Кіріспе

Ричард Боуэн (1761 жылы туған, 25 шілде 1797 жылы қайтыс болған) – Корольдік теңіз флоты офицері. Америка Тәуелсіздік соғысы мен Франция революциялық соғыстарында қызмет еткен. Боуэн Хорацио Нельсонмен бірге қызмет етті және Санта-Крус-де-Тенерифе шайқасында оның қасында қаза тапты. Боуэн теңізшілер отбасында дүниеге келді және алғашқыда бірнеше көрнекті теңізшілермен бірге қызмет етті, соның ішінде Джон Джервис, ол Боуэннің ұзақ жылдар бойы досы және демеушісі болды. Боуэн бірнеше шайқаста өзін ерекше көзге көрсеткеннен кейін танымал болды, бірақ Америкамен соғыс аяқталғанға дейін офицерлік шен ала алмады және бірнеше жыл Кариб аймағында жаңа қызметке тағайындалуды күтті. Ол соғыс аралық кезеңде Австралиядағы колонияларға қайта жабдықтау миссиясын жүзеге асыру мүмкіндігін пайдаланды, бұл міндетті сәтті орындады, тіпті бұл үшін бүкіл әлемді аралауға тура келді. Осы жұмысты атқару үшін ол ұзақ уақыт бойы Ұлыбританиядан тыс жерде болды, ал отанына оралғанда Франциямен соғыс басталғанын естіді. Ескі демеушісі Джервиске қайта қосылған Боуэн Кариб теңізіне оралды және француз колонияларына қарсы шайқаста өзін ерекше көзге көрсеткеннен кейін, өз командасын басқаруға ие болды. Ол Джервистің ізімен Жерорта теңізіне барып, бірнеше фрегаттардың қатысуымен болған қатал шайқастарға қатысты, тіпті сол кездегі әлемдегі ең үлкен соғыс кемесі – Сантисима Тринидадқа 32 зеңбірекке ие фрегатымен шабуыл жасады. 1797 жылы Тенерифе аймағында болғанда, ол контр-адмирал Хорацио Нельсонның басқаруына көшті, ол Боуэннің ынтасы мен қабілетіне тез риза болды. Боуэнге Санта-Крус-де-Тенерифе қаласына шабуылдың бірінші толқынын басқару міндеті жүктелді, бірақ шабуыл сәтсіз аяқталды. Қорғаушылар шабуылдаған британдықтарға гранаттарды лақтырып, көптеген адамдарды өлтірді немесе жаралады, Боуэн қаза тапты, ал Нельсон ауыр жарақат алды. Боуэннің денесі теңізден ізделіп табылды және теңізге жерленді. Оның достары мен туыстары Лондонның ірі шіркеулерінің бірінде оның есімін мәңгі есте қалдыру үшін ескерткіш орнатуға үкіметтен өтініш жасады, бірақ олардың өтініші қабылданбады.

