Мезопротерозой тау жасалу оқиғасы және Гренвиль орогенезі
Grenville orogeny
Грейнвиль орогенезі: Мезопротерозойлық тау құрылысы, Родиния суперконтинентінің қалыптасуы, Солтүстік Америка, Африка, Еуропадағы геологиялық процестер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мезопротерозой тау жасалу оқиғасы
Mesoproterozoic mountain building event
Гренвилл орогенезі – Родиния суперконтинентінің құрастырылуымен байланысты, ұзаққа созылған мезопротерозой тау жасалу оқиғасы. Оның ізі – Лабрадордан Мексикаға және Шотландияға дейін Солтүстік Америка құрлығының маңызды бөлігін қамтитын айқын орогендік белдеу. Ортаңғы-кейінгі мезопротерозой дәуірінде (1250-980 млн жыл бұрын) пайда болған Гренвилл орогендік қабыршағы бүкіл әлемде кездеседі, бірақ "Гренвилл" деген атпен көбінесе Лорантияның оңтүстік және шығыс шеттерінде болған оқиғалар ғана танылады. Бұл орогендік оқиғалар Африкада Кибаран орогенезі және Батыс Еуропада Далсландия орогенезі деп те белгілі.
The Grenville orogeny was a long lived Mesoproterozoic mountain building event associated with the assembly of the supercontinent Rodinia. Its record is a prominent orogenic belt which spans a significant portion of the North American continent, from Labrador to Mexico, as well as to Scotland. Grenville orogenic crust of mid late Mesoproterozoic age (1250980 Ma) is found worldwide, but generally only events which occurred on the southern and eastern margins of Laurentia are recognized under the "Grenville" name. These orogenic events are also known as the Kibaran orogeny in Africa and the Dalslandian orogeny in Western Europe.
Уақыт шкаласы
Гренвилл оргенезінің уақытын анықтау мәселесі белгілі бір дау-дамайлар тудыратын сала болып табылады. Тоби Риверс 2002 жылы ұсынған уақыт шкаласы жақсы сақталған Гренвилл провинциясынан алынған және бұл оргенездің ең толыққанды жазбаларының бірі болып табылады. Бұл жіктеме классикалық Гренвилл атауын екі жеке оргенездік циклды қамтиды деп қарастырады; Риголе, Оттава және Шовингиан оргенездері Гренвилл циклын құрайды, ал Эльзевириан оргенезі жеке тұрады. Гренвилл оқиғаларының әсеріне ұшыраған аумақтың үлкендігіне байланысты, оргенездік белдеуде уақыт бойынша кейбір айырмашылықтар бар. Риверстің 2008 жылғы мақаласы оргенездің әртүрлі кезеңдерінің уақытын зерттейді және қазіргі тау жыныстарының кеңістіктік және уақыттық метаморфизміне сүйене отырып, уақыт жолын қайта жасайды. Риверс 1997 және Говер мен Крог 2002 жылдары жасаған жұмыстардың жиынтығынан құралған, осы уақыт жолының жаңа нұсқасына сәйкес, Эльзевириан оргенезі 1240-1220 млн жыл бұрын, Шоуниган 1190-1140 млн жыл бұрын жүрді және енді Гренвилл циклының бөлігі емес, ал Оттава (қазір 1090–1020 млн жыл бұрын) және Риголе (әлі де 1010–980 млн жыл бұрын) Гренвилл оргенезіне біріктірілген фазалар болып табылады.
The problem of timing the Grenville orogeny is an area of some contention. The timescale outlined by Toby Rivers in 2002 is derived from the well preserved Grenville Province and represents one of the most detailed records of the orogeny. This classification considers the classical Grenville designation to cover two separate orogenic cycles; the Rigolet, Ottawan and Shawingian orogenies compose the Grenville Cycle, and the Elzevirian orogeny stands on its own. Due to the great size of the area affected by Grenville events, there is some variance in timing across the orogenic belt. Rivers' 2008 paper examines the timing of the different periods of the orogeny and reconstructs the timeline based on the spatial and temporal metamorphism of the rocks present. According to this newer version of the timeline which is a composite of Rivers 1997 and Gower and Krogh 2002, the Elzevirian orogeny occurs from 1240 to 1220 Ma, the Shawinigan occurs from 1190 to 1140 Ma and is no longer part of the Grenville cycle, the Ottawan (now 1090–1020 Ma) and Rigolet (still 1010–980 Ma) become phases which are grouped into the Grenvillian orogeny.
