Кіріспе

Тирувасагам – тоғызыншы ғасырдағы шайва бхакти ақыны Маниккавасагар жазған тамил әнұрандарының жинағы. Ол 51 шығармадан тұрады және Тамил шайва Сиддхантасының қасиетті антологиясы Тирумурайдың сегізінші томын құрайды. Аңыз бойынша, Маниккавасакарды Аримарттанар патша министр етіп тағайындап, 10 000 жылқыны ат саудагерлерінен сатып алуға жіберген, бірақ ол ақшаны Тируперунтурайда ғибадатхана салуға жұмсаған. Аңызға сәйкес, Тирувасагам – Маниккавасагар баяндағанда Шиваның тамил адамның кейпінде жазып, қол қойған жалғыз туынды. Ақын жазушыны қуғанмен табысқа жете алмаған, бірақ пальма жапырағынан жасалған қолжазба Тиллаи Натараджаның құлшылық ететін жерінің ішінде, Тәңірдің қолы қойылған күйде табылған.

Ақын

Маниккавасагардың "Тирувасагам" және "Тируковаяр" шығармалары сегізінші "Тирмурай" ретінде жинақталған, олар көріп тұрғандай тәжірибеге, құдайға деген сүйіспеншілікке және шындыққа ұмтылысқа толы. Ол 63 Шайва наянардың қатарына кірмегенімен, Аппар, Самбандар және Сундарардың қатарындағы алғашқы үш наянармен бірге "Төртеу" (Нальвар) деп аталатын төрт абыздың бірі саналады. Оның 10 немесе 11 ғасырларда өмір сүргені айтылады, бірақ Г.У. Поп оны 7 немесе 8 ғасырға жатқызады. Маниккавасагар патшаның бас министрі болған, бірақ құдайлықты іздеу үшін лауазымынан бас тартқан. Ол - ортодоксал саивит және өз заманында бактинің ең жоғары деңгейін көрсетеді. Тируперунтурай, сондай-ақ Авудаяр Коил деп белгілі, Тирувасагамның туған жері саналатын Шива храмы. Маниккавасагар патшаны шайва дініне өткізген және соғысқа арналған жылқыға бөлген ақшаға храм салдырған делінеді.

Жұмыс

Тирувасагамның көп бөлігі алғаш рет Чидамбарамдағы Тиллаи Натараджа ғибадатханасында орындалды. Бұл шығармада 658 өлең бар, ал Тируковаярдағы 400 өлеңмен бірге ол Тирумарайдың 8-томын құрайды, Тирумарай – 12 томдық Шайва каноны. Тайландта 1935 жылға дейін ірі қалаларда «Триямпавай Трипавай» деп аталатын жыл сайынғы алып серпіліс рәсімі өткізілді, бірақ қауіпсіздік себептерімен тоқтатылды. Рәсімнің атауы Тирувемпавай және Тирупавай (Андалдың вайшнав гимні) аттарынан шыққан. Бұл рәсімде, сондай-ақ Тай патшасының тәж кигізу салтанатында Тирувемпавай өлеңдері – «прату сивалаи» («Шива үйінің есіктерін ашу») оқылған. Т. П. Минакшисундарамның пікірінше, фестивальдің атауы Тирупавай да оқылған болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Жинақтау

Раджа Раджа Чола I (985-1013 жж.) өз сарайында Теварамның қысқа үзінділерін естігеннен кейін ән-гімндерді қайта табу миссиясына кірісті. Ол храмның жұбын болған Намби Андар Намбиден көмек сұрады. Намбидің құдайлық көмегімен Чидамбарамдағы Тиллаи Натараджа храмының екінші ауласындағы бөлмеде ақ құмырсқалар жеген кадижам жапырақтары түріндегі жазулар табылды делінеді. Осылайша Раджараджа Тирумурайды сақтап қалған деген мағынаны білдіретін "Тирумурайды тапқан Чола" (Kanda Cholan) деген атпен танылды. Алғашқы жеті кітап кейін Теварам деп аталды, ал толық Шаива каноны, оған 12-ші кітап ретінде Секизхардың Перия Пуранам (1135 ж.) қосылды, Тирумурай, яғни киелі кітап ретінде белгілі болды.

