ал ол тұтқында болғанда емделген. 1987 жылы, түрмеден босатылғаннан кейін екі жыл өткен соң, Тупамаро басшысы Рауль Сендич берген сұхбатында Митрионе полицияны тәртіпсіздікті басуға оқытқандықтан және студенттер наразылығынан қаза тапқандарға кек қайтару үшін ұрланғанын айтты. Ол азаптау туралы айыптауларды атаған жоқ. Сонымен қатар, Сендич Митрионенің өлімі қасақана болмағанын мәлімдеді; Тупамаро басшылары Митрионеді тірі қалдыруға және үкімет талаптарын орындамаса, оны өлтірмей, белгісіз мерзімге ұстауға шешім қабылдады. 1970 жылдың 7 тамызында, ұрланғаннан бір апта өткен соң, Уругвай полициясы Тупамаро басшылығы тұрған үйге шабуыл жасап, Сендичті және басқаларын ұстады. Оның айтуынша, жақын арада Митрионеді тірі қалдыру жоспарын білетін жаңа басшылар да ұсталды. "Ұсталғандар басқалармен байланысын үзіп қалды, - деді ол. - Ал соңғы мерзім келгенде Митрионемен қалған топ не істеу керектігін білмеді. Сондықтан олар қатерлі жоспарды орындауға шешім қабылдады". Оның қорыққан жерлеу рәсімі АҚШ БАҚ-та кеңінен жарияланды және оған Дэвид Эйзенхауэр мен Ричард Никсонның мемлекеттік хатшысы Уильям Роджерс қатысты. Фрэнк Синатра мен Джерри Льюис оның отбасы үшін Индиана штатының Ричмонд қаласында қайырымдылық концерт өткізді.

Көркем шығармаларда

1972 жылы Коста Гаврастың "Қоршау күйі" фильмі Митрионенің ұрлану оқиғасына негізделген. Митрионенің ұрлануы және өлімі уругвайлық жазушы Карлос Мартинес Мореноның "El color que el infierno me escondiera" романының мазмұнында да орталық орын алады. Француздық тыңшылық ойдан шығарылған роман "SAS 31: Монтевидео періштесі", 1973 жылы Жерар де Вильярс жазған. Роман бойынша агенттің аты Рон Барбер, бірақ "SAS" романдарының көпшілігіндегідей, оқиғалар нақты оқиғаларға негізделген. Сонымен қатар, ойдан шығарылған кейіпкер Рон Барбер Уругвайда азаптауға үйретуші болғандықтан, Барбердің Дэн Митрионеге негізделген болуы мүмкін.