Жалпы тектоника
Орогенез оқиғаларын қайта құру жалғасуда, бірақ қалыпты қабылданған көзқарас бойынша, Лаурентияның шығыс және оңтүстік шеттері континенттік соқтығысу басталғанға дейін белсенді жинақы шеттер болған. Осы типтегі субдукция (B типі) қазіргі субдукция аймақтарында басым пластинаның шетінде немесе оған жақын жерде магмалық доғаларды орналастыруға бейім, ал Гренвилл орогенінен шамамен 1300–1200 млн жыл бұрынғы арал доғаларының куәліктерін табуға болады. Оңтүстік Американың Анд таулары қазіргі заманғы аналог ретінде қарастырылады. Біраз уақыт бойы блоктардың бірі Амазония құрлығы деп есептелді, бірақ палеомагниттік деректер мұның дұрыс еместігін көрсетті. Бұл итеру және метаморфизм кезеңдері үздіксіз болған жоқ, салыстырмалы түрде тыныш кезеңдермен үзіліп, олар кезінде АМКГ (анортозит / манжерит / чарноктит / гранит) плутондары қабық жыныстарына еніп кірді. Бұл оқиғалардың уақытын далалық зерттеулерде байқалған қиылысқан қатынастар, сондай-ақ SHRIMP (сезімтал жоғары ажыратымдылық иондық микрозонд) және TIMS (термиялық иондау массалық спектрометриясы) уран-қорғасынмен мерзімдеуі шектеуде. Тектоникалық белсенділіктің алғашқы кезеңі Эльзевириан орогенезі кезінде арал доғасының қосылуы болды. Орогеннің барлық бөлігінде жоғары қысымды метаморфты тау жыныстарының бұл тізбектері, әдетте, син- немесе посттектондық деп түсіндірілетін, интрузивті АМКГ тобы плутондарымен кесіледі. АМКГ плутонизмі көбінесе жұқарып кеткен литосфера астындағы астеносфералық жоғары көтерілумен байланысты. Бұл АМКГ плутонизмі тектоникалық кеңею кезінде континенттік қабықтың түбінде оливин толеитті базальтының жиналуымен байланысты деген теориядан туындайды.
Reconstruction of the events of the orogeny is ongoing, but the generally accepted view is that the eastern and southern margins of Laurentia were active convergent margins until the beginning of continental collision. This type of subduction (B type) tends to emplace magmatic arcs on or near the edge of the overriding plate in modern subduction zones, and evidence of contemporary (c. 1300–1200 Ma) island arcs can be found throughout the Grenville orogen. The Andes of South America are considered a modern analogue. For some time one of the blocks was believed to be the continent of Amazonia, but paleomagnetic evidence has now proven that this is not the case. These periods of thrusting and metamorphism were not continuous but were interrupted by comparatively quiet periods, during which AMCG (anorthosite / mangerite / charnockite / granite) plutons were intruded into the country rock. Timing of these events is constrained by cross cutting relations observed in the field as well as SHRIMP (sensitive high resolution ion microprobe) and TIMS (thermal ionization mass spectrometry) uranium lead dating. The first period of tectonic activity was the accretion of an island arc at some point during the Elzevirian Orogeny. Throughout the orogen, these sequences of high pressure metamorphic rocks are cut by intrusive AMCG suite plutons, generally interpreted as syn or post tectonic. AMCG plutonism is generally associated with asthenospheric upwelling under thinned lithosphere. This is derived from the theory that AMCG plutonism is driven by ponding of olivine tholeiite basalt at the base of the continental crust during tectonic extension.
Техас пен Мексика
Техас және Мексика Лаурентияның оңтүстік шетін құрайды және шығыс соқтығысуға қатысқан континенттен өзгеше континентпен соқтығысқан болуы мүмкін. Мезопротерозойлық магмалық протолиттер (орогенез кезінде гранулит фациясына дейін метаморфоздалған) Мексикада екі жас тобына жатады; шамамен 1235–1115 млн жыл және шамамен 1035–1010 млн жыл. Алғашқы топқа жататын тау жыныстары аралдық доға мен доғаның артындағы алаптың пайда болуын көрсететін геохимиялық іздерге ие. Екінші топ AMCG магматизмін көрсетеді. Бұл AMCG тау жыныстары Гренвилл орогенінің ішінде аномалды, олардың орналасуына дейін бірден болған белгілі бір орогендік құбылыс жоқ. Оттаван кезеңінде, биік жерлер төмендіктерге итерілген кезде, қиылыс аймағы (Карфаген Колтон) транспрессиялық шекара болды.
Texas and Mexico represent the southern margin of Laurentia and likely collided with a different continent than that involved in the eastern collision. Mesoproterozoic igneous protoliths (metamorphosed to granulite facies during the orogeny) fall into two age groups in Mexico; c. 1235–1115 Ma and c. 1035–1010 Ma. Rocks of the former group bear geochemical signatures implying island arc and back arc basin provenance. The latter group represents AMCG magmatism. These AMCG rocks are somewhat anomalous throughout the Grenville orogen, there is no known orogenic event which immediately predates their emplacement. that the shear zone (the Carthage Colton) was a transpressional boundary during the Ottawan, when the highlands were thrust over the lowlands.
Гренвилл провинциясы
Гренвилл провинциясы Гренвилл, Квебек қаласының атымен аталып, Канада қалқанының ең жас бөлігін құрайды. Аймақ осы осы оқиғадан бері ешқандай аймақтық метаморфты өзгерістерге ұшырамағандықтан, Гренвилл және Гренвиллге дейінгі тектониканы зерттеу үшін өте қолайлы аймақ саналады. Сондықтан, осы оқиға және оның процестері туралы біздің көптеген білімдеріміз Гренвилл провинциясынан алынған. Лаврентий таулары осы провинцияның бір бөлігі болып табылады.
The Grenville province is named for Grenville, Quebec, and constitutes the youngest portion of the Canadian Shield. Since the area has not undergone any regional metamorphic overprinting since the orogeny, it is considered an ideal study area for Grenville and pre Grenville age tectonics. Hence, most of what is known about the orogeny and its processes is derived from the Grenville Province. The Laurentian Mountains are a part of the province.