Кіріспе
Британдық Корольдік әскери-теңіз флотының HMS Cornwallis - Корольдік әскери-теңіз флотының пре-дредноут линкоры. Корнуоллис және оның бауырлары жылдам ресейлік линкерлерге қарсы тұру үшін салынған, олар әлемдегі ең жылдам линкерлерді құрайтын. Дункан класындағы линкерлер төрт пулядан тұратын негізгі батареямен қаруланды. Олар шамамен 1920-жылғы линкерлерге ұқсас болды, бірақ біршама төменгі орын ауыстыру және жіңішке бронь орналасуы. Олар 1899 жылы шілдеде кеменің кемені салу мен 1904 жылы ақпанда оның аяқталуы арасында салынған "Корнуоллис" кемесі екінші класты кемелердің дамуын көрсетті. 1904 жылы іске қосылғаннан кейін, Корнуоллис Жерорта теңізі флотына 1905 жылға дейін тағайындалды, содан кейін ол Канал флотына ауыстырылды. Ол Атлантика флотына ауыстырылғанға дейін екі жыл сол жерде болды, ол 1909 жылға дейін сол жерде болды, содан кейін ол Жерорта теңізі флотына оралды. 1912 жылы ол Отандық флотқа қайта тағайындалды, алдымен 4-ші ұрыс эскадрильясына, содан кейін 1-ші ұрыс эскадрильясына, онда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда орналасқан. 6-шы эскадрилья 1914 жылдың тамызында Британдық экспедициялық күштердің Францияға өтуін қамтыды, содан кейін оның кемелері 3-ші ұрыс эскадрильясына Солтүстік патрульдегі Ұлы флотты нығайту үшін берілді. 1915 жылдың қаңтар айында Корнуоллис Жерорта теңізіне Осман империясына қарсы Дарданелл жорығына қатысу үшін жіберілді. Ол 19 ақпанда Осман жағалауын қорғайтын қамалдарды бомбалау кезінде алғашқы оқ атуды бастады. Келесі екі айда ол бекіністерге көптеген шабуылдарға қатысып, оларды жоя алмады, бұл қорғанысты бейтараптандыру үшін ірі жердегі шабуыл қажет деген шешімге әкелді. Корнуоллис 25 сәуірде Хельс түбегіндегі қонуды қолдады және келесі айда одақтас сарбаздар ішкі жерлерге қарай жылжыуға тырысқан кезде Осман әскерлерін атып тастады. Содан кейін Суэц каналы патруліне қосылып, 1916 жылдың наурызына дейін Шығыс Үндістан станциясында қысқа уақыт қызмет етті. 1917 жылы 9 қаңтарда Мальта маңында патрульдік сапарда жүргенде, оны SM U 32 атты неміс подлодкасы торпедамен ұрып, батып кеткен.
HMS Cornwallis was a pre dreadnought battleship of the Royal Navy. Built to counter a group of fast Russian battleships, Cornwallis and her sister ships were capable of steaming at , making them the fastest battleships in the world. The Duncan class battleships were armed with a main battery of four guns and they were broadly similar to the s, though of a slightly reduced displacement and thinner armour layout. As such, they reflected a development of the lighter second class ships of the Cornwallis was built between her keel laying in July 1899 and her completion in February 1904. After commissioning in 1904, Cornwallis was assigned to the Mediterranean Fleet until 1905, when she was transferred to the Channel Fleet. She stayed there for two years before being moved to the Atlantic Fleet, where she remained until 1909, at which point she returned to the Mediterranean Fleet. In 1912, she was reassigned to the Home Fleet, first to the 4th Battle Squadron and then to the 6th Battle Squadron, where she was stationed at the outbreak of the First World War. The 6th Squadron covered the crossing of the British Expeditionary Force to France in August 1914, and thereafter its ships were transferred to the 3rd Battle Squadron to reinforce the Grand Fleet on the Northern Patrol. In January 1915, Cornwallis was sent to the Mediterranean to take part in the Dardanelles campaign against the Ottoman Empire. She fired the first shots of the campaign on 19 February during a bombardment of Ottoman coastal defences. Over the following two months, she participated in numerous attacks on the forts that failed to destroy them, leading to the decision that a major ground attack would be necessary to neutralise the defences. Cornwallis supported the Landing at Cape Helles on 25 April and shelled Ottoman troops over the following month as the Allied soldiers sought to push further inland. She thereafter served with the Suez Canal Patrol and briefly on the East Indies Station until March 1916, when she returned to the Mediterranean. While on patrol off Malta on 9 January 1917, she was torpedoed and sunk by the German U boat SM U 32.
