Пилиппиннің Флампангадағы алып шам фестивалі

Кіріспе

Филиппиндегі Пампангадағы жыл сайынғы фестиваль

Гигант фонарь фестивалі (капампан: Ligligan Parul) – Филиппиннің Сан-Фернандо қаласында желтоқсанның ортасында өтетін жыл сайынғы фестиваль. Фестиваль алып "парол" фонарьдарының жарысын көрсетеді. Фестивальдің танымал болуының арқасында қала "Филиппиннің Рождество астанасы" деп аталды. Central Luzon Television 2008 жылдан бері фестивальдің ресми телеарна серіктесі болып табылады.

Тарих

Сан-Фернандо фонарь индустриясы Сан-Фернандоның алып фонарь фестивалінен пайда болды. Желтоқсан айында өткізілетін фестивальдің бастауы Баколор қаласында жатыр. 1904 жылдың тамызында провинциялық астана Баколордан Сан-Фернандоға көшірілген соң, осы фонарь шарасы да соңынан ерді. "Лиглиган Парул" 1904 жылы Сан-Фернандода басталды деседі. Ал кейбіреулер "Лиглиган Парул" 1908 жылы басталды деген пікірде. Қазіргі Гигант фонарь фестивалінің бұл алғашқы түрі діни рәсім ретінде өтті, қазір біз оны "лубена" деп білеміз. Фонарьлардың диаметрі тек екі фут болды, ал бүгінгі фестивальдегі шамдардың мөлшері он бес футқа жетеді. Бұл фонарьлар әр бариода бамбук және жергілікті материалдардан жасалған. Рождествоға дейінгі тоғыз күндік дұға (новена), 16-24 желтоқсан аралығында Симбанг Габимен бірге өтетін, кезінде бұл парульдер әр бариодағы визитаға дейін шерумен жүргізілді. Рождество қарсаңындағы түн ортасындағы мисса алдында фонарьлар қала шіркеуіне барионың қамқоршыларымен бірге әкелінді. Бұл дәстүр бірте-бірте шамдардың көлемі ұлғайып, дизайндары күрделенген сайын дамыды. Кейіннен әр барио үшін үлкен бір фонарь жасалды, ол бірлескен күшпен құрылды. Әр тұрғын оның құрылысына үлес қосты, идеясы мен дизайнынан бастап, материалдары мен еңбегі де соған жатты. Соңында бұл фонарьлар барионың бірлігінің символына айналды. 1931 жылы Сан-Фернандо фонарьларына электр қуаты қосылды, осылайша алғашқы Гигант фонарь фестивалінің тууына себеп болды. Жарықтардың қосымша иллюзиясы осы алып фонарьлардың жарқын түстерін және күрделі дизайнын одан да ерекшелендірді. Осы кезде шамдар музыканың ырғағымен іске қосылып, өшірілетін жеке қосқыштармен басқарылды. Дель Пилар, Санта-Лусия және Сан-Хосе ауылдары фестивальге алғаш қатысқан барангайлардың бірі болды. Алғашқы фонарь фестивалі президент Мануэль Л. Кесонның құрметіне өткізілді. Ол кезде Кесон Араятты демалыс орны етіп, Араят тауын туристік курортқа айналдырды. Кесонға деген алғысын білдіру үшін Сан-Фернандо халқы бірінші отбасының құрметіне Рождестволық фонарьлар байқауын өткізді. Кесон өзінің фонарь байқауының жүлдесін жеңімпазға жеке тапсырды, ал жүлделі жүлде бірінші ханым Аврора Арагон Кезонға тиесілі болды. 