Мәдениетте

Рамалинга Свамигал (1823-1874 жж.) өзінің діни шығармаларына Тирувасагамнан шабыттанды деген сенім бар. Тхирувасагамның бөліктері Таиландтың жаңа королінің тәж кигізу салтанатында Тайландтың бас брахманымен оқылады. Тай корольдік үйінің брахмандарының ата-бабалары бірнеше ғасыр бұрын Рамешварамнан Таиландқа көшіп келгендігі айтылады.

Тирувасагамдағы ғибадатханалар тізімі

С. Жоқ. Ғибадатхананың атауы Орналасуы Фото Басты құдай Ескертпелер/Саналар1 Натараджа ғибадатханасы, Чидамбарам Чидамбарам, Куддалор ауданы Тамил Наду Сиваками және Натажар Натараджаға арналған Тиллаи Натараджа ғибадатханасы – Шиваның би құдайы ретіндегі бейнесі. Ғибадатхана шивалық діннің орталығы болып саналады. Чидамбарам қаласының және ғибадатхананың атауы сөзбе-сөз "науқатты атмосфера" немесе "ойға толы" дегенді білдіреді. Ғибадатхана сәулеті өнер мен руханилық, шығармашылық және құдайлық арасындағы байланысты көрсетеді. Ғибадатхана қабырғаларында Бхарата Мунидің "Натья Шастра" еңбегінен 108 карана бейнеленген, олар Бхаратанатьям классикалық биінің негізін құрайды. Ғибадатхана шаивизм салт-дәстүріндегі бес элементтік линганың бірі болып табылады және индуизмдегі Шива ғибадатханаларының (Ковил) ең нәзік саналып есептеледі. Бұл орындалатын өнер орталығы, соның ішінде Маха Шиваратриде өткізілетін жылдық Натьянджали би фестивалі.2 Саттайнатар ғибадатханасы, Сырқазы Сырқазы, Нагапаттинм ауданы Тамил Наду Периянаяги және Саттайнатар Ғибадатхананың төменгі деңгейінде Бхрамапуреесваар ғибадатханасы, екінші деңгейінде Периянакар мен Периянаяки бар Тони және үшінші деңгейінде Саттайнатар / Ватуканатар орналасқан. Мұнда Шиваның үш түрлі бейнесі табынады: Шивалинг (Бхраммапурешвара), орта деңгейдегі Ума Махешвараның (Тонияппар) алып мүсіні және жоғарғы деңгейдегі Бхаиравар (Саттантар). Ғибадатхана бала Самбандар туралы аңызбен байланысты, ол Парвати тәңірінің арқасында су қоймасының жанында тамақтандырылған деп есептеледі. Кейін бала Шива туралы канондық әдебиеттің Теварам еңбегін жазып, Оңтүстік Үндістанның ең құрметті шива ақындарының бірі болды.3 Аннамалаяр ғибадатханасы Тируваннамалай, Тируваннамалай ауданы Тамил Наду Унамалаиамман және Аннамалаяр Шаивизмнің индуистік сектасы үшін маңызды, өйткені ол бес элементпен байланысты ғибадатханалардың бірі – Панча Бута Сталасы, әсіресе от элементімен немесе Агнимен. Шива Аруначалешвара немесе Аннамалаяр ретінде табынады және лингамен бейнеленеді, оның мүсіні Агни линга деп аталады. Оның жұбайы Парвати Анамалай Аман ретінде бейнеленген. Бас иесі 7 ғасырдағы Тамил Шайваның канондық еңбегінде, Наянарлар деп аталатын тамил ақындары жазған Теварамда, Паадал Петра Стхалам деп жіктеледі. 