Дизайн
Алты кеме 1898 жылы іске қосылған ресейлік "С" кемелеріне жауап ретінде тапсырылды. Орыс кемелері екінші дәрежелі жылдамдықты линкордтар болғандықтан, британдық әскери-теңіз құрылысының директоры Уильям Генри Уайт Дункан класын ресейлік кемелердің ең жоғары жылдамдығына сай етіп жасады. Жоғары жылдамдыққа жету үшін, ал жылжытуды өсіруден сақтай отырып, Уайт кеменің бронь қорғанысын айтарлықтай азайтуға мәжбүр болды, бұл кемелер күштірек , , және бірінші сыныптық линкордтар сериясының туындылары емес, 1896 жылғы кемелердің кеңейтілген және жақсартылған нұсқаларын жасады. Дунканның қорғаныс қасиеттері төмен болғандықтан, олар қызметте өкінішті болды, бірақ олар әлі де қарсылық көрсету үшін салынған Пересветтерден әлдеқайда жоғары болды. Корнуоллистің ұзындығы 132 метр, ал арқалығы 23 метр, суға түсуі 8 метр болатын. Дункан класындағы соғыс кемелері қалыпты түрде және толықтай зарядталған күйінде қозғалды. Оның экипажы 720 офицерден тұрады. Дункан класының кемелері 4 цилиндрлі үш есе кеңейтілген қозғалтқыштармен екі бұрандамен жұмыс істеді. Қазандықтар екі түтікке қосылып, кеме ортасына орналастырылды. Дункан класының кемелері ең жоғары жылдамдығы - 1,5 км/с. Бұл Cornwallis және оның бауырларын бірнеше жыл бойы әлемдегі ең жылдам линкерлер етті. Кемеде 40 м/с жылдамдықпен жүзуге болатын, өйткені Корнуоллис кемесі 40 калибрлі төрт пулядан тұратын негізгі батареяға ие болды. Кемелерде сондай-ақ казематаларға орнатылған 45 калибрлі он екі пушканың қосалқы батареясы, сонымен қатар 12 фунттық он пушка және торпедалық қайықтардан қорғаныс үшін алты 3 фунттық пушка орнатылды. Сол кездегі соғыс кемелері әдеттегідей, кеме корпусына төрт торпеда түтігі салынған. Корнуоллистің қалың броньды белбеуі болды; белбеудің артқы жағындағы көлденең қалқа қалың болды. Басты батареяның қабырғалары қалың, барбеттермен жабылған, ал каземат батареясы 6 дюймдік Крупп болатпен қорғалған. Оның бұрмалау мұнарасының қабырғаларының қалыңдығы 12 дюйм болатын. Ол екі қалың броньды палубамен жабдықталған.
Cornwallis had a main battery of four 40 calibre guns mounted in twin gun turrets fore and aft. The ships also mounted a secondary battery of twelve 45 calibre guns mounted in casemates, in addition to ten 12 pounder guns and six 3 pounder guns for defence against torpedo boats. As was customary for battleships of the period, she was also equipped with four torpedo tubes submerged in the hull. Cornwallis had an armoured belt that was thick; the transverse bulkhead on the aft end of the belt was thick. Her main battery turrets' sides were thick, atop barbettes, and the casemate battery was protected with 6 in of Krupp steel. Her conning tower had 12 inch thick sides. She was fitted with two armoured decks, thick, respectively.
Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын
HMS Cornwallis, Уильям Корнуоллис есімімен аталған, оны 1899 жылы 19 шілдеде Лондонның Лимут қаласында Темза темір зауыты және кеме жасау компаниясы құрды. Ол 1901 жылы 17 шілдеде суға түсті. Суға түсіру салтанаты корольдіктің Викторияның өліміне байланысты аза тұтуына байланысты батыл өткізілген, бірақ суға түсіруді тамашалаушылардың үлкен тобы, соның ішінде сол кездегі басқа да әскери-теңіз күштерінің дипломаттары куә болды. Ол 1902 жылы қыркүйекте қарулану үшін Чатем кемежайына жөнелтілді. Бұл жұмыс 1904 жылдың ақпан айында аяқталды. Корнуоллис 1904 жылы 9 ақпанда Жерорта теңіз флотында линкерді алмастыруға тапсырыс берді. 1904 жылы 17 қыркүйекте Жерорта теңізінде грек бригантині Анжеликамен соқтығысты, бірақ ол қатты зақымдалған жоқ. 1905 жылы ақпанда Канал флотына ауысты, содан кейін 1907 жылы 14 қаңтарда Атлантика флотына ауысты. Атлантика флотында қызмет еткен кезінде 1908 жылдың қаңтар мен мамыр айларында Гибралтарда қайта жөндеуден өтіп, 1909 жылдың 25 тамызында екінші флагман, контр-адмирал болды. 1909 жылы тамызда Корнуоллис теңіз флотына қайтадан ауыстырылды және Мальтада орналасты. 1912 жылы 1 мамырда флоттың қайта ұйымдастырылуы кезінде Жерорта теңізінің ұрыс эскадрильясы Мальта емес, Гибралтарда орналасқан 4-ші ұрыс эскадрильясы болды, сондықтан Корнуоллис Гибралтарда орналасқан Үй флотының бірлігіне айналды. 1914 жылы наурыз айында екінші флоттың 6-шы ұрыс эскадрильясының негізгі экипажына айналды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, бастапқы жоспарлар Корнуоллиске және линкерлерге , , , , және 6-шы ұрыс эскадрильясына бірігіп, Канал флотында қызмет етуді талап етті, онда эскадрилья ағылшын арнасын қарауылдап, британдық экспедициялық күштердің Францияға қозғалысын қамтыды. Алайда, 6-шы ұрыс эскадрильясының Ұлы флотқа тағайындалуы жоспарланған болатын. Соғыс басталғанда Ұлы флоттың бас қолбасшысы адмирал сэр Джон Джеллико Корнуоллис пен оның төрт аман қалған апалы-сіңлілі кемесі (Альбемарл, Дункан, Эксмут және Рассел) Ұлы флоттың 3-ші ұрыс эскадрильясына патрульдік міндеттерді атқаруға тағайындалуын сұрады. Осыған сәйкес, 6-шы ұрыс эскадрильясы уақытша жойылып, Корнуоллис 8-ші тамызда Скапа-Флоудағы 3-ші ұрыс эскадрильясына қосылды. Кемелер Солтүстік патрульдегі Ұлы флот крейсерлерімен бірге Германияның алыстағы блокадасын жүзеге асыру үшін жұмыс істеді. Корнуоллис пен оның әпкелері, сондай-ақ, "Корнуоллис" линкоры 2 қарашада Канал флотына уақытша ауыстырылды. 13 қарашада Король Эдуард VII класының кемелері Ұлы флотқа оралды, бірақ Корнуоллис және басқа Дункандар Канал флотында қалды, онда олар 14 қарашада 6-шы ұрыс эскадрильясын қайта құрды. Бұл эскадрильяға Бельгия жағалауындағы неміс су асты кемелерінің базаларын бомбалау міндеті берілді және ол Портлендте орналасқан, бірақ ол 14 қарашада дереу Доверге ауыстырылды. Алайда, Дуверде су асты кемелеріне қарсы қорғаныс жетіспегендіктен, эскадрилья 19 қарашада Портлендке оралды. 6-шы ұрыс эскадрильясы желтоқсанда Доверге оралды. Корнуоллис декабрь айының соңында эскадрильядан бөлініп, Батыс Ирландияға тағайындалды, онда ол Клев шығанағы мен Килларни шығанағында орналасқан. Ол 1915 жылдың қаңтарына дейін сол жерде болды.