1978 және 1979 жылдары әскери жағдай жарияланғанда фестиваль тоқтатылды. Кейінгі жылдары алып фонарьларға жаңалықтар енгізілді. Түсті пластмассалар дәстүрлі "папель де хапон" қағазының орнын басты. Түсті пластмассаны қолдану 2010 жылға дейін жалғасты, содан кейін шыны талшықтан жасалған және қолмен жасалған қағаз фонарьлар пайда болды. Жарықтарды басқару үшін қолмен басқарылатын қосқыштардың орнына "ротор" деп аталатын үлкен болат барабандар қолданыла бастады. Фонарьлардың мөлшері де өсіп, бүгінде шамамен 6 метрге жетеді, оларды 3500-5000 шам жарықтандырады. 1991 жылы Пинатубо тауының жарылуына байланысты фестивальге тоқтап қалды. 1990 жылдан 1998 жылға дейін фестиваль Паскухан ауылында өтті. 1999 жылы фестиваль Брен З. Гуяо конгресс орталығында ұйымдастырылды. 2000 жылы фестиваль 2007 жылға дейін SM City Pampanga-ға көшірілді. 2008 жылдан бүгінгі күнге дейін фестиваль Робинсонс Стармиллзде өтеді. 2011 жылы Калут және Дель Кармен ауылдары алғашқы рет байқауға қатысты. 2015 жылы Синдалан және Пандарас ауылдары да бірінші рет жарысқа қатысты. 2016 жылдың 17 желтоқсанында Долорес ауылы үш бәсекелі жылда (2014, 2015 және 2016) жеңіске жеткені үшін үлкен жетістікке қол жеткізді. Одан кейін Калут және Синдалан ауылдары бірінші және екінші орынды иеленді. 2017 жылы әр алып фонарьға арналған шамдардың саны 10 000-ға дейін шектелді. 2017 жылдың 16 желтоқсанында Долорес ауылы сол жылы төртінші рет жеңімпаз атанды. Сан-Хосе және Дель Пилар ауылдары бірінші және екінші орынды иеленді. Дель Росарио ауылы да алғаш рет байқауға қатысты. 2018 жылы Долорес ауылы өткен жылы атақ залын жеңіп алғандықтан, сол жылы қатысуға қатыспады. Сан-Педро, Сто. Нино және Дель Кармен ауылдары байқауға қайта оралды. Сонымен қатар, тарихында тұңғыш рет Сан-Хосе ауылынан келген әйел шамшырақ жасаушы фестивальге қатысты. 2018 жылдың 15 желтоқсанында Телабастаган ауылы 5 жылдан кейін жеңіске жетті. Сан-Хосе ауылы бірінші орынды, Сан-Хуан ауылы екінші орынды, ал Сан-Николас ауылы үшінші орынды иеленді. 2019 жылдың 14 желтоқсанында Санта-Люсия ауылы байқаудың жеңімпазы атанды, одан кейін Калут ауылы бірінші орынды, Дель Пилар ауылы екінші орынды, ал Синдалан ауылы үшінші орынды иеленді. Осы жылы 12 ауыл қатысып, 2006 жылдан бергі ең ірі мерекелік шара болды. 2020 жылы COVID-19 вирусының салдарынан байқау тоқтатылып, оның орнына көрме ұйымдастырылды. Осы жылы фестивальге 7 ауыл қатысты. Санта-Люсия және Сан-Хуан ауылдары ғана осы жылы жаңа фонарь дизайндарын ұсынды. SMART компаниясы #SmartxGLF2020 халықтық дауыс беру арқылы топ-3 жеңімпаздарға жүлделер тапсырды. 1350 дауыс бойынша Сан-Хуан, Телабастаган және Санта-Люсия ауылдары сәйкесінше ең көп дауыс жинады. 2022 жылы Гигант фонарь фестивалі байқауы қайта жаңғыртылды, сонымен қатар Дель Пилар, Долорес және Пандарас ауылдары да қайта оралды. 2022 жылдың 17 желтоқсанында Сан-Хуан ауылы бірінші рет жеңімпаз атанды. Телабастаган және Санта-Люсия ауылдары бірінші және екінші орынды иеленді. 2023 жылғы фестиваль 16 желтоқсанда өтті, сонымен қатар Сан-Хосе ауылы 2019 жылғы соңғы қатысуынан кейін фестивальге қайта оралды. Телабастаган ауылы бірінші жүлдеге ие болды, ал Сан-Николас және Сан-Хуан ауылдары екінші және үшінші жүлделерді жеңіп алды.