9 ғасырдағы шаива ақыны Маниккавасагар осы жерде Тирувемпауаи жырларын жазған.4 Ведагирисуар ғибадатханасы Тирукалукундрам, Ченгалпаттту ауданы Тамил Наду Тирупурасундари және Ведагирисуар Тирукажукундрам сөзі тамил тіліндегі Тиру (қадірлі), Кажугу (Бүркіт / Қарта), Кундрам (тау) сөздерінен шыққан. Ежелгі заманда ол "Тірукаджхукундрам" деп аталған, уақыт өте келе ол Тирукажукундрам болып өзгерген. Қала Пакши Тиртхам (Құстардың қасиетті көлі) деп те аталады, өйткені бірнеше ғасырлар бойы осы жерге келген деп есептелетін құстар, әсіресе мысырлық бүркіттер. Бұл құстарды діни қызметкерлер дәстүрлі түрде тамақтандырады және күріш, бидай, қамыр және қанттан жасалған сыйлықтарды жеу үшін түстен бұрын келеді.5 Тьягараджа ғибадатханасы, Тируварур Тируварур, Тируварур ауданы Тамил Наду Камалабал және Тьягараджар Бас идол Тьягараджар, Сомасканда бейнесінде бейнеленген. Ғибадатхана кешені 30 акр жерді алып жатыр және Үндістандағы ең үлкендердің бірі болып табылады. Мұнда Гопурам деп аталатын тоғыз қақпа мұнарасы орналасқан. Ғибадатханада Азиядағы ең үлкен күйме бар және жыл сайын сәуір айында күйме фестивалі өтеді. Ғибадатханада тоғыз гопурам, 80 вимана, он екі ғибадатхана қабырғасы, 13 зал, он бес үлкен ғибадатханалық су айдыны, үш бақ және үш үлкен аумақ бар.6 Мангаланатхасвами ғибадатханасы Утиракосамангай, Раманатупурам ауданы Тамил Наду Мангаламбигай және Мангалесвара 9 ғасырдағы тамил саиваты қасиетті ақыны Маниккавасагар Мангаланатхарды және ғибадатхананы Thiruvasakam жырларында сегізінші Тирумурай ретінде жинақтаған. 15 ғасырдағы тамил ақыны Арунагиринатар ғибадатханада Муруганды дәріптейтін тамил әндерін жазған. Ғибадатхананың ішінде 2 метр биіктіктегі зөулімнен оюланған ежелгі Марагатта Натараджа мүсіні бар. Сахарасарлингтың бір залында мың лингалар сақталған. Бас ауланың кіреберісінде ғибадатханада аузында дөңгелек тас доппен бейнеленген Яли (мифологиялық айдаһар) тас ою-өрнектері бар.7 Тируперунтурай Авудайяркойл, Пудуккотай ауданы Тамил Наду Атманадасвами ғибадатханасы Тамил Шайва Сиддхантаның қасиетті кітаптарының бірі, Маниккавасагардың Тирувакакам, осы ғибадатханадан шыққан. Маниккавасагар патшаны Шива дініне айналдырды және соғысқа арналған ақшаға ғибадатхана салды. Атманатар ғибадатханасы ежелгі тамил мүсіншілер мен инженерлердің ғибадатхана сәулет өнерінің куәсі. Ғибадатхана үш қоршаумен және оңтүстікке қарап тұрғызылған, үш айналма жолдың ішінде жасырылған қасиетті орынға күн бату кезінде тікелей түсіп тұрады. Бас идол формасыз (Атманатар); қасиетті орында Шивалинг жоқ, тек Авудаяр деп аталатын тұғыр бар, сондықтан ол Авудаяркоил деп аталады. Құдай осы ғибадатханада оңтүстікке қарап тұр – Дақшинамурти немесе Гуру бейнесінде. Оның жұбайы иконасыз формадағы Сива Йога Найаки (Йогамбал) ретінде табынады. Шаива ғибадатханаларында кездесетін Нанди бұқасының мүсіні жоқ. Бұл терең рухани мағынаға ие. Индуизм жаңадан кіріскендерге құдайға табынуға рұқсат береді. Адамның адалдығы жетілгенде, ол Браманның формасыздығы туралы ойлана бастайды. Ғибадатхана осы теологияны көрнекті түрде бейнелеу үшін жасалған. Бұл Үндістандағы шаивалық қасиетті орындардың ең сирек кездесетінінің бірі. Жан (атма) формасыз болғандықтан, құдай Атманатар деп аталады. Қасиетті орында бес уақыт шкаласын білдіретін бес шам және 27 жұлдызды білдіретін 27 шам бар.