Отбасы және ерте өмірі

Боуэн 1761 жылы Девон графтығының Ильфракомб қаласында дүниеге келген. Боуэн отбасы теңізшілер болған, Ричардтың ағасы Джеймс және тағы екі бауыры Джордж пен Томас теңіз күшінде қызмет еткен. Ричард он үш жасында әкесіне, сауда кемесінің капитанына қосылып теңізге шықты. Екі жылдан кейін әкесімен бірге ағасы Джеймстің сауда кемесіне өтіп, Англия мен Ямайка арасында сауда сапарларын жасады. 1778 жылы ол Ямайкада болғанда, Америка колонияларымен соғыс басталғаны туралы хабар алды. Колдуэлл мен Боуэн 1779 жылы Англияға қайтып келді, содан кейін Колдуэлл 50 зеңбірекке ие кеменің командасын басқаруға тағайындалды. Кеме теңізге шығуға дайын болмағандықтан, Боуэн мен «Эмеральдтан» бірнеше офицер Нордегі күзет кемесіне ауысты. Боуэн Джервиспен бірге «Фудроянт» кемесінде бірнеше жыл бойы қызмет етті. 1781 жылғы 29 шілдеде «Фудроянт» вице-адмирал сэр Джордж Дарбидің флоты құрамында екі француз әскери кемесін байқады. Желдің салдарынан британдықтар жақындаса алмады, сондықтан Дарби қайықтарды жақынға буыруға бұйрық берді. Боуэн досы Роберт Кальдерден қылыш алды. Ол ағасы Джеймс пен қамқоршысы Джервис кеңесімен Батыс Үндістанға барды, ал олардың ұсыныстары арқасында станция командирі сер Питер Паркердің назарын аударды. Боуэннің досы Роберт Кальдер оны 64 зеңбірекке ие «Стэйтли» кемесіне қызметке алуды сұрады. Кернеу басылғаннан кейін кеме демобилизацияланды, ал Боуэн Әскери-теңіз кеңесіне қызметке орналасу үшін өтініш білдірді. Боуэн сапарға шығып, жолда Кинг пен оның отбасын Норфолк аралында қалдырып, Жаңа Каледония, Пайн аралы және Терра Арсакидес аймақтарынан өтіп, бұрын ешкім жүзбеген жолмен шығысқа қарай бет алды.

Кариб теңізі

Боуэн келген кезде Франция мен Ұлыбритания арасында соғыс басталған еді. Оған Австралиядағы отарларға бұрын жасаған сапарлары сияқты миссияны орындау мүмкіндігі ұсынылды, бірақ ол Кариб теңізіндегі француз отарларына шабуыл жасау экспедициясының бас қолбасшысы Джервиспен бірге қызмет ету үшін бас тартты. Джервис флот Форт-де-Франс шығанағына келгеннен кейін Боуэнге күзет және канонерлік қайықтардың басшылығын тапсырды және қаланы қорғайтын форттың қабырғаларына тізгіленген үлкен француз фрегаты "Бьен Веню"ға шабуылға дайындалуды бұйырды. Фрегатта көптеген британдық тұтқындар бар деген қауесет тарады, егер британдықтар фортты басып алмақ болса, француздар оларды фрегатты жарып, өлтіреміз деп қорқытқан.

Жылжыту

Боуэн Джервис хаттарында есімдері тілге алынып, француздың бекіністі позицияларына шабуыл жасауға командирлерді көндіргені үшін мақталыпты. Боуэн мен канонерлік қайықтар десантқа көмектесіп, осының нәтижесінде британдықтар жеңіске жетті. Боуэннің бұрынғы кемесі, Bien Venu, жаулап алынып, капитан Роберт Фолкнордың басқаруына берілді. Ол шайқаста өзін ерекше көзге көрсеткен. Фолкнорға 20 наурыз 1794 жылы "Undaunted" кемесінің басқаруы тапсырылды. Боуэн сәуір айында капитандық шеніне көтеріліп, қысқа мерзімге 64 зеңбірекке ие кеменің басқаруын алды, сосын 32 зеңбірекке ие кемеге ауысты. Ол "Terpsichore" кемесімен Солтүстік Америкаға жіберілді, онда капитан сэр Чарльз Ноулз басқаруындағы кемелері Чесапик шығанағында екі француз фрегатының блокадасында екенін білді. Боуэн оларға көмектесуге шықты, және 17 мамырда бұл міндетін орындады – екі британдық кеме теңізге қашып үлкерді. Француздар оларды қууға тырысты, бірақ британдықтар шайқасқа шақырғанда тоқтады. Ол флот контр-адмиралы Чарльз Томпсон мен вице-адмиралы Бенджамин Колдуэлл, сондай-ақ әскерден генерал сэр Джон Вон мен генерал-лейтенант Роберт Прескотттан алғыс хаттарын алды. Бірақ, Кариб теңізінің ыстық климатында жарасы қауіпті болып кетті, сондықтан оны елге қайтаруға мәжбүр болды.

