Кіріспе

Импакттық алым – АҚШ-тағы жергілікті билік органдары жаңа немесе жоспарланған даму жобасына, жаңа дамуға мемлекеттік қызметтер көрсетуге кеткен шығындардың толық немесе бір бөлігін өтеу үшін салатын алым. Импакттық алым жаңа дамуға салынатын, оффсайттық капиталдық жақсартулардың құрылысын немесе қажетті кеңейтуді қаржыландыруға және төлеуге көмектесетін төлем болып саналады. Бұл алымдар көбінесе аймақтағы халық санының өсуімен күресіп жатқан жергілікті билік органдарының экономикалық жағдайына түсетін ауыртпалықты азайтуға бағытталған. Импакттық алымдар 1950-1960 жылдары АҚШ-та кеңінен қабылдауға ие болды. Алғашқыда су және кәріз жүйелерінің капиталдық құнын қайтаруға жәрдемдесті, ал 1970 жылдары жергілікті билік органдарына федералдық және штаттық гранттардың азаюына байланысты, олардың қолданысы артып, жолдар, саябақтар, мектептер және басқа да мемлекеттік қызметтер сияқты коммуналдық емес мақсаттарға дейін кеңейді. Соңында, 1980 жылдары импакттық алым қызметтерді қаржыландырудың жалпыға қолданылатын тәсіліне айналып, өрттен қорғау, полиция және кітапханалар сияқты муниципалдық мекемелерді де қамтыды. Флорида және Калифорния штаттарындағы сот істері олардың заңдылығын бекіткеннен кейін, көптеген штаттар жергілікті билік органдарына импакттық алымдарды пайдалануға рұқсат беретін заңдарды қабылдады. АҚШ Конституциясының Мүлікті алу туралы ережесі АҚШ Жоғарғы Соты Koontz v. St. Johns River Water Management District ісінде импакттық алымға қатысты деп танылды.

Байланыс пен жеңілдету ақысы

Импакт-төлемақылар қалалар, округтер және штаттарда кеңінен қабылданғандықтан, олар басқа да реттеуші алымдардың дамуына/таралуына ықпал етті. Екі негізгі мысал – байланыс төлемдері және жеңілдету төлемдері. Кейбір штаттарда (мысалы, Массачусетс, Нью-Джерси және Калифорния) тұрғын емес және нарықтық бағадағы көппәтерлі тұрғын үй жобаларынан, әдетте, құрылыс рұқсатын алғаннан кейін немесе құрылысты бастамас бұрын байланыс төлемдері жиналады. Байланыс төлемдері – дамуға әсер ететін төлемдердің туындысы болып табылады және кейбір қалалар мен округтер оларды әзірлеушілерден бірқатар нысандар мен қызметтерді қаржыландыру үшін талап етеді. Жиналған қаражат қолжетімді тұрғын үйлерді салуға жұмсалады. Байланыс төлемдеріне қарсы пікірлер дамуға әсер ететін төлемдерге ұқсас, соның ішінде жергілікті билік органдарының мұндай бағдарламаларды қабылдауға құқығы бар ма деген сұрақ кіреді.