Дарданелл жорығы
1915 жылдың қаңтар айында Корнуоллиске Дарданеллге Осман империясына қарсы Дарданелл науқанына қатысуға бұйрық берілді. Ол 1915 жылы 24 қаңтарда Портлендтен шығып, 1915 жылы 13 ақпанда британдық Дарданелл эскадрильясына қосылу үшін Тенедосқа келді. Корнуоллис - 19 ақпанда вице-адмирал Джон де Робектің операциялық бақылауы астында тұйықтарға алғашқы шабуыл жасауға таңдалған алты британдық және француздық линкерлердің бірі. Операциялық жоспарда Корнуоллис Османдық "Оркание" жағалау батареясын басып тастауға шақырылды. 19 ақпанда сағат 09:51-де Корнуоллис Дарданелл жорығының алғашқы оқ атуын "Оркание" батареясын бомбалауды бастаған кезде атқан, бірақ станцияда болған уақыты ақаулы капитан оны зәкір тастауға кедергі келтірген кезде қысқарды. Османдықтар атысқа жауап бермегендіктен, де Роэбек кемелеріне дәлдікті арттыру үшін кемелеріне бекіре тұруға бұйрық берді. Сол себепті Корнуоллис орнына "Венджес" атты жауынгерлік кемесі тағайындалды. Оның орнына ол жауынгерлік кеме мен жауынгерлік крейсерді байқаушы ретінде қызмет етті. Бір жарым сағаттан кейін Осман жағалауындағы қарулы қарулар ағылшын-француз флотына қарсы соғыса бастады, ал Корнуоллис атысқа ұшырады, бірақ зардап шекпеді. Күннің батуы кезінде 17:20-де Карден флотына шабуылдан бас тартып, кері шегінуге бұйрық берді. Екінші шабуыл 25 ақпанда басталды; де Роэбек "Аза" кемесімен Корнуоллиспен бірге шабуылға бастамашы болды, содан кейін француз адмиралы Эмиль Пол Амабл Гюпратте Суфрен және француздық шайқас кемесі Шарль-Макрменмен бірге шабуыл жасады. Бұл төрт линзер қорғанысқа жақын аралықтан шабуыл жасады, ал басқа бірнеше линзерлер отандық қарулы топтарды басып тастау үшін оларды ұзақ аралықтан атып тастады. Басқа кемелер таңертеңгі уақытта Осман қамалдарын бомбалауды бастады, ал де Роэбекке 12:15-те тар жолға кіруді бастау туралы бұйрық берілді. Корнуоллис "Азаттықтың" артынан төрт кабель ұзындығы қашықтықта жүрді және екі кеме де Гепраттың маневр жасауға мүмкіндік беру үшін бұрылмас бұрын, тұйықтарға алғашқы өтуін жасады. Екі кеме де шабуылдан зақымданбады және де Роэбек Османдық батареялардың бірнешеуі адамсыз қалғанын хабарлады, сондықтан Гюпратте өзінің жұмысын бастады. Оның кемелері бір ғана оқпен жауап берді, сондықтан Карден мина сүргіш кемелерге теңізге кіруге және теңіз миналарын тазартуға бұйрық берді. Корнуоллис пен флоттың қалған бөлігі Тенедосқа қайту үшін бөлінді, ал бірнеше кеме мина сыпырушыларды жабу үшін қалды. Осман қорғанысына тағы бір ірі шабуыл жасауға дайындық жасағаннан кейін, англо-француз флоты 26 ақпанда тағы бір шабуыл жасады. Бірнеше кемеге Османдық қаруларын тікелей жою үшін жағалауға шабуыл жасақтарын жіберу тапсырылды, ал Корнуоллис және басқа бірнеше кемелер Эгей теңізінен қамалдарды бомбалады. Құтқарушылар Кумкале, "Оркани" және Седд-эль-Бахрдағы бірнеше қаруды жоя алды, бірақ бұл