Гибралтар мен Махонеза

Боуэн жақсырақ болып, 1795 жылдың желтоқсанына дейін Солтүстік теңізде біраз уақыт өткізді, содан кейін оның бұрынғы қолдаушысы Джервис Жерорта теңізі флотының бас қолбасшысы ретінде адмирал Уильям Хотемнің орнына келді. Бұл дереу жаудан оқ жауылдарымен қарсы алынды, және жалпы шайқас басталды. Бір сағат соң, қиырқ минут өткеннен кейін фрегаттар бас иді, ол испандық «Махонеса» кемесі екені белгілі болды. Ол британдық флотқа қосылды, ал Боуэнге 100 гинеялық құндылығы бар күміс табақ сыйланды.

Испан кемесі мен "Вестале"

Боуэн «Терпсихораны» қайта жабдықтады және тағы бір саяхатқа шықты, 12 және 13 қарашада бірнеше шағын кемелерді басып алып, Гибралтарға жіберді. 22 қарашада ол Сент-Мэри мүйісінде кездескен американдық бригтен Монтевидеодан Кадиске бет алған испан кемесі аймақта екенін білді. Бастапқыда нашар ауа райы Боуэнге испан кемесін табуға кедергі келтірді, сонымен қатар ол пайда болған және «Терпсихораны» біраз уақыт қуған испандық желілік кемесінен қашуға мәжбүр болды. Испан кемесі Кадис портында бекініп тұрғаны анықталды, ал келесі күні сағат 10-да Боуэн портқа кіріп, кемені басып алып, шығарды. Кеме өз капитанынан және 40 теңізшісінен айырылды, ал екінші капитаны мен тағы 50 теңізшісі жарақат алды. «Терпсихорадан» бір старшина мен үш теңізші қаза тапты, ал он тоғыз адам жараланды. Фрегаттар нашар ауа райынан кемені көзден шығарғаннан кейін, Боуэн Джервисқа хабар беру үшін асықты. Стаңцияға қайтып келгенде ол тағы да «Сантисима Тринидадпен» кездесті және оның оған беріліп бермесін анықтауға бел буды. Ол төрт палубада 136 зеңбірек тасыған, сол кездегі әлемдегі ең ірі әскери кеме – испан кемесіне атыс ашты, ол «Терпсихорадан» жүзден астам зеңбірек артық болатын.

Испандықтар шегінді

Терпсихор мамыр айының соңында портта, Мольмен қатар тұрып тоқтады, және оның теңізге шығуға дайын еместігін пайдаланып, екі испан фрегаты әскер мен ақша тасып, 29 мамырда Алгесирастан кетуге әрекеттенді. Принцип Фернандо, жағалау батареяларынан екі сағат бойы оққа ұшырап, теңізге жүзіп, оны сүйреп шықты.

Санта-Круз және өлім

Боуэн 5 шілдеде Санта-Крус-де-Тенерифе қаласын алғашқы бомбалауға қатысып, контр-адмирал Хорацио Нельсонмен бірге қалаға шабуыл жоспарларын жасады. 24 шілдедегі Санта-Крус-де-Тенерифе шайқасында Боуэнге жағалауға қону жасаған топтарды басқару міндеті жүктелді. Ол қырық немесе елу салдатымен бірге жағалауға шығып, порты қорғаған батареяны шабуылмен алып, оның пушкаларын істен шығарды және қашып бара жатқан испандықтарды қуа жүріп қалаға қарай жылжыды. Оның інісі, контр-адмирал Джеймс Боуэн мен сэр Джон Джервис Адмиралтействоның бірінші лорды Лорд Спенсерге қысым көрсетті, ал Нельсон Джервиске хат жазды: "Неліктен Санкт-Павел соборында батыл Боуэннің есімін мәңгі есте қалдыру үшін ескерткіш орнатылмады? Мен осы мәселені Лорд Спенсерге қатты жеткіздім. Егер мүмкіндігіңіз болса, Парламенттің екі палатасында да Ричард Боуэннің құрметіне ештеңе айтылмағанына қатты таңғалатынымды білдіріңіз, ол сол жылдың шілде айында қаза тапты."