Кіріспе

Польша ақыны (1945–2021)

Адам Загаевский (21 маусым 1945 – 21 наурыз 2021) – поляк ақыны, романист, аудармашы және эссеист. Ол 2004 жылғы әдебиет саласындағы Нойштадт халықаралық сыйлығының, 2016 жылғы Гриффин поэзия сыйлығының өмірлік жетістіктері үшін танылу сыйлығының, 2017 жылғы Астурия ханшайымы сыйлығының және 2018 жылғы Струга поэзия кештеріндегі Поэзияның алтын тәж сыйлығының иегері болды. Ол "68-ші жылғы буын" немесе Польшаның жаңа толқыны (польшаша: Nowa fala) ақындарының алдың қатарындағы өкілі және Польшаның ең белгілі қазіргі заманғы ақындарының бірі саналды.

Өмірбаян

Адам Загаевский 1945 жылы Львовта (қазіргі Львов, Украина) дүниеге келді. Оның әкесі Тадеуш Загаевский, ал анасы Людвика Загаевская, туған тегі Түрска. Загаевскийлер отбасы сол жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кеңестік саясаттың бір бөлігі ретінде Львовтан Польшаның орталық аймағына күштеп көшірілді. Олар Гливице қаласына қоныс аударды, онда Анджей Струг атындағы V гимназияны бітірді. Кейіннен Краковтағы Ягеллон университетінде психология және философия факультетінде оқыды. Содан кейін AGH Ғылым және Технология университетінде философиядан сабақ берді. 1967 жылы «Жылы әдебиет» журналында жарық көрген «Музыка» атты өлеңімен поэзиядағы алғашқы қадамын жасады. Ол «Odra» (1969–1976) және «Twórczość» (1969, 1971–1973) сияқты журналдарда өзінің туындыларын және рецензияларын жариялады. Осы кезеңде ол «68-ші жылғы буын» деп аталған «Жаңа толқын» (Nowa fala) әдеби қозғалысына қатысты. Топтың мақсаты – «коммунистік идеология мен пропаганданың тілді тартып алуына және шындықтың бұрмалануына қарсы тұру» болды. 59-шы хатқа қол қойғаннан кейін оның еңбектері Польшадағы коммунистік билік тарапынан тыйым салынды. 1978 жылы ол ғылыми оқу бірлестігінің негізін қалаушыларының бірі және алғашқы лекторы болды. 1982 жылы Парижге эмиграциялады, бірақ 2002 жылы әйелі Мая Водечкамен бірге Польшаға оралды және Краковта тұрды. Польша жазушылар одағының мүшесі болды. Оның әдеби шығармалары халықаралық деңгейде танылды және көптеген тілдерге аударылды. Колм Тойбин оның ең жақсы өлеңдерінде «оның қиялының кеңістігін тәжірибемен байланыстыра білгенін» айтады: «көрген, естіген және барлық шектерімен есте қалған нәрселер, сондай-ақ қайғы мен қуаныш оған ойдан тудырылған нәрселермен бірдей күшке ие». Америкалық ақын Роберт Пински Загаевскийдің өлеңдері «күнделікті өмірде өткеннің болуы туралы: тарих – өлгендердің тізімі емес, адамдардың күнделікті көріп, сезінетін нәрселерінде жатқан үлкен, кейде көзге көрінбейтін күш» дейді. Оның «Бұзылған әлемді мақтауға тырыс» атты өлеңі 11 қыркүйекке қатысты шабуылдардан кейін «Нью-Йоркер» журналында жарияланғаннан кейін кеңінен танылды. Загаевский Краковтағы Ягеллон университетінің әдебиет және өнер мектебінде поэзия семинарларын өткізді, сондай-ақ АҚШ-тағы Хьюстон университетінде шығармашылық жазу курсын оқыды. Ол Чикаго университетінің профессоры және әлеуметтік ойлау комитетінің мүшесі болды. Ол екі курсты оқыды, оның бірі поляк ақыны Чеслав Милошқа арналған. Оның қазасы туралы сөйлеген Ольга Токарчук оның өте бағалы поэзия сабақтарын берген ұстаз болғанын атап өтті.

Марапаттар

Ол "Құрметтің қола айқасы" орденімен марапатталды және екі рет "Полония Реститута" орденінің офицерлік айқасын алды. 1992 жылы ол Гуггенхайм стипендиясын алды. 2004 жылы ол Нойштадт халықаралық әдебиет сыйлығын жеңіп алды, бұл сыйлық Әдебиет бойынша Нобель сыйлығының іріккісі саналады және Цезлав Милоштан кейін марапатталған екінші поляк жазушысы болды. 2015 жылы ол Генрих Манн сыйлығын алды. 2016 жылдың мамыр айында ол Тюбинген университетінің доктор Леопольд Лукас сыйлығымен марапатталды. Сол жылы ол "Құрмет Легионы" орденімен және Мажарстан ПЕН-клубының "Янус Панноний Клетэзи Нагиди" сыйлығымен де марапатталды. 2017 жылы оған "Испан тілінде сөйлейтін әлемдегі ең маңызды наградалардың бірі" саналатын Астурия ханшайымы сыйлығы табысталды. 2018 жылы оның "Поэзия для начинающих" атты эсселер жинағы Польшаның ең жоғары әдеби марапаты – Nike сыйлығына ұсынылды. 2019 жылы Загаевский ғылым және өнер саласындағы Pour le Mérite орденімен марапатталды. Өмірі бойы ол Нобель сыйлығының мүмкін болатын лауреаты ретінде жиі есімдері айтылды.

Поэзия

Коммуникат. Краков, 1972 жыл. Мәскеулік дүкендер. Краков, 1975 жыл. Хат. Ұлылыққа ода. Париж, 1983 жыл. Львовқа сапар. Лондон, 1985 жыл. Кенеп. Париж, 1990 жыл. Отты жер. Познань, 1994 жыл. Үш періште / Three Angels. Краков, 1998 (таңдалған өлеңдердің екі тілді басылымы). Ықылас. Краков, 1999 жыл. Қайта оралу. Краков, 2003 жыл. Антенналар. Краков, 2005 жыл. Көрінбейтін қол (Niewidzialna reka). Краков, 2009 жыл. Таңдамал өлеңдер. Краков, 2010 жыл. Асимметрия. Краков, 2014 жыл. Амстердамдағы әуежай / Airport in Amsterdam. Краков, 2016 (таңдалған өлеңдердің екі тілді басылымы). Шын өмір. Краков, 2019 жыл.

Прозалық шығарма

Жылу, суық. Варшава, 1975 жыл. Абсолютті есту. Краков, 1979 жыл. Жұқа сызық. Краков, 1983 жыл.

Эсселер

Көрсетілмеген әлем. Краков, 1974 жыл. Екінші дем. Краков, 1978 жыл. Ынтымақ және жалғыздық. "Әдеби жазбалар", 1986 жыл. Екі қала. Париж, Краков, 1991 жыл. Басқаша сұлулық (W cudzym pięknie). Познань, 1998 жыл. Шығушылықты қорғау. Краков, 2002 жыл. Ақын философпен әңгімелеседі. Варшава, 2007 жыл. Шамадан тыс айқындық. Краков, 2011 жыл. Жаңа бастаушыларға арналған поэзия. Варшава, 2017 жыл. Ретсіз зат. Краков, 2019 жыл.

Санаулы зерттеулер мен шолулар

Please provide the English text and the existing translation reference. I need both to complete the translation as requested. I will then provide only the final Kazakh translation.