жұмыс сол күні операция аяқталғанға дейін аяқталмады. Де Роэбек келесі күні шабуылды жалғастыруды жоспарлады, бірақ ауа райының нашарлауы оған кедергі болды. Келесі ірі шабуыл үшін 2 наурызда Корнуоллис 1-ші дивизияға тағайындалды, ал флотқа бұдан әрі соқпақтардағы қамалдарға, әсіресе Дарданус пен Эренкойдағы батареяларға шабуыл жасау тапсырылды. Корнуоллиске Эренкойға шабуылға қатысудан бұрын Интепедегі алты гаубица батареясын басып тастау міндеті берілді. Ол тез арада Интепедегі қаруларды бейтараптандырды, содан кейін Эренкойдағыларды атып тастады, олар да тез арада басылды. Корнуоллис сол кезде екі снарядты Дарданусқа атып жіберді де Робек өзінің кемелерін қайта шақырғанға дейін, өйткені Османдықтардың барлық пулеметтері жойылған сияқты. Британдықтар 4 наурызда тағы бір шабуыл жасады; Корнуоллис Корольдік теңіз жауынгерлерінің десанттық тобын тікелей қолдау үшін боғазының ішінде тұрды. Теңіз жауынгерлері жағаға шыққан кезде ол Кумкаледегі фортты атқылады; олар қарсылықсыз жерге түсті, бірақ фортқа жақын ауылда тез арада оттомандық қарсылыққа тап болды. Корнуоллис пен соғыс кемесі Осман қорғанысын бұзуға тырысты, бірақ Осман оттары тым ауыр болып шықты, ал теңізшілер кері шегінуге мәжбүр болды. Корнуоллис, Агамемнон және жеңіл крейсер Брэмар қамалынан эвакуациялауды қамтыды. Келесі күні тағы бір шабуыл жасалды; Карден өзінің сегіз пулеметті күшті супер-дредноутты Галлиполи түбегінің Эгей жағалауынан ішкі бекіністерді бомбалау үшін қолданды, ал Корнуоллис, қарсы тұрмайтын, және Елизавета патшаны табу �...
Кейінгі операциялар
Сувла шығанағы эвакуациясы аяқталғаннан кейін Корнуоллис Суэц каналы патруліне ұрыс кемесінің және Евриалдың қатарына көшірілді. Ол осы патрульдің бір бөлігі ретінде және 1916 жылдың наурызына дейін Шығыс Үндістан станциясында, оның ішінде Үнді мұхитында конвой қызметін атқарды. 1916 жылы наурыз айында Шығыс Жерорта теңізіне оралды. 1917 жылы 9 қаңтарда Корнуоллис кемесі Мальтаның шығысында, Жерорта теңізінің шығысында, Курт Хартвигтің қолбасшылығындағы SM U 32 неміс подлодкасының торпедасымен соққыға ұшырады. Кейбір су қоймаларын су басады, сондықтан ол оң жақтан оң жаққа қарай он градусқа қарай бұрылады, бірақ қарсы су басу тізімді түзетеді. Ол сондай-ақ қозғалмайтын күйге келтірілді, бұл оны U-32 екінші шабуылға оңай нысанаға айналдырды, ол Корнуоллистің деструкторларды сүйемелдеушілердің тереңдіктегі шабуылдан қашып құтыла алды. Осы уақытқа дейін британдықтар оны сүйретіп алуға дайындықты бастады, бірақ Хартвиг ұзақ қашықтықтан тағы бір торпеда атқарды. Бірінші торпедадан кейін 75 минуттан кейін тағы бір торпеда Корнуоллиске, сонымен қатар сол жаққа соқты, ал кеме тез арада сол жаққа айналды. Торпеда жарылысынан 15 адам қаза тапты, бірақ ол екіпаждың қалған бөлігін түсіруге жеткілікті уақыт бойы суда қалды. Ол екінші торпедадан кейін 30 минуттан кейін батқан.