The San Fernando lantern industry evolved from the Giant Lantern Festival of San Fernando. The festival, which is held every December, finds its roots in Bacolor where a much simpler activity was held. Following the transfer of the provincial capital from Bacolor to San Fernando in August 1904, this lantern event followed as well. "Ligligan Parul" was said to have started in San Fernando in 1904. Others believe that the "Ligligan Parul" began in 1908. This predecessor of the modern day Giant Lantern Festival was actually a religious activity that we know today as “lubenas.” The lanterns measured just two feet in diameter, a far cry from the fifteen feet of the lanterns seen today in the festival. These were created in each barrio from bamboo and other locally available materials. During the nine day novena before Christmas, which coincided with the simbang gabi from December 16 to 24, these paruls were brought around each barrio in procession to their visita. Before the midnight Mass on Christmas Eve, the lanterns were brought to the town church together with the barrio patrons. This tradition gradually evolved as the lanterns became bigger and the designs became more intricate. Later, one big lantern was made for each barrio, which was created through a cooperative effort. Each resident contributed to its construction, from the concept and design to the materials and labor. In the end, these lanterns became a symbol of unity for the barrios. It was in 1931 that electricity was introduced to the San Fernando lantern, thus sparking the birth of the first Giant Lantern Festival. The added illusion of dancing lights highlighted the bright colors and intricate designs of these Giant Lanterns. At this time, the lights were controlled by individual switches that were turned on and off following the beat of the music. The barangays of Del Pilar, Santa. Lucia and San Jose were among the first barangays to participate in the festival. The first lantern festival was held to honor President Manuel L. Quezon. At that time, Quezon made Arayat his rest area and converted Mount Arayat into a tourist resort. As a show of gratitude to Quezon, the people of San Fernando held a Christmas lantern contest to honor the first family. Quezon himself donated the prize for his lantern contest, which was personally awarded to the winner by First Lady Aurora Aragon Quezon. It was cancelled in 1978 and 1979 when Martial Law was declared. In the years that followed, more innovations were introduced to the giant lanterns. Colored plastics replaced traditional papel de hapon. The use of colored plastics will continue on until 2010, wherein fiberglass and handmade paper lanterns will make their first appearances. Large steel barrels called rotors also substituted the hand controlled switches to manipulate the lights. And lanterns have grown in size, approximately 20 feet today, and illuminated by about 3,500 to 5,000 light bulbs. The festival was almost postponed in 1991 due to the cataclysmic Mount Pinatubo eruption. From 1990 to 1998, the festival's venue was in Paskuhan Village. The festival was then held at the Bren Z. Guiao Convention Center in 1999. In 2000, the venue was moved again to SM City Pampanga until 2007. In 2008 up until present day, the venue is now at Robinsons Starmills. In 2011, Brgy. Calulut and Brgy. Del Carmen made their inaugural competition appearance. In 2015, Brgy's. Sindalan and Pandaras, also joined the competition for the first time. On December 17, 2016, Brgy. Dolores achieved a grand slam champion after they won in three competitive years: 2014, 2015 and 2016. Followed by Brgy. Calulut and Brgy. Sindalan as 1st & 2nd runner up. In 2017, the number of lights were limited to 10,000 light bulbs for each Giant Lantern participants. On December 16, 2017, Brgy. Dolores won that year's competition for the fourth time. Followed by Brgy. San Jose & Brgy. Del Pilar as 1st & 2nd runners up. Also, Brgy. Del Rosario joined the competition for the first time. In 2018, Brgy. Dolores did not participate that year after winning a hall of fame year previously. Also, 3 participating barangays returned for the competition: San Pedro, Sto. Nino & Del Carmen. And, for the first time in the history, a female lead lantern maker from Brgy. San Jose competed in the festival. On December 15, 2018, Brgy. Telabastagan won the competition after 5 years. Followed by Brgy. San Jose as first runner up, Brgy. San Juan as second runner up & Brgy. San Nicolas placed third runner up. On December 14, 2019, Brgy. Santa Lucia emerged as the winner of the competition, followed by Brgy. Calulut winning first runner up, Brgy. Del Pilar as the 2nd runner up, and Brgy. Sindalan getting the final position of 3rd runner up. 12 barangays entered the competition that year making it its biggest celebration since 2006. In 2020, the competition proper was canceled and instead presented as an exhibition due to the COVID 19 virus. This year, 7 barangays joined the festival. Only Brgy. Santa Lucia and Brgy. San Juan presented their new lantern design this year. SMART gave prizes for the top 3 winners of #SmartxGLF2020 popularity award through social media. Out of 1350 votes, Brgy. San Juan, Brgy. Telabastagan, and Brgy. Santa. Lucia were the top three favorites, respectively. In 2022, the Giant Lantern Festival competition returned, as well as the return of Brgy. Del Pilar, Dolores and Pandaras. On December 17, 2022, Brgy. San Juan emerged as the winner of the competition, marking their first championship. Brgy. Telabastagan and Brgy. Santa. Lucia hailed as 1st runner up and 2nd runner up. The 2023 festival was held last December 16, also marking the comeback of Barangay San Jose into the festival's line up since their last participation in 2019. Barangay Telabastagan won the first prize, followed by Barangays San Nicolas and San Juan winning the second and third